Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2004 r., II SA/Łd 407/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2004 r., II SA/Łd 407/03

Sentencja

1 Dnia 30 czerwca 2004 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie : NSA Janusz Nowacki, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2004 roku przy udziale ---- sprawy ze skargi J.T.-H. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Ł. na rzecz skarżącego J.T.-H. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w Ł., działając na podstawie art. 138 §1 pkt. l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz art. 90 ustawy z 26.04.1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 207 poz. 1761) po rozpatrzeniu odwołania J.T.-H., byłego funkcjonariusza Zakładu Karnego w S., od decyzji Nr [...] z dnia [...] Dyrektora Zakładu Karnego w S. o odmowie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

3 W uzasadnieniu wyjaśniono, iż Dyrektor Zakładu Karnego w S. decyzją Nr [...] z dnia [...], działając m.in. na podstawie art. 85 ust 2 , art. 90 i 91 ust. l pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, odmówił przyznania J.T.-H. pomocy finansowej na dofinansowanie kosztów budowy domu jednorodzinnego wskazując, iż posiadał on już lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej, która wynosiła 38,4 m2 ,w związku z czym mieściła się w granicach przysługującego normatywu wynoszącego 28 - 40 m2.

4 Od powyższej decyzji J.T.-H. złożył odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, zarzucając wydanej decyzji obrazę art. 85 ust 2, art. 90 ust. 2 i 91 ust. l pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz sprzeczność ustaleń organu I instancji z zebranym materiałem polegającą na przyjęciu założenia, że odwołujący jest posiadaczem lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.

5 Rozpatrując sprawę organ odwoławczy stwierdził, iż funkcjonariusz któremu przysługuje 5 norm jednostkowych ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu przepisów ustawy jeżeli posiada lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej w granicach od 35 do 50 m2. Ze złożonych dokumentów wynikało, iż J.T.-H. posiadał lokal mieszkalny o łącznej powierzchni mieszkalnej odpowiadającej jednostkowej normie powierzchni mieszkalnej zawartej w granicach od 7 m2 do 10 m2 określonej w art. 85 ust 2 ustawy o Służbie Więziennej. Przepisy ustawy o Służbie Więziennej w art. 91 wymieniają przypadki wyłączające prawo funkcjonariusza do uzyskania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale.

6 W przypadku nie zrealizowania prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego przez jego przydział, ustawa przewiduje świadczenia substytucyjne w postaci równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (art. 89 ustawy) lub pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 90 ustawy). Świadczenia substytucyjne mogą być jednak przyznane tylko w przypadku gdy funkcjonariusz jest uprawniony do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 91 ust. l pkt. l ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, zajmującemu w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom.

7 Błędne powołanie przez organ I instancji w sentencji decyzji ust 2 art. 91 zamiast ust l tego artykułu nie ma wpływu na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia bowiem z uzasadnienia decyzji wynika, że w sposób prawidłowy ustalony został stan faktyczny sprawy, błędnie zakwalifikowano jednak tytuł prawny wnioskodawcy do zajmowanego lokalu.

8 W dniu 17.03.2003 r. J.T.–H. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] oraz decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w S. z dnia [...] i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, iż decyzje obu organów uważa za niezgodne z prawem wskutek błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 85 ust. 2, art. 90 i art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej.

9 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

11 Skarga jest zasadna .

12 Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

13 Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

14 Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

15 Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

16 ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi :

17 a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

18 b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

19 c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

20 W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

21 Zgodnie z art. 90 ust. 1. ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 207 poz. 1761) – w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.

22 Należy zwrócić uwagę, iż przepis ten różni się od zapisów innych ustaw dotyczących tzw. służb mundurowych tym, iż nie uzależnia - tak jak np. art. 94 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r o Policji( t.j. Dz. U. z 2002 r nr 7 poz. 58 ze zm. ), art.80 ust 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r o Państwowej Straży Pożarnej ( Dz.U.02.147.1230 ze zm.) , art. 98 ust. 1 z dnia 12 października 1990 r o Straży Granicznej ( Dz.U.02.171.1399 ze zm. ) - prawa do uzyskania pomocy finansowej od nieotrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej.

