Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 października 2010 r., II SA/Lu 303/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 października 2010 r., II SA/Lu 303/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi Cz. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 8 marca 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku C. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 22 grudnia 2009 r. nr [...] odmawiającą przyznania stronie uprawnień kombatanckich.

3 W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz aktów wykonawczych do niej enumeratywnie wyliczają tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich. Podnoszona przez stronę okoliczność wykonywania pracy w rodzinnym domu pod nadzorem mieszkających w nim Niemców nie jest represją w rozumieniu wskazanej ustawy i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką.

4 Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w art. 1-4 wyczerpująco określa przesłanki nabycia uprawnień kombatanckich. Nie przewiduje przy tym możliwości przyznania uprawnień kombatanckich w okolicznościach wskazanych przez stronę. Tym samym organ administracji, związany treścią bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, nie może uwzględnić żądania strony.

5 Od decyzji tej skargę do sądu administracyjnego złożyła C. P., nie precyzując jej żądania, a wyrażając niezadowolenie z wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, iż jako dziecko w okresie okupacji niemieckiej podlegała represjom, określonym w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Niemcy, którzy wtargnęli do jej domu, wymagali od niej bezwzględnego posłuszeństwa, co było równoznaczne z poddaniem jej eksterminacji i wynarodowieniu. Skarżąca została wypędzona z rodzinnego domu i zmuszona do zamieszkiwania w stodole, jej ojciec musiał ukrywać się w lesie z obawy przed wywózką lub rozstrzelaniem, a jej dom w końcu został spalony. Narzucenie jej przez Niemców określonego sposobu zachowania się wobec rodziców skutkowało zanikiem więzi rodzinnych, a więc prowadziło do oderwania jej od matki i ojca.

6 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

8 Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

9 Skarżąca domagała się przyznania uprawnień kombatanckich, a więc zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa".

10 W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż skarżąca, urodzona 28 listopada 1939 r., nie prowadziła działalności kombatanckiej, określonej w art. 1 ustawy ani nie prowadziła działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, o jakiej mowa w art. 2 i art. 3 ustawy, lecz ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu podlegania represjom jako dziecko w okresie II wojny światowej.

11 We wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich skarżąca wskazała, iż w marcu 1944 r. w jej domu rodzinnym zamieszkało dwóch Niemców, którzy "sobie życzyli, żeby im buty czyścić, w pokoju posprzątać, [...] a często my musieliśmy nawet w stodole nocować; [...] oni brali co było nasze do jedzenia i trzeba było im podawać". Skarżąca podniosła również, że w czasie bombardowań zmuszona była ukrywać się w zaroślach, w związku z czym często chorowała i głodowała. Wyjaśniła, iż w lipcu 1944 r. Niemcy wyjeżdżając spalili jej dom oraz wszystkie zabudowania gospodarcze.

12 Prawidłowe jest stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że okoliczności wskazywane przez skarżącą nie dają podstawy do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Nie negując okoliczności, iż zajęcie, a następnie spalenie domu rodzinnego skarżącej przez okupanta niemieckiego negatywnie odbiło się na warunkach życia i budziło lęk o życie jej oraz rodziny, to nie były to represje, o których mowa w art. 4 ustawy.

13 Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania:

14 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

15 a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

16 b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

17 c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

18 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach,

19 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:

20 a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,

21 b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR,

22 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

23 Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia (ust. 2).

24 Podkreślić należy przede wszystkim, iż z wyjaśnień składanych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego nie wynika w żadnym razie, by została ona "odebrana rodzicom". W piśmie z dnia 5 lutego 2010 r., skierowanym do Kierownika Urzędu, wskazała ona wyraźnie: "ten krytyczny okres przeżyłam tylko dzięki temu, że w pobliżu byli moi rodzice" (k. 25 akt adm.). Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca nie była poddana represjom, o których mowa w powołanym art. 4 ust. 2 ustawy.

25 Dodatkowo należy wskazać, iż stosownie do art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. "b" ustawy, okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, potwierdza na wniosek osoby zainteresowanej Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Skarżąca, wezwana przez organ administracji do wyjaśnienia, czy składała do Prezesa IPN wniosek w tym zakresie, nie przedłożyła dowodu złożenia takiego wniosku (k. 20-26 akt adm.).

26 Podnoszone przez skarżącą okoliczności nie świadczą również o tym, iż podlegała ona innym represjom w rozumieniu ustawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie można przyjąć, iż w okresie od marca do lipca 1944 r. przebywała ona w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c"). Z wyjaśnień skarżącej wynika bowiem, iż przebywała ona wraz z matką i babcią w gospodarstwie rolnym rodziców, a nie była w żadnym z miejsc odosobnienia, o jakich mowa w powołanym przepisie.

27 Miejsca takie, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, zostały wskazane w § 6 rozporządzenia Prezes Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.). Z orzecznictwa sądowego wynika, że miejscami odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" mogą być również inne obozy, niewymienione w § 6 powołanego rozporządzenia, o ile spełnione zostały przesłanki wskazane w tym przepisie ustawy (wyroki NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., II OSK 880/05, niepubl. oraz z dnia 14 lutego 2007 r., II OSK 313/06, niepubl.).

28 Pobyt skarżącej w domu rodzinnym lub też w jego sąsiedztwie w opisanych przez nią okolicznościach w żadnym razie nie może być uznany za pobyt w obozie, o jakim mowa we wskazanym przepisie ustawy.

29 Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 tejże ustawy oraz § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).