Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 listopada 2020 r., I SA/Łd 381/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 listopada 2020 r., I SA/Łd 381/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędzia WSA Bożena Kasprzak, , po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] r. ustalającej W. M. (dalej: skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

3 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił skarżącej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok w wysokości 227.569,00 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w wysokości 303.425,00 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 25 listopada 2019 r.; termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 9 grudnia 2019 r.

4 Odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] r. wpłynęło do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. w dniu 10 grudnia 2019 r. Odwołanie zostało doręczone za pośrednictwem firmy świadczącej pocztowe usługi kurierskie A Sp. z o.o.

5 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...]r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to doręczono stronie w dniu 28 stycznia 2020 r.

6 Wnioskiem z dnia 3 lutego 2020 r. (data wpływu do organu podatkowego 5 lutego 2020 r.) skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...]r. Wskazała, iż składając odwołanie w dniu 9 grudnia 2019 r., ze względu na chorobę matki, skorzystała z usługi A, która to firma miała gwarantować dostarczenie przesyłki jeszcze tego samego dnia. Do wniosku skarżąca dołączyła kolejny egzemplarz odwołania od ww. decyzji z dnia [...] r., kopię reklamacji wystosowanej do A Sp. z o.o. oraz kopię oświadczenia E. A. (matki) o chorobie w dniu 9 grudnia 2019 r.

7 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] r. został złożony w dniu 4 lutego 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A.), czyli w siódmym dniu licząc od dnia 28 stycznia 2020 r., w którym doręczono skarżącej postanowienie organu z dnia [...]r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

8 Organ odwoławczy podkreślił, iż przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, iż do uchybienia terminowi doszło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych i przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeśli zainteresowany dopuścił się choćby lekkiego zaniedbania.

9 W ocenie organu odwoławczego stan zdrowia matki skarżącej nie wymagał w dniu 9 grudnia 2019 r. interwencji lekarskiej, ponieważ dokument z takiej interwencji zapewne zostałby przez skarżącą okazany. Uprawdopodobnieniu przedstawionej przez skarżącą sytuacji nie służy również dynamika zaistniałych wydarzeń: matka skarżącej poczuła się bardzo źle w godzinach porannych, a strona spiesząc się do domu nie pojechała na pocztę, lecz skorzystała z usług firmy A, której jedna z siedzib znajduje się obok firmy, w której skarżąca pracuje. Jak wynika z etykiety wystawionej przez A, przesyłka zaadresowana do Naczelnika Urzędu Skarbowego została od skarżącej odebrana w dniu 09.12.2019 r. o godz. 14:15. Powyższy odstęp czasowy pomiędzy pogorszeniem się stanu zdrowia matki, a reakcją skarżącej (min. 3-4 godziny) nie uwiarygadnia wyjaśnień w przedmiocie pospiesznych działań, które musiała przedsięwziąć ("... bardzo szybko musiałam pojechać do domu").

10 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził ponadto, że firma kurierska A nie była zobowiązana do doręczenia przesyłki w dniu jej nadania, gdyż skarżąca skorzystała ze standardowej usługi kurierskiej w Serwisie Krajowym PICKUP (bez wykupionych dodatkowych usług, które mogłyby wskazywać na ponadstandardowe warunki doręczenia przesyłki), co potwierdzają dane zawarte w fakturze VAT Nr [...] wystawionej w dniu 9 grudnia 2019 r. przez A Sp. z o.o., której uwierzytelniona kopia została załączona do odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 26 lutego 2020 r.

11 Organ odwoławczy wskazał także, iż złożone odwołanie nosi datę 6 grudnia 2019 r., wobec czego - dochowując należytej staranności – skarżąca mogła skorzystać z usług Poczty Polskiej S.A. również w sobotę 7 grudnia, który był dniem pracy dla wielu placówek pocztowych w Ł., czynne były także 2 placówki w P. (przy ul. A 31 oraz B 11). Skarżąca nie wykorzystała tej możliwości, pozostawiając załatwienie ważnej czynności procesowej na ostatni dzień ustawowego terminu. Ale nawet wówczas - przy założeniu wiarygodności przedstawionej sytuacji – skarżąca mogła zwrócić się o pomoc w nadaniu przesyłki do osób trzecich.

