Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2021 r., II SA/Łd 815/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2021 r., II SA/Łd 815/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. dc

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735)- dalej k.p.a.; art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.)- dalej: u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. , znak [...] orzekającą o odmowie przyznania G.Z. zasiłku pielęgnacyjnego.

3 Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że wnioskiem z dnia 13 maja 2021 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku strona załączyła między innymi orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 12 stycznia 2021 r., z którego wynika, że legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Zgodnie z treścią przedłożonego orzeczenia ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 5 grudnia 2012 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.

4 Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił skarżącej prawa do przyznania żądanego świadczenia, z uwagi na niespełnienie przez stronę łącznie przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r.

5 Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzucała naruszenie art. 16 ust. 3 u.ś.r. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Strona wnosiła o uchylenie decyzji I instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Zdaniem skarżącej wydane rozstrzygnięcie nie zostało poprzedzone uprzednim wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz należytym zgromadzeniem i oceną niezbędnego materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym przyjęciem, iż nie spełnia ona przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 u.ś.r. Strona podniosła, że objawy chorobowe schorzenia na które cierpi – stwardnienie rozsiane, rozwijają się latami, stąd ustalenie daty powstania niepełnosprawności jest niemożliwe. Jednakże najczęściej choroba rozpoczyna się u pacjentów pomiędzy 15 a 45 rokiem życia. Wobec treści przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności odnośnie wymaganego zaopatrzenia w środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, wysokości osiąganych przez nią dochodów oraz braku możliwości podjęcia zatrudnienia przyznanie przedmiotowego świadczenia jest zasadne.

6 Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ przywołał dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz wskazał na art. 16 u.ś.r. regulujący tryb i zasady przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych. Organ podkreślił, że zgodnie z ust 3 powołanego przepisu, który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednakże z przedłożonego do akt sprawy orzeczenia o niepełnosprawności wynika, iż brak jest możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, a co za tym idzie strona nie wykazała, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Tym samym brak jest podstaw prawnych do przyznania przedmiotowego świadczenia.

7 Odnośnie zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż jedynym dokumentem, który upoważnia organy administracji do poczynienia ustaleń w zakresie daty powstania niepełnosprawności jest orzeczenie uprawnionego, właściwego organu orzeczniczego, którym organy rozstrzygające wniosek są związane.

8 W skardze Wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G.Z. powtórzyła argumentacje przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, odnośnie okresu rozwoju objawów chorobowych stwardnienia rozsianego, podkreślając, że najczęściej choroba ta rozpoczyna się u pacjentów pomiędzy 15 a 45 rokiem życia. Podniosła również, że z treści przedłożonego orzeczenia o niepełnosprawności bezspornie wynika, że wymaga zaopatrzenia w środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, co z uwagi na wysokość osiąganych przez nią dochodów oraz brak możliwości podjęcia zatrudnienia uzasadnia przyznanie przedmiotowego świadczenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżone decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.

9 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

10 Przy piśmie procesowym z dnia 25 października 2021 r. skarżąca złożyła do akt sprawy obszerną dokumentację medyczną odnoszącą się do jej stanu zdrowia.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Na wstępie wskazać należy, że skarga G.Z. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: ustawa covidowa. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

13 Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

14 W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowych spraw jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 12 października 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na złożone przez skarżącą oświadczenie o braku posiadania możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem spraw do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 27 października 2021 r.

15 Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu spraw na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 12 października 2021 r.).

16 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

17 Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

18 W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

19 Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

20 Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi.

21 W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi G.Z. uczyniła decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o dnia [...] r. o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

22 Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.)- dalej: u.ś.r.

23 Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 u.ś.r.). Natomiast jak wynika z ust. 3 przywołanego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

24 Wskazać należy, iż użyty przez ustawodawcę w powyżej powołanym przepisie zwrot "zasiłek przysługuje" świadczy bezspornie, iż decyzje administracyjne podejmowane na podstawie art. 16 u.ś.r. mają charakter związany, a co za tym idzie możliwość przyznania regulowanego w nim zasiłku pielęgnacyjnego jest możliwe tylko i wyłączne po spełnieniu przez stronę ubiegająca się o to świadczenie, warunków określonych ustawą.

25 Z treści zaskarżonej decyzji, jak i z załączonych do skargi akt administracyjnych wynika, iż ocena, co do zaistnienia przesłanek podmiotowych uzasadniających przyznanie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z dnia 13 maja 2021 r., została przeprowadzona w oparciu o art. 16 ust. 3 u.ś.r. Zasadność przywołania powyższego przepisu jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcie nie budzi wątpliwości Sądu, jak również nie było to kwestionowane przez skarżącą.

26 Dalej wskazać należy, że z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, wymagającą wsparcia w samodzielnej egzystencji. Powyższe potwierdza załączone do akt sprawy orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] r. Z treści przywołanego dokumentu wynika między innymi, że orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się na stałe (pkt III); ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 5 grudnia 2012 r. (pkt V), natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić (pkt IV).

27 Wobec powyższego, w ocenie Sądu procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia. Skarżąca nie spełnia bowiem łącznie ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., to jest nie wykazała w sposób przewidziany prawem, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.

28 Bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostaje podnoszona przez stronę w uzasadnieniu wniesionej skargi, argumentacja co do charakteru i okresu objawów choroby, na która cierpi, czy też wskazany przedział wiekowy w jakim najczęściej choroba ta atakuje. Podkreślenia bowiem wymaga, że ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Powyższe oznacza, że zarówno organy administracji publicznej, jak i zresztą sądy administracyjne nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje (por. wyrok WSA w Łodzi z 28 listopada 2017 r., II SA/Łd 655/17; wyrok WSA we Wrocławiu z 15 grudnia 2017 r., IV SA/Wr 438/17; wyrok WSA w Białymstoku z 17 grudnia 2019 r., II SA/Bk 777/19; wyrok WSA w Gliwicach z 11 lutego 2020 r., II SA/Gl 1030/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych samych przyczyn bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostawała złożona do akt sądowych, w dniu 23 października 2021 r. dokumentacja medyczna dotycząca skarżącej. Również podnoszone przez stronę argumenty, co do wysokości osiąganych przez nią dochodów, które nie pozwalają na podjęcie niezbędnej w tego typu schorzenia rehabilitacji, nie wpływają na zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślenia bowiem raz jeszcze wymaga, że prawo do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę niepełnosprawną w wieku po wyżej 16 roku życia przysługuje w sytuacji, gdy osoba ta łącznie, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia przez nią 21 roku życia.

29 Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

30 is