Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2016 r., I SA/Kr 953/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2016 r., I SA/Kr 953/16

Sentencja

1 Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z B, o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.06.2016r., nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz określenia podatku podlegającego wpłacie. postanawia: wniosek oddalić

Uzasadnienie

2 Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej,

3 z dnia 23.06.2016r., nr [...], w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz określenia podatku podlegającego wpłacie.

4 Jak wynika z zawartego we wniosku "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz pisma adwokata wnioskodawcy z dnia 06.10.2016r.

5 Z B. mieszka u syna i pomaga mu w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Nie składa deklaracji VAT ponieważ zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada oszczędności, nieruchomości, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł ani pojazdów.

6 Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

7 Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

8 Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

9 Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

10 W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).

11 Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. B. Nadesłany przez niego formularz wypełniony został bowiem w taki sposób , że w odpowiednich rubrykach "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", dotyczących stanu majątkowego i dochodów wpisał on : "brak". Stąd też Z B. został wezwany do przedłożenia:

12 - spisu jego miesięcznych wydatków, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami,

13 - wyciągów z jego kont bankowych (zarówno osobistych jak i firmowych ), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,

14 - jego zeznania podatkowego za 2015r.

15 - zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT, za ostatni okres rozliczeniowy,

16 - oświadczenia określającego czyją własnością jest lokal, dom, w którym mieszka ,

17 - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii), obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością wnioskodawcy,

18 - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością wnioskodawcy (obejmującego ich markę i rok produkcji), lub o ich braku.

19 W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca nadesłała pismo z dnia 06.10.2016r. , w którym adwokat stwierdził , iż jego mocodawca mieszka u syna i pomaga mu w prowadzeniu gospodarstwa domowego, nie składa deklaracji VAT ponieważ zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada nieruchomości ani pojazdów.

20 Okazało się wic, że Z. B. nie prowadzi gospodarstw domowego samodzielnie a wraz z synem. W związku z tym należało ponownie wezwać go w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia stosownych dokumentów, uwzględniających ten stan. Strona skarżąca została więc wezwana o nadesłanie:

21 - spisu miesięcznych wydatków rodziny, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami,

22 - wyciągów z kont bankowych syna Z.B. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,

23 - wyciągów z lokat bankowych syna Z.B.,

24 - zeznania podatkowego syna Z.B., za 2015r.,

25 - zaświadczenia z zakładu pracy syna Z.B. o wysokości uzyskiwanych przez niego zarobków.

26 Strona skarżąca nie nadesłała jednak przedmiotowych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej, w kontekście ujawnionych okoliczności, nie odniosła się też w żaden sposób do przedmiotowego wezwania.

27 Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Stąd też, brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę . To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy.

28 W przypadku bowiem kiedy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z innymi osobami, badając sytuację finansową wnioskodawcy trzeba uwzględnić również dochody i sytuację majątkową wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 29.11.2012 r., sygn. akt II GZ 442/12, postanowienie NSA z dnia 16.06.2011r., sygn. akt II FZ 117/11, postanowienie NSA z dnia 14.11.2011 r., sygn. akt II FZ 554/11, postanowienie NSA z dnia 04.06. 2013 r., sygn. akt II FZ 218/13, postanowienie NSA z dnia 10.09.2013 r., sygn. akt I GZ 375/13,). Tym bardziej jeszcze, że takim domownikiem w przedmiotowej sprawie jest syn.

29 Na dzieciach ciąży natomiast nie tylko obowiązek dostarczania rodzicom środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny), co wynika z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U z 2012r.,poz. 788 z p. zm.). Rodzice i dzieci są obowiązani również do wzajemnego szacunku i wspierania się (por. art. 87 k.r.o.). Pojęcie wzajemnego wspierania się może z kolei przybrać postać pomocy materialnej. Na dzieciach ciąży zatem obowiązek niesienia pomocy rodzicom, w tym i finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 11.06.2012r., sygn. akt I FZ 200/12, postanowienie NSA z dnia 09.06.2015r., sygn. akt I GZ 317/15).

30 W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, w szczególności nieprzesłania dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Zgodnie bowiem z linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 09.07.2014r., sygn. akt I OZ 539/14, por. też postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 02.09.2016r., sygn. akt II GZ 822/16, postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14).

31 Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718 z p. zm.).