12 Z tych względów organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, ponieważ nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Podjętych przez skarżąca działań nie sposób zakwalifikować do dokonanych z należytą starannością i troską o własne sprawy, co eliminuje możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu.

13 W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. M. wniosła o zmianę powyższego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 162 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, to jest uznanie, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w naruszeniu terminu.

14 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

16 Na wstępie rozważań wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy pismo zawierające decyzję organu pierwszej instancji zostało doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. W przeciwnym razie, wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, gdyż termin do dokonania tej czynności procesowej nie rozpocząłby w ogóle swego biegu.

17 Jak wynika z akt sprawy decyzja Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] r., ustalająca skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, została doręczona stronie za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 25 listopada 2019 r. W myśl art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 – dalej: "O.p.") termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W omawianym przypadku termin do wniesienia odwołania upłynął wiec skarżącej w dniu 9 grudnia 2019 r. Tymczasem skarżąca wniosła odwołanie w dniu 10 grudnia 2019 r., a wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia wpłynął do organu podatkowego w dniu 5 lutego 2020 r., po tym jak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

18 Zagadnieniem spornym w rozstrzyganej sprawie jest zasadność stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

19 W tym kontekście wskazać należy, że kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego artykułu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem następujące przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

20 W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy skupił się na przesłance braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego przepisu wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, iż uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki - Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99).

21 Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji wysłana została prawidłowo na adres zamieszkania skarżącej. Strona nie kwestionuje sposobu, ani prawidłowości doręczenia przesyłki pocztowej z decyzją podatkową. Uważa jedynie, że nie mogła nadać odwołania od tej decyzji w placówce pocztowej, w ostatnim dniu terminu, ze względu na nagłą chorobę matki.

22 Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się - jak chciałaby skarżąca - jedynie do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie matki w godzinach porannych ostatniego dnia terminu do złożenia odwołania jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowią przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, np. poprzez wyręczenie się inną osobą.

23 Przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności krótkotrwałej choroby matki strony, nie pozwalają w ocenie Sądu na przyjęcie braku zawinienia po stronie skarżącej w uchybieniu termu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...]r. Sąd podziela ocenę przyjętą przez organ podatkowy w niniejszej sprawie, sprowadzającą się do uznania, że brak winy zachodzi jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak wynika z ustaleń organu podatkowego skarżąca nadała odwołanie w mieście, w którym mieszka, w firmie kurierskiej A, w dniu 9 grudnia 2019 r. o godz. 14:15.

24 W ocenie Sądu, za okoliczność stanowiącą uzasadnienie dla przywrócenia terminu mógłby być uznany nagły, niespodziewany wyjazd strony (z miejsca zamieszkania, o ile uniemożliwiałby dokonanie czynności procesowej i strona nie mogłaby podjąć kroków, które zabezpieczyłby ją przed negatywnymi konsekwencjami nieobecności, a także skorzystać z pomocy innych osób w dokonaniu czynności procesowej. Pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżące w godzinach porannych, a następnie nadanie przez skarżącą odwołania w firmie kurierskiej o godz. 14:15, nie oznacza, że przesyłka ta nie mogła być nadana za pośrednictwem Poczty Polskiej (operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe /DZ.U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106 i 138/).

25 Sąd uznał, że w niniejszej sprawie fakt opieki nad chorą matką w godzinach porannych 9 grudnia 2019 r. nie stanowi wystarczającego wykazania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w świetle art. 162 § 1 O.p., skoro skarżąca mogła w godzinach popołudniowych nadać przesyłkę z odwołaniem w firmie kurierskiej.

26 Sąd stwierdził ponadto, że doszło do uchybienia przez skarżącą terminowi na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Cała argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wiąże się z niemożnością nadania odwołania od decyzji w ostatnim dniu terminu. Zgodnie z art. 162 § 2 O.p. konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Termin do wniesienia tego wniosku wynosi 7 dni i swój bieg rozpoczyna od dnia ustania przeszkody. Przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 10 grudnia 2019 roku, kiedy skarżąca nie musiała już osobiście opiekować się matką. Wobec powyższego nadanie przez stronę w placówce pocztowej dopiero w dniu 4 lutego 2020 r. wniosku o przywrócenie terminu uznać należy za spóźnione. Dla zachowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu istotny jest moment ustania przyczyny jego uchybienia.

27 Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), należało skargę oddalić.

28 ak