Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r., II SA/Lu 599/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 września 2006 r., II SA/Lu 599/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. , nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. W., wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 11 ust. 2, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 2 ust. 1, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]., Nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na potrzeby wymienione we wniosku z dnia 6 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na opał do kuchni węglowej, wniosku z dnia 10 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na zakup leków, opału i pralki, wniosku z dnia 15 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na żywność i wniosku z dnia 21 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na opłacenie rachunku telefonicznego.

3 W motywach powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z unormowania przepisów art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 zd. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego jednoznacznie wynika, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja w miejscu zamieszkania osoby starającej się o przyznanie pomocy musi poprzedzać wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Natomiast Z.W., świadomie uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, odmówił współdziałania z pracownikami socjalnymi, co stanowiło bezpośrednią przyczynę odmowy uwzględnienia jego wniosków. Ponadto Z. W. nie spełniał kryterium dochodowego uprawniającego go do przyznania zasiłku celowego oraz w jego sytuacji nie zachodził szczególny przypadek, uzasadniający przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego. Organ odwoławczy stwierdził również, że brak jest podstaw do stwierdzenia wyłączenia pracownika socjalnego w przedmiotowej sprawie, zaś Z. W. takich podstaw nie wskazał.

4 Na decyzję organu odwoławczego skargę wniósł Z. W., zarzucając organowi odwoławczemu, że wydał on zaskarżoną decyzję, nie uwzględniwszy dowodów medycznych dotyczących jego stanu zdrowia, czym naruszył § 5 rozporzadzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego i faktu, że protokoły wywiadu środowiskowego pisane były w biurze Ośrodka Pomocy Społecznej, co narusza przepis art. 67 i art. 68 KPA.

5 Do skargi Z. W. dołączył kserokopię zaświadczeń lekarskich z dnia 11 grudnia 2003 r. i 13 marca 2006 r. oraz kserokopię wniosków o wyłączenie z dnia 5 marca 2006 r. i 21 marca 2006 r.

6 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, podniósł, że przepis ten stanowi, iż w przypadku, gdy o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) i nie można ze względu na stan jej zdrowia uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, o których mowa w § 7, pracownik socjalny odnotowuje ten fakt w kwestionariuszu wywiadu, zaś w przedmiotowej sprawie Z. W. świadomie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu naruszenia przepisu art. 67 i 68 KPA, gdyż istotne dla rozstrzygnięcia organu administracji pierwszej instancji okoliczności, mimo tego, że nie zostały stwierdzone w protokole wywiadu ze Z. W., to zostały odzwierciedlone w protokole wywiadu z jego synem M. W.. Natomiast wniosek o wyłączenie pracownika socjalnego E. W. z dnia 5 marca 2006 r. i wniosek o wyłączenie pracownika socjalnego U. K. z dnia 21 marca 2006 r. zostały rozpatrzone negatywnie przez organ administracji pierwszej instancji. Z. W. w odwołaniu od decyzji organu administracji pierwszej instancji nie podniósł zarzutów w stosunku do tych rozstrzygnięć.

7 Sąd zważył, co następuje:

8 Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem.

9 Z. W. we wnioskach złożonych w dniach 6, 10, 15 i 21 marca 2006 r. domagał się przyznania świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup opału, leków, pralki, żywności oraz na opłacenie rachunku telefonicznego. Powyższy przedmiot żądań Z. W. wskazuje, że domagał się on zaspokojenia potrzeb, o których mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), a więc przyznania zasiłku celowego.

10 Prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł, co stanowi "kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej" (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy).

11 Z niekwestionowanych ustaleń organu administracji wynika, że Z. W., będąc osobą samotnie gospodarującą, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (luty 2006 r.), uzyskał dochód netto w kwocie 494,36 zł (k. 1, 12 akt adm.).

12 Dochód ten, jako przekraczający kryterium dochodowe odnoszące się do skarżącego, w świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy uniemożliwiał przyznanie Z. W. zasiłku celowego na podstawie art. 39 tej ustawy, co zasadnie wziął pod uwagę organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję.

13 W art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przewidziana została możliwość przyznania bezzwrotnego, specjalnego zasiłku celowego. Zasiłek ten może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.

14 W sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do przyznania Z. W. specjalnego zasiłku celowego. Brak jest bowiem podstaw do oceny, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony.

15 Stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem odmowy przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środwiskowego. Wywiad ten, jak i jego aktualizacja, ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin (art. 107 ust. 1 i 4 ustawy). Uzyskane informacje służą pracownikowi socjalnemu za podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i podstawę formułowanych wniosków co do planowanej pomocy (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego – Dz. U. Nr 77, poz. 672). Tym samym informacje uzyskane podczas wywiadu środowiskowego oraz jego aktualizacji służą ocenie zasadności wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.

16 W sprawie niniejszej wywiad środowiskowy (aktualizacja) nie został przeprowadzony. Nie oznacza to jednak, mimo treści art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, że organ administracji nie był uprawniony do wydania decyzji rozstrzygającej o żądaniach skarżącego. Z akt sprawy wynika, że Z. W. uniemożliwił pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie z nim aktualizacji wywiadu w dniu 16 marca 2006 r., choć był obecny w miejscu zamieszkania (k. 9, 11 akt adm.), a także w dniu 28 marca 2006 r., kiedy to, po uprzednim zawiadomieniu o terminie przeprowadzenia wywiadu, nie było go w miejscu zamieszkania (k. 15 – 16, 18 akt adm.).

17 Okoliczności powyższe wskazują, że aktualizacja wywiadu nie została przeprowadzona z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Uprawniało to organ administracji do oceny, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, co wykluczało przyznanie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej).

18 Zasadnie też organ administracji uznał, że uniemożliwienie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu świadczy o braku współdziałania Z. W. z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zatem odmowa przyznania świadczenia z powołaniem się na art. 11 ust. 2 ustawy jest uzasadniona.

19 Chybiony jest zarzut naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) i nie można, ze względu na stan jej zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów. W takiej sytuacji pracownik socjalny fakt ten odnotowuje w kwestionariuszu wywiadu. Skoro w przedmiotowej sprawie, z przyczyn wskazanych powyżej, nie przeprowadzono aktualizacji wywiadu, to nie mógł zostać naruszony powołany przepis prawa.

20 Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 57 i 68 KPA. Jakkolwiek pisma z dnia 16 marca 2006 r. (k. 9) i z 28 marca 2006 r. (k. 18) nazwane zostały protokołami, w istocie stanowią one adnotacje, o których mowa w art. 72 KPA.

21 Protokoły sporządza się z każdej czynności postępowania mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 67 § 1 KPA). W sprawie niniejszej czynność taką stanowić miał wywiad środowiskowy, z którego protokół (kwestionariusz wywiadu) należało sporządzić w przypadku przeprowadzenia wywiadu. W sytuacji, gdy wywiadu nie przeprowadzono, nie zachodziła potrzeba sporządzenia protokołu.

22 Wnioski skarżącego o wyłączenie pracowników socjalnych zostały rozpoznane przez organ pierwszej instancji (k. 67 – 70 akt adm.). Postanowienia w tym przedmiocie nie były kwestionowane w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej (k. 27 akt adm.). Zatem zarzuty skargi w tym zakresie są niezasadne.

23 Z tych względów skargę, jako nie zawierającą uzasadnionych podstaw, należało oddalić w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).