Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2019 r., I SA/Łd 130/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2019 r., I SA/Łd 130/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Protokolant: specjalista Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2018 rok oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. ustalającą M. K. wysokość zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości.

3 W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na zasadzie kontynuacji decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta Ł. ustalił M. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 105, lok. 3U i 3K za 2018 rok w kwocie 8.587, 00 zł, opodatkowując 144,84 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz 366,03 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od tej decyzji podatnik złożył odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...]roku uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

4 Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 roku organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2018 rok. Pismami z dnia 22 czerwca oraz 18 lipca 2018 roku organ pierwszej instancji wezwał podatnika do złożenia informacji na podatek od nieruchomości IN-1 oraz informacji, czy nieruchomo ta została wpisana do ewidencji środków trwałych. W dniu 12 lipca i 6 sierpnia 2018 roku do organu pierwszej instancji wpłynęła informacja na podatek od nieruchomości IN-1, w której podatnik zadeklarował do opodatkowania 144,84 m2 powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych oraz 366,03 m2 powierzchni gruntów pozostałych, tabela amortyzacyjna środków trwałych, w której została wskazana nieruchomość przy ul. A. 105, informując że w ewidencji środków trwałych jest ujęta cała nieruchomość przy ul.A. 105, nie zaś wyodrębnione lokale.

5 Decyzją z dnia [...] roku organ pierwszej instancji ustalił M. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej Ł., przy ul. A. 105 (KW nr [...] - lokal użytkowy 3U wraz z komórką 3K), za 2018 rok w kwocie 8.587,00 zł.

6 Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w decyzji z [...] r. wskazało m. in., że z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz z ewidencji gruntów i budynków wynika, iż umową sprzedaży z dnia 30 października 2006 roku, zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], M. K. kupił odrębną własność lokalu niemieszkalnego nr 3 (w ewidencji lokal 3U nr ewid. lokalu 1163472) wraz z pomieszczeniem przynależnym - komórką nr III (w ewidencji lokal 3K nr ewid. lokalu 1163473) położonego w Ł., przy ul. A., o powierzchni użytkowej 349,22 m2 (+33,62 m2 powierzchni użytkowej pomieszczenia przynależnego o wysokości poniżej 2,20 m) dla którego jest prowadzona księga wieczysta KW nr LD1 [...] wraz z udziałem wynoszącym 38284/277013 części wspólnych budynku i innych urządzeń, nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali wraz z taką samą częścią ułamkową użytkowania wieczystego działki gruntu dla którego jest prowadzona księga wieczysta [...]8, tj., działki 385/1, o powierzchni 1048,00 m2. Oznacza to, że powierzchnia gruntu przypadająca na podatnika wynosi 38284/277013 * 1048,00 m2 = 144,84 m , którą w zaskarżonej decyzji przyjął organ pierwszej instancji. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 349,22 m2 + 16,81 m2 (33,62 m2 / 2 = 16,81 m2). Te podstawy opodatkowania zostały przyjęte w zaskarżonej decyzji.

7 Organ odwoławczy zauważył, że kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest przesądzenie, czy lokal - część budynku mieszkalnego, będący odrębną nieruchomością, stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a w konsekwencji może podlegać odmiennemu niż budynek mieszkalny reżimowi opodatkowania. W ocenie organu na podstawie art. 3 ust. 4, w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r o podatkach i opłatach lokalnych o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm.; dalej: "u.p.o.l."), nieruchomość lokalowa została uznana za odrębny przedmiot opodatkowania. Odrębność ta (od innych części budynku) pozwala na różne opodatkowanie, w zależności od charakteru lokalu, który może być mieszkalny, pozostały bądź przeznaczony na działalność gospodarczą w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.p.o.l.

8 Wobec powyższego organ nie zgodził się ze stanowiskiem podatnika, że pojęcie "zajęcia budynku" odnosi się do budynku, w którym prowadzona jest działalność gospodarczą. Wykładnia gramatyczna oraz wewnętrzna systemowa przywoływanych norm prawa nie pozostawiają wątpliwości, że pojęcie "zajęcia budynku" odnosi się również do budynku mieszkalnego lub jego części.

9 Udział we współwłasności działki gruntu oraz w części wspólnej budynku dzieli zaś byt prawny lokalu, czyli grunty i części wspólne budynków powinny być obciążone stawkami, jak od gruntów i budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie można bowiem dzielić podstawy opodatkowania w ten sposób, że sama powierzchnia lokalu jest opodatkowana według stawki jak dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a udział w częściach wspólnych już nie.

