Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2021 r., II SA/Łd 469/20
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2021 r., II SA/Łd 469/20
Sentencja
1 29 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu 29 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu skargi w sprawie ze skargi B.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu kontenerowego postanawia: przywrócić termin do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu skargi. dc
Uzasadnienie
2 B.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z [...] r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu kontenerowego.
3 Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II z 1 lipca 2020 r. skarżąca została wezwana w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie odpisu skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W zakreślonym terminie B. B. uiściła wymagany wpis od skargi. Nie złożyła jednak odpisu skargi.
4 W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r. odrzucił skargę.
5 W uzasadnieniu sąd wskazał, że zarządzenia wzywające do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie odpisu skargi i do uiszczenia wpisu od skargi zostały skarżącej doręczone 13 lipca 2020 r. W zakreślonym terminie, który upływał 20 lipca 2020 r., skarżąca nie złożyła odpisu skargi, co skutkowało jej odrzuceniem.
6 Postanowieniem z 25 listopada 2020 r., sygn. akt II OZ 1003/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie B.B. na postanowienie z 31 sierpnia 2020 r. o odrzuceniu skargi.
7 Pismem nadanym w krajowej placówce pocztowej 12 października 2020 r. (opatrzonym datą 8 października 2020 r.) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu skargi. Jednocześnie złożyła jeden odpis skargi.
8 W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca podniosła, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało odebrane w Warszawie, w czasie kiedy w miejscu stałego pobytu skarżącej – w Austrii, panowała pandemia. Skarżąca nie mogła przyjechać w tamtym okresie do kraju, z racji tego że zalicza się do grupy zagrożonej ryzykiem zakażenia z uwagi na swoje schodzenia. Na dowód załączyła zaświadczenie lekarskie. Ze względu na długą nieobecność w Polsce i istotny termin sądowy w Kielcach, została zmuszona do przyjazdu do kraju 4 października 2020 r. Skarżąca zaznaczyła, że nie było możliwe wysłanie odpisu skargi z Wiednia, ponieważ kopia skargi zginęła w firmie sporządzającej odpisy i pakującej, na jej zlecenie, paczki ze wszystkimi 5 skargami w stosunku do tego samego "obiektu budowlanego". Tak więc jedynie sąd i organ posiadały faktyczną, właściwa treść skargi. 7 października 2020 r. skarżąca stawiła się w Łodzi na rozprawę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym i dzięki temu otrzymała kopię skargi, z której mogła sporządzić odpis w celu jego złożenia w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. W trakcie sporządzania kopii powzięła wiedzę, że prawdopodobnie firma Mailbox Center nie tyle zagubiła kopię skargi, ale przez pomyłkę wysłała ją również ze skargą i jej odpisem. Z tego powodu pracownicy firmy, pomimo usilnych starań, nie mogli odnaleźć kopii w Wiedniu. Skarżąca podkreśliła, że w okresie składania skargi był to ciężki czas dla wszystkich z obowiązkiem noszenia masek, zachowania odstępu i ograniczonymi ilościami osób w zakładach. Trudno jest zatem winić tę firmę za popełnienie błędu. Kopie miały pozostać w zakładzie w celu zeskanowania ich na potrzeby archiwizacji elektronicznej. Z tego powodu długo nie było wiadomo, że one zaginęły, a prawdopodobnie zostały wysłane wraz ze skargą i odpisem do sądu.
9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
10 Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
11 Zgodnie z art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uchybienie terminu, bez względu na wielkość opóźnienia, sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu.
12 Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.).
13 Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego.
14 Z powyższego wynika, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która nie dokonała czynności w terminie, ale jest w stanie uprawdopodobnić, że stało się tak bez jej winy, z uwagi na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (por. postanowienie NSA z 25 maja 2004 r., FZ 63/04, niepubl.).
15 Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia NSA z 20 lutego 2012 r., II FZ 145/12; z 24 listopada 2011 r., II FZ 711/11). W piśmiennictwie "uprawdopodobnienie" określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastka dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (za: M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, Nowe Prawo z 1980, nr 3, s. 75; por. postanowienie NSA z 26 marca 2012 r., II FZ 142/12).
16 W ocenie sądu, wniosek skarżącej o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz spełniła pozostałe warunki pozwalające uwzględnić wniosek, tj. przedłożyła wymagany odpis skargi i uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu.
17 Wyjaśnić należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98).
18 Zdaniem sądu, skarżąca uprawdopodobniła, że niedochowanie terminu do usunięcia braku formalnego skargi nastąpiło bez jej winy. Przede wszystkim uwzględnić należy podnoszoną we wniosku kwestię obostrzeń związanych z pandemią wirusa SARS-CoV-2 w Polsce oraz w całej Europie, w związku z którą wprowadzono szereg ograniczeń, które w znacznym stopniu utrudniały lub nawet uniemożliwiały dokonywanie czynności życia codziennego (w tym wizyty w urzędach lub sądach, podróże, odbiór korespondencji w placówkach pocztowych, utrudnienia w przejmowaniu obowiązków pracowniczych wynikające z nałożonej kwarantanny lub izolacji wymaganej reżimem sanitarnym). 14 marca 2020 r. Minister Zdrowia wprowadził na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego, zaś 20 marca 2020 r. stan epidemii – rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.). W okolicznościach sprawy doręczenie przesyłki zawierającej wezwania do usunięcia braków formalnych przez złożenie odpisu skargi oraz uiszczenie wpisu od skargi nastąpiło w trudnym okresie stanu epidemii ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Wystąpienie pandemii koronawirusa spowodowało liczne zmiany i uciążliwości w funkcjonowaniu życia codziennego, które sądowi są znane z urzędu. Omyłka firmy wysyłkowej, której skarżąca zleciła dokonanie przesyłek do sądu, miała miejsce w wyjątkowo ciężkim okresie, gdy bezpośrednia komunikacja była często niemożliwa. Zaistniałe okoliczności mają niewątpliwie wpływ na ocenę wniosku o przywrócenie terminu i wskazują, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Podkreślić przy tym należy, że brak fiskalny skargi został usunięty w terminie.
19 Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w postanowieniu z 16 października 2020 r., sygn. akt II OZ 829/20, że nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które – w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej – prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., II OSK 1656/11). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (zob. wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
20 Z tych przyczyn sąd, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
21 dc