Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2011 r., I SA/Kr 701/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2011 r., I SA/Kr 701/11

Sentencja

1 Sygn. akt I SA/Kr 701/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r., sprawy ze skarg J.K., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 lutego 2011r. nr [...], i nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, oraz na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 lutego 2011r. nr [...], i nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań, I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1428,00 zł (jeden tysiąc czterysta dwadzieścia osiem złotych).

Uzasadnienie

2 Postanowieniami z dnia 22 lutego 2011r. nr [...], [...], Dyrektor Izby Skarbowej, stwierdził uchybienie przez J.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 30 września 2009r. nr [...] oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ przyjął, że decyzja ta została doręczona w dniu 19 października 2009r. w trybie doręczenia zastępczego, a odwołanie zostało wniesione dopiero w dniu 11 grudnia 2010r.

3 Postanowieniami z dnia 22 lutego 2011r. [...], [...], Dyrektor Izby Skarbowej , stwierdził uchybienie przez J.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 17 sierpnia 2010r. Nr [...] oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ przyjął, że decyzja ta została doręczona w dniu 7 września 2010r. w trybie doręczenia zastępczego, a odwołanie zostało wniesione dopiero w dniu 11 grudnia 2010r.

4 U podstaw powyższych rozstrzygnięć leżało uznanie przez Dyrektora Izby Skarbowej, że zgodnie ze zgłoszeniem rejestracyjnym dokonanym w urzędzie skarbowym adresem rejestracyjnym, stosowanym również do celów korespondencyjnych był: ul. N. Ponadto, zgodnie z bazą danych PESEL jeszcze w dniu 5 lipca 2010 r. adres ten był adresem zameldowania J.K.. Dalej organ wskazał, że w dniu wszczęcia postępowania kontrolnego tj. 19.01.2009 r. w Areszcie Śledczym w K. przeprowadzono przesłuchanie J.K. w charakterze strony, który w trakcie przesłuchania także podał w/w adres zamieszkania. Dodatkowo oświadczył, że aktualnie adresem do doręczeń jest adres aresztu śledczego, dlatego też przez kilka następnych miesięcy korespondencję kierowano za pośrednictwem prokuratury na adres aresztu śledczego. Organ I instancji po powzięciu informacji od żony podatnika, w trakcie przesłuchania w charakterze świadka w dniu 2.09.2009 r., iż J.K. został zwolniony z aresztu śledczego około tygodnia przed tym przesłuchaniem i po potwierdzeniu tej informacji u prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze, kolejne pisma tworzone w toku postępowania kierował na adres rejestracyjny zgłoszony w urzędzie skarbowym, a potwierdzony przez podatnika w dniu wszczęcia postępowania. Dodatkowo w toku postępowania prowadzonego za 2005 rok wysłano w dniach 9 i 11.06.2010 r. wezwania do J.K. do stawiennictwa w dniu 5.07.2010r. celem przesłuchania w charakterze strony. Pierwsze z tych wezwań wysłano pocztą na adres zamieszkania, zaś dodatkowo o doręczenie drugiego egzemplarza poproszono funkcjonariuszy Komisariatu Policji w S. Pierwsze z wezwań nie zostało odebrane, natomiast drugie podatnik odebrał osobiście w dniu 11.06.2010 r. Pomimo tego J.K. nie stawił się na przesłuchanie, nie poinformował także, aby adres: ul. N, był nieaktualny. Ponadto w toku postępowania kontrolnego prowadzonego wobec "I " sp. z o.o. J.K. był dwukrotnie wzywany w charakterze świadka, pierwsze z tych wezwań odebrał za pośrednictwem policji, zaś drugie odebrał osobiście w dniu pierwszego przesłuchania ; na wezwaniach widniał adres S. ul. N. Do protokołów obydwu przesłuchań w charakterze świadka, przeprowadzonych w dniach 10.02. i 23.02.2010 r. J.K. podał, że ten adres jest jego adresem zamieszkania i korespondencyjnym. W piśmie złożonym w Urzędzie Kontroli Skarbowej w dniu 1.12.2010r., w którym J.K. wnosił o wydanie kserokopii decyzji, podał również tenże adres, a także adres ten widnieje na pismach z dnia 7.12.2010r. zgłaszających do postępowań za 2004 i 2005 rok pełnomocnika. Dopiero w odwołaniach, złożonych w imieniu podatnika przez pełnomocnika K.W., podano adres zamieszkania: S. ul. P., co nie znajduje potwierdzenia w zgłoszeniu rejestracyjnym w urzędzie skarbowym.

5 W oparciu o powyższe ustalenia organ uznał, że doręczenia pism adresowanych do J.K. w trakcie prowadzonego postępowania odbywały się w sposób prawidłowy pod adres zgłoszony w urzędzie skarbowym, a podatnik nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do złożenia odwołań nastąpiło bez jej winy.

6 Konsekwencją zaś odmowy przywrócenia terminu było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołań.

7 Skargi na powyższe postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.K., zarzucając naruszenie art. 121 § 2, 122, 146 § 2, 162 i 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i w efekcie uchybienie tym przepisom i bezpodstawne wydanie zaskarżonych postanowień.