10 SKO w Ł. zauważyło przy tym, że organy nie są kompetentne do występowania do organu ewidencyjnego o dokonanie zmiany w zakresie ewidencji gruntów. Tymi osobami, organami i jednostkami organizacyjnymi, jak wprost wynika §10 i §11 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków - są: właściciele nieruchomości, użytkownicy wieczyści gruntów, jednostki organizacyjne sprawujące zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, państwowe osoby prawne, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych, organy administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości, użytkownicy gruntów państwowych i samorządowych. Wyliczenie podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o aktualizację ma tym samym charakter enumeratywny. Ponadto, jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych i poglądów doktryny, zmiana treści w ewidencji nie ma mocy wstecznej. W przedmiotowym postępowaniu strony zatem nie mogą kwestionować wiążącego oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków, w której bez wątpliwości lokal został oznaczony jako niemieszkalny (podobnie lokal został oznaczony w akcie notarialnym umowy sprzedaży oraz w księdze wieczystej nieruchomości lokalowej). Co za tym idzie, w przypadku wyodrębnionego lokalu użytkowego nie musi wystąpić przesłanka "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej" (w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) in fine u.p.o.l.) - jak twierdzi podatnik, a wystarczy wykazanie "związana z prowadzeniem działalności gospodarczej" (w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) in fine w związku z art. la ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.).

11 Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że M. K. jest przedsiębiorcą - od 1 czerwca 2010 roku prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "B." o przeważającej działalności (kod PKD) 68.20.Z "Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi" (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej www.firma.gov.pl). Nieruchomość w postaci przedmiotowego lokalu użytkowego ma charakter niemieszkalny. Nieruchomość położona w Ł. przy ul.A. 105 (w tym także lokal 3U i 3K) została wpisana do ewidencji środków trwałych. Tym samym, przedmiotowy lokal, pomimo tego że jak twierdzi strona i czego organy podatkowe nie kwestionują, jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a zatem zarówno lokal, jak i związany z tym lokalem udział w gruncie podlega opodatkowaniu najwyższymi stawkami.

12 Z uwagi na powyższe organ podatkowy pierwszej instancji dokonał prawidłowego obliczenia podatku od przedmiotowej nieruchomości, w sposób znajdujący oparcie we wskazanych powyżej przepisach powszechnie obowiązującego prawa oraz prawa miejscowego.

13 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.K. zakwestionował zaskarżone rozstrzygnięcie w całości zarzucając naruszenie:

14 - art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. - poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że lokale stanowiące odrębną nieruchomość oznaczone numerami 3 U oraz 3 K, położone w Ł. przy ul. A. 105 powinny zostać zakwalifikowane jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sytuacji gdy opisana nieruchomości jest zabudowana budynkiem o charakterze mieszkalnym, który częściowo, w zakresie powierzchni 174,62 m2 w pewnym zamkniętym okresie czasu (nieobjętym zaskarżoną decyzją) był wykorzystywany na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej;

15 - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) oraz § 1 pkt 2 lit. b) uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr LX/1588/17 z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji tego ustalenie wysokości zobowiązania na najwyższym poziomie, pomimo tego, iż przedmiotowy lokal po pierwsze nie jest w żaden sposób użytkowany, tym bardziej na prowadzenie działalności gospodarczej, a po wtóre znajduje się w budynku mieszkalnym, co w pełni uzasadnia zakwalifikowanie rzeczonej nieruchomości jako gruntu oraz budynku przeznaczonych na cele mieszkalne;

16 - art. 121 § 1, 122 w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej: "O.p." - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a tym samym zaniechanie obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego oraz okoliczności niniejszej sprawy, jak również błędną ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji, zawierającej niewłaściwą klasyfikację przedmiotu opodatkowania, a zarazem określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 r. w niewłaściwej, zawyżonej wysokości.

17 - art. 233 § 1 pkt 1 O.p. - poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo tego, iż została ona wydana z naruszeniem szeregu przepisów prawa procesowego oraz materialnego.

18 Mając to na względzie skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

19 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

21 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

22 Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, ustalając wysokość przedmiotowego zobowiązania, organ pierwszej instancji oparł się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków.

23 W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz.U. z 2017, poz. 2101 ze zm.), dalej: "P.g.k.", podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

24 Ewidencja gruntów i budynków stanowi środek dowodowy o szczególnej, silniejszej, mocy dowodowej, za pomocą którego należy udowodnić dany fakt w zakresie statusu prawnego nieruchomości. Dane zawarte w ewidencji walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p., co oznacza, że służy im domniemanie prawdziwości. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2006 r., III SA/Wa 3501/05, LEX nr 201545). Przez podstawę wymiaru podatku należy rozumieć zarówno określenie przedmiotu opodatkowania, zaliczenie do właściwej stawki podatkowej, jaki i objęcie określonych gruntów zwolnieniem od opodatkowania (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., II FSK 372/07, LEX nr 490966 czy wyrok NSA z dnia 3 marca 2005 r., FSK 912/04, LEX nr 164493). Organ podatkowy nie ma podstaw do zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zaś czynienie ustaleń faktycznych przez organ podatkowy co do statusu gruntu lub obiektu byłoby możliwe dopiero wówczas, gdyby ewidencja gruntów i budynków z danego roku nie zawierała stosownych danych (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2007r., II FSK 145/06, LEX nr 338647). W przeciwnym razie podważenie zapisów ewidencji gruntów i budynków, bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. Zasadą przy tym jest, że podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym obecnie jest starosta. Następnie w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2008r., III SA/Wa 1690/07, LEX nr 447887 czy wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 marca 2006 r., I SA/Gd 348/04, FK 2008/3/75).