23 Organ I instancji odmawiając przyznania skarżącemu pomocy finansowej w uzasadnieniu zacytował treść art. 91 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Służbie Więziennej .

24 Organ odwoławczy natomiast wyjaśnił, iż przepisy rozdziału IV ustawy o Służbie Więziennej poświęconego mieszkaniom funkcjonariuszy należy zdaniem organu rozpatrywać łącznie. Przepisy te zinterpretowano w ten sposób iż skoro funkcjonariusz w służbie stałej ma prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem członków rodziny wymienionych w art. 86, to prawo to powinno być realizowane przede wszystkim przez przydzielenie odpowiedniego lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej . Organ podkreślił, iż art. 91 ust. 1 tej ustawy wymienia przypadki wyłączające prawo funkcjonariusza do uzyskania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale. W przypadku nie zrealizowania prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego przez jego przydział ustawa przewiduje świadczenia substytucyjne w postaci równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania lub pomocy finansowej na uzyskania lokalu mieszkalnego . Świadczenia te mogą być przyznane tylko w przypadku gdy funkcjonariusz jest uprawniony do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej.

25 Zdaniem Sądu w tym składzie tego rodzaju interpretacja przepisu art. 90 ust. 1 na tle innych przepisów działu IV ustawy o Służbie Więziennej jest zbyt rozszerzająca. Przede wszystkim z przepisów tych nie wynika, iż prawo do lokalu powinno być realizowane przede wszystkim przez przydzielenie odpowiedniego lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. Ponadto tak jak wyżej wykazano ustawodawca nie uzależnił w tej ustawie prawa do udzielenia pomocy od uprawnienia do przydziału lokalu na podstawie decyzji administracyjnej .

26 W tej sytuacji stwierdzić należy, iż interpretacja przepisu cyt. art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej przedstawiona przez organ odwoławczy jest nieprzekonywująca.

27 W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, iż lokal w którym skarżący zamieszkuje wraz z rodziną jest spółdzielczym lokalem mieszkaniowym o powierzchni mieszkalnej 38,4 m2 ." .

28 Skarżący jest w tym wypadku posiadaczem zależnym tego lokalu.

29 (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 1991 r z glosa aprobującą J. Ignatowicza OSP z 1992 r nr 7-8 poz. 174 ).

30 Zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ( Dz. Urz. Ministerstwa Sprawiedliwości z 1997 r nr 4 poz. 50 )

31 nie mogło stanowić podstawy wydania zaskarżonej decyzji. Stanowisko takie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

32 Zarządzenie to w § 3 określało warunki przyznania pomocy finansowej osobom uprawnionym do tej pomocy, które były posiadaczami samodzielnego lokalu mieszkalnego jednocześnie uzależniając udzielenie tej pomocy od powierzchni użytkowej lokalu w nawiązaniu do § 1 pkt. 5 tego Zarządzenia.

33 W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, iż § 3 tego Zarządzenia wykraczał poza delegację ustawową wynikającą z art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.

34 Nie budzi jednak wątpliwości, iż gdyby organ mógł zastosować przepisy Zarządzenia w stosunku do skarżącego to byłyby podstawy do przyznania takiej pomocy. Skarżący nie przekroczył bowiem należnej powierzchni użytkowej określonej w § 1 pkt. 5 tego Zarządzenia.

35 Skoro jednak przepisy Zarządzenia nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji, powstała luka prawna w zakresie zasad przyznawania pomocy finansowej. Tej luki prawnej nie mogła zdaniem Sądu zastępować interpretacja przepisów ustawy dokonana przez organ odwoławczy zwłaszcza, iż przepisy tej ustawy nie były w ten sposób interpretowane w okresie w którym organ stosował przepisy Zarządzenia.

36 W tej sytuacji stwierdzić należy, iż przedstawiona przez organ interpretacja przepisów działu IV ustawy o Służbie Więziennej naruszała art. 90 ust. 1 tej ustawy, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji winien być zastosowany w jego literalnym brzmieniu.

37 Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji .

38 O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 tej ustawy .

39 Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.