8 Uzasadniając zarzuty wskazał, że po wyjściu z aresztu śledczego skarżący nie zgłosił organowi nowego adres do doręczeń. Jako adres do doręczeń podał jedynie adres aresztu śledczego i bezpodstawne było uznanie, że po wyjściu z aresztu adresem do korespondencji jest ul. N, . Dotychczasowym adresem w świetle art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej pozostawał adres aresztu śledczego. W konsekwencji przesłanie przedmiotowych decyzji na inny adres oznacza naruszenie przez organ podatkowy przepisów postępowania mających zapewnić podatnikowi możliwość obrony jego praw i wzbudzenia zaufania do organów. Dodatkowo skarżący wskazał, że zmiana miejsca zamieszkania (pobytu) wynikała z przyczyn od podatnika niezależnych, ponieważ związana była ze zmianą środka zapobiegawczego, zastosowanego przez organy państwowe, a zatem nie powinien on ponosić tego negatywnych konsekwencji. Skarżący podniósł także, iż informacja udzielona przez prokuratora organowi dotycząca "adresu domowego", nie wskazywała na konkretny adres, a jedynie ogólnie oznaczała opuszczenie przez skarżącego aresztu. Organ podatkowy, w ocenie skarżącego, dysponował informacją, że pod adresem na jaki kierował korespondencję nie jest ona odbierana, a jedyne skuteczne doręczenia miały miejsce za pomocą Policji – podatnik raz w tygodniu obowiązany był stawić się w komisariacie w ramach dozoru. Dodatkowo skarżący podniósł, że nie został pouczony przy wszczęciu postępowania o obowiązku powiadomienia o zmianie adresu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

9 W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonych postanowieniach.

10 Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy dotyczące zaskarżonych postanowień - sygn. akt od I SA/Kr 701/11 do I SA/Kr 704/11, w celu prowadzenia ich pod wspólną sygn. I SA/Kr 701/11.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

12 Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

13 Skargi są uzasadnione, ponieważ wydane postanowienia są wadliwe.

14 W świetle art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. Stosownie natomiast do treści art. 146 § 1 i 2 tej ustawy - w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. W kontrolowanych sprawach organy podatkowe w sposób wadliwy zastosowały art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej, błędnie ustalając określony w tym przepisie adres dotychczasowy. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej doręczając skarżącemu przedmiotowe decyzje: z dnia 30 września 2009r. oraz z dnia 17 sierpnia 2010r., bezzasadnie przyjął, że doręczenie nastąpiło na skutek doręczenia zastępczego (dwukrotnego awizowania przesyłek przez doręczyciela pocztowego), na adres ul. N.,. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, że w dacie wydawania powyższych decyzji adresem podanym przez podatnika jako adres do korespondencji był adres aresztu śledczego, a nie adres poprzedniego zamieszkania tj. ul. N.. Organ I instancji nie uzyskał przy tym bezpośrednio od podatnika informacji pod jakim adresem przebywa po opuszczeniu aresztu śledczego. Podatnik nie podał nowego adresu korespondencyjnego. Zatem dotychczasowym adresem w świetle art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej pozostawał adres aresztu śledczego. Nastąpiło więc nieprawidłowe doręczenie przedmiotowych decyzji podatkowych na adres: ul. N.. Informacje uzyskiwane zaś od prokuratora nadzorującego toczące się postępowanie karne czy też żony podatnika nie mogą zastąpić oświadczenia strony postępowania podatkowego. W sytuacji jaka wynikła w związku z opuszczeniem przez skarżącego aresztu śledczego, organ podatkowy winien czynić starania dotyczące ustaleniu aktualnego adresu podatnika, prowadzące do prawidłowego ustalenia miejsca zamieszkania, czego organ nie zrobił w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu podatnik wykazał, że nie przebywał pod adresem pod jaki kierowano przedmiotowe decyzje podatkowe , lecz pod adresem : ul. P. w S.. Ustalenie w niniejszej sprawie aktualnego adresu było przy tym obiektywnie możliwe, ponieważ podatnik znajdował się pod dozorem organów ścigania w związku z zastosowaniem tego środka zapobiegawczego. Należy również wskazać, że art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 ze zm.) określa, że na podatniku spoczywa obowiązek aktualizacji danych objętych zgłoszeniem aktualizacyjnym, lecz z powyższego organ podatkowy nie może wywodzić istnienia takich samych konsekwencji, jakie wynikają z art. 146 Ordynacji podatkowej. Konsekwencją naruszenie przez podatnika obowiązków z ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników jest ewentualna odpowiedzialność z art. 81 Kodeksu karnego skarbowego. W ostatecznym przypadku w razie nie ustalenia miejsca zamieszkiwania podatnika, organ podatkowy może również na podstawie art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Z tych względów, Sąd stwierdził, że nie można przyjąć, iż skarżącemu w prawidłowy sposób doręczono decyzje, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, iż odwołania od przedmiotowych decyzji zostały złożone przez niego z opóźnieniem, i w efekcie organ nie mógł skutecznie orzekać o odmowie przywrócenia terminu do ich złożenia oraz o stwierdzeniu uchybienia terminowi do złożenia odwołań. W związku z naruszeniem art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej organ naruszył więc art. 162 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

15 O kosztach zaś Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349).