25 Wszelkie zmiany danych w tej ewidencji dokonywane są na wniosek właściciela/posiadacza samoistnego i to on jest zobowiązany do tego, by zapisy w ewidencji odzwierciedlały stan rzeczywisty. Przywrócenie zgodności zapisów ewidencji ze stanem rzeczywistym gruntu lub budynków/obiektów budowlanych może nastąpić poprzez uruchomienie postępowania przed właściwym starostą powiatowym, nie zaś w postępowaniu podatkowym. Dzieje się tak dlatego, iż ewidencja stanowi dokument urzędowy, któremu przysługuje domniemanie prawidłowości tak długo jak długo nie zostanie podważona jej treść poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu.

26 Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., II FSK 1537/11 (Lex nr 1336876), każdy z wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-3 u.p.o.l. składników majątkowych (grunt, budynek lub jego część, budowla lub jej część związana z prowadzeniem działalności gospodarczej) jest odrębnym, samodzielnym przedmiotem opodatkowania. Każdy z tych samodzielnych przedmiotów konstytuuje odrębne zobowiązanie w podatku od nieruchomości. A zatem na gruncie art. 2 ust. 1 u.p.o.l. każdy budynek, podobnie jak każdy wyodrębniony lokal, stanowią odrębny przedmiot opodatkowania, bez względu na to, czy został objęty jedną księgą wieczystą z innymi budynkami czy też nie.

27 W art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. ustawodawca wskazuje na opodatkowanie podatkiem od nieruchomości stawką jak od działalności gospodarczej budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że pojęcie "zajęcia budynku" odnosi się do budynku, w którym prowadzona jest działalność gospodarczą. Wykładnia gramatyczna oraz wewnętrzna systemowa przywoływanych norm prawa nie pozostawiają wątpliwości, że pojęcie "zajęcia budynku" odnosi się do budynku mieszkalnego lub jego części. Tym samym w przypadku spornego lokalu użytkowego należy przyjąć, że nie jest on częścią lokalu mieszkalnego – jak prawidłowo przyjmują organy obu instancji.

28 Wymieniony lokal użytkowy stanowi miejsce wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego, a z danych ewidencji gruntów i budynków wynika, że lokal ten pełni funkcję niemieszkalną.

29 W sytuacji wyodrębnienia lokali w budynku mieszkalnym "jednorodny" przedmiot opodatkowania, czyli budynek, rozpada się na mniejsze części – nieruchomości lokalowe. Przedmiotem podatku nie jest już budynek mieszkalny, ale poszczególne lokale. Lokale mieszkalne powinny być, łącznie z pomieszczeniami przynależnymi (m. in. garażami), opodatkowane według stawek mieszkalnych. Natomiast inne niż mieszkalne – zgodnie z przeznaczeniem (por. L. Etel Podatek od lokali garażowych Finanse Komunalne 5/2011).

30 Należy przyznać rację organowi, że w przypadku wyodrębnionego lokalu użytkowego nie musi wystąpić przesłanka "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej" (w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit b) in fine u.p.o.l.), jak twierdzi podatnik, a wystarczy wykazanie "związania z prowadzeniem działalności gospodarczej" (w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) in fine w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.).

31 Organ wykazał, że M. K. jest przedsiębiorcą - od 1 czerwca 2010 roku prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "B." o przeważającej działalności (kod PKD) 68.20.Z "Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi" (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej www.firma.gov.pl). Nieruchomość w postaci przedmiotowego lokalu użytkowego ma charakter niemieszkalny i została wpisana do ewidencji środków trwałych. Tym samym, przedmiotowy lokal jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., a zatem zarówno lokal, jak i związany z tym lokalem udział w gruncie podlega opodatkowaniu najwyższymi stawkami.

32 W tej sytuacji Sąd uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l., art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) oraz § 1 pkt 2 lit. b) uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr LX/1588/17 z dnia 15 listopada 2017 r. – gdyż organy prawidłowo zakwalifikowały sporny lokal jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, stosując odpowiednie stawki podatkowe.

33 Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego wyrażonych w przepisach wymienionych w skardze: art. 121 (zaufania do organów podatkowych), art. 122 (prawdy obiektywnej) i art. 187 § 1 (zupełności postępowania podatkowego), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany i oceniony, a organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy.

34 Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

AKE.