Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2013 r., II SA/Lu 1087/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2013 r., II SA/Lu 1087/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wypłaty odszkodowania za użytkowanie gruntu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz W. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 W dniu 25 lipca 2011r. do Prezydenta Miasta wpłynął wniosek W. M., w którym domagała się wypłacenia po cenach obecnie obowiązujących odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz wypłaty odszkodowania za bezprawne użytkowanie gruntu od 1951r. Wyjaśniła, że na wniosek U. M. – C. S. w L. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. orzeczeniem z dnia 9 maja 1953r. wywłaszczyło nieruchomość o powierzchni 6514m2 położonej w L. przy ulicy . której współwłaścicielkami była jej matka J. Ł. i Z. T. Kolejnymi decyzjami z dnia 7 maja 1956r. Prezydium ustaliło odszkodowanie za wywłaszczony grunt w kwocie 2896,89 złotych za 5946m2 i 276,71 złotych za 568m2. Odszkodowanie nigdy jednak nie zostało wypłacone, nie zostało także złożone do depozytu sądowego. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania. Potwierdzając okoliczności powołane przez wnioskodawczynię Prezydent stwierdził, że już w 1998r. W. M., zaś w lipcu 1999r. spadkobiercy Z. T., również powołując się na brak wypłaty odszkodowania, wystąpili o jego wypłatę według cen ówcześnie obowiązujących. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...], który za niedopuszczalne uznał ponowne prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania zakończonego już prawomocną decyzją. Stanowisko powyższe podzielił Wojewoda, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w L., który wyrokiem z dnia 22 maja 2001r. oddalił skargę W. M. Zdaniem organu oparcie obecnego wniosku na tej samej podstawie faktycznej, na której oparto wniosek już rozstrzygnięty prawomocną decyzją, powoduje niedopuszczalność ponownego postępowania z powodu powagi rzeczy osądzonej, szczególnie, jeśli istnieje decyzja z [...] o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania. Prezydent zwrócił ponadto uwagę, że roszczenie o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma charakter cywilnoprawny i nie jest rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym. Powyższy pogląd podzielił Wojewoda, który postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta. Wojewoda dostrzegł wprawdzie, że w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się jedynie do kwestii braku możliwości ponownego ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a nie wypłaty odszkodowania, ale również uznał ponowne prowadzenie postępowania jako naruszające zasadę res iudicata.

3 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. M. zarzuciła organom niezasadne uznanie braku podstaw do wszczęcia postępowania z powołaniem się na poprzednie rozstrzygnięcie. Według niej wcześniejsze rozstrzygnięcie sprawy nie oznacza tożsamości ze sprawą rozpatrywaną obecnie, co oznacza, że należało wniosek rozpoznać merytorycznie.

4 Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

6 Argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji uznać należy za pozbawioną uzasadnionych podstaw. Art. 61a § 1 kpa zawiera dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest. wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną postępowania, drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Bez względu jednak którą z nich przyjąć, jest oczywiste, że w razie ich zaistnienia organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Oznacza to, że podmioty upatrujące podstawy wszczęcia postępowania w określonych okolicznościach, czy powołujące się na interes prawny w istocie zostają pozbawione możliwości ochrony swoich praw. Konsekwencją takiej oceny jest konieczność ścisłej interpretacji wspomnianych przesłanek. Stąd też uzasadnione wydaje się przekonanie, że w zakresie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. chodzi o takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym ( Barbara Adamiak/Janusz Borkowski kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz Wyd.C.H.BECK 2012 ). Jakkolwiek zgodzić się należy, że żądanie ustalenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie jest rozstrzygane w drodze administracyjnej, to uwaga ta nie dotyczy pozostałego żądania zawartego we wniosku. Podzielić należy zapatrywanie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, według którego ponowne ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, już raz określone w prawomocnej decyzji jest wykluczone, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie w powołanym przez organy wyroku z dnia 22 maja 2001r. ( II SA/Lu 171/00 ). Można tylko zaznaczyć, że odmienna sytuacja miałaby miejsce, gdyby decyzja o ustaleniu odszkodowania utraciła swój byt prawny. Według bowiem art. 129 ust.5 pkt.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. ( tekst jedn. Dz. U z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zmianami ), gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Jeśli zatem uprawnione osoby zostały pozbawione należnego im odszkodowania, istnieje sprawa jego ustalenia, a organ administracji publicznej jest zobowiązany do merytorycznego rozpoznania wniosku w tym zakresie ( wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2012r. I OSK 1457/11 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). W tym przypadku jednak wniosek skarżącej, wbrew przekonaniu organów, nie dotyczył ponownego ustalenia odszkodowania, ale wypłaty odszkodowania po cenach obecnie obowiązujących. Nie powinno nastręczać większych trudności ustalenie, że chodzi tu w istocie o rewaloryzację odszkodowania ustalonego decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...], stosownie do art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, które w mniemaniu skarżącej nie zostało dotychczas wypłacone, ani złożone do depozytu sądowego. Przepis ten nie przewiduje bowiem waloryzacji odszkodowania już wypłaconego w całości lub części ( uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 9 października 2000r. ops 12/00 ONSA 2001/1/10 ). Jest oczywiste, że waloryzacja nie służy weryfikacji wysokości ustalonego odszkodowania, nie jest związana z szacowaniem nieruchomości i nie ma prowadzić do określenia jej wartości, kwestie te zostały już bowiem rozstrzygnięte we wcześniejszych decyzjach o jego ustaleniu. Na etapie waloryzacji nie podlega ocenie, czy ustalone w decyzji odszkodowanie istotnie odzwierciedlało wartość rynkową działki i czy odzwierciedla ją kwota wypłacana, ale następuje określenie wysokości należnego, a dotychczas niewypłaconego odszkodowania. Ma ona natomiast zapewnić adekwatność pomiędzy wartością przyznanego odszkodowania w dacie jego ustalenia, a wartością odszkodowania w momencie wypłaty. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że z mocy wspomnianego przepisu strona zyskuje nowe roszczenie, które powinno być rozstrzygnięte w drodze decyzji administracyjnej. Jak się podkreśla, spór co do prawa i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie może zostać bowiem zakwalifikowany odmiennie, niż spór o wysokość odszkodowania, który podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993 r. III AZP 3/93 opubl. w OSNCP 1993, nr 10, poz. 174, wyroki NSA z dnia 30 listopada 2012r. oraz 22 kwietnia 2010r. I OSK 894/09 i podane tam orzecznictwo, wszystkie opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). W świetle powyższego dla odmowy wszczęcia postępowania nie ma znaczenia wcześniejsza decyzja Wojewody z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania. Wobec podnoszonej przez skarżącą okoliczności, że nadal nie zostało ono wypłacone, czego nie kwestionowano w zaskarżonym postanowieniu, roszczenie o jego waloryzację jest nadal aktualne.

7 Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 wspomnianej ustawy.