Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2021 r., II SA/Kr 78/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2021 r., II SA/Kr 78/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] listopada 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Uzasadnienie

2 D. C. pismem z 8 maja 2019 r. (data wpływu do Sądu Rejonowego w B. – 16 sierpnia 2019 r.) wniósł o udostępnienie informacji publicznej w zakresie tego, czy w Sądzie Rejonowym w B. w okresie od 1.10.2018 r. do 31.12.2018 r. wydawane były zarządzenia w przedmiocie doprowadzenia osoby podejrzanej/oskarżonej na badania do biegłego, posiedzenie lub rozprawę, a następnie, czy osoba taka była przymusowo doprowadzana na wyznaczone czynności procesowe.

3 W odpowiedzi na powyższe Wiceprezes Sądu Rejonowego w B. pismem z 21 sierpnia 2019 r. poinformował wnioskodawcę, że żądane przez niego informacje stanowią informację przetworzoną. Wskazano, że Sąd nie prowadzi odrębnych rejestrów w tym zakresie, a w konsekwencji ustalenie, w jakiej sprawie i na termin jakiej rozprawy (posiedzenia, badania) zarządzono przymusowe doprowadzenie wymagałoby przeprowadzenia drobiazgowej kwerendy poszczególnych akt sprawy. W sytuacji, gdy w II Wydziale Karnym każdego roku rozpoznawane jest ponad 3000 spraw zgromadzenie interesujących wnioskodawcę informacji wymagałoby zaangażowania przez dłuższy okres praktycznie wszystkich pracowników Wydziału do weryfikacji akt, co w istocie paraliżowałoby pracę Sądu. W związku z tym w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wezwano zainteresowanego do wykazania w terminie 7 dni, że udostępnienie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie to wnioskodawca otrzymał w dniu 17 września 2019 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu D. C. nie zajął stanowiska w przedmiocie skierowanego do niego wezwania.

4 W tym stanie sprawy Prezes Sądu Rejonowego w B. decyzją z 4 października 2019 r., [...], odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanych informacji. W uzasadnieniu zaznaczył, że spełnienie żądania zawartego we wniosku wiązałoby się z koniecznością wyznaczenia pracowników do dokonania kwerendy wszystkich akt spraw karnych i wykroczeniowych, w tym również wykonawczych z okresu objętego wnioskiem, przeprowadzenia analizy treści zalegających w nich dokumentów pod kątem kryteriów wskazanych we wniosku, a następnie dokonania ich anonimizacji. Całość tych czynności wpłynęłaby na destabilizację pracy Sądu, godząc tym samym w dobro stron postępowań.

5 Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się wnioskodawca D. C., wnosząc odwołanie od tej decyzji. W odwołaniu wskazał, że udzielenie mu żądanych informacji jest do ustalenia w prosty sposób na podstawie systemu komputerowego, który jest w posiadaniu Sądu Rejonowego w B. i z tego względu nie jest zasadnym twierdzenie, że ich uzyskanie wymaga dużego nakładu pracy i tym samym stanowi informację przetworzoną, dla uzyskania której niezbędne jest wykazanie szczególnego interesu publicznego.

6 Prezes Sądu decyzją z 7 listopada 2019 r., [...], działając na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

7 Organ II instancji w całości przyjął argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w B. z 4 października 2019 r., w szczególności przyjął, że żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację przetworzoną. Skoro zatem żądane informacje posiadają przymiot informacji przetworzonej - ustawodawca udostępnienie takiej informacji ograniczył tylko do takich przypadków, w których ich wydanie przez organ do tego zobowiązany jest istotne dla interesu publicznego. Uznanie przez Sąd Rejonowy w B., że żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację przetworzoną rodziło pod stronie wnioskodawcy - w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązek wykazania, że ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a nie interesu prywatnego wnioskodawcy. Tego zaś wnioskodawca nie wykazał.

8 Podkreślono, że informacją przetworzoną jest informacja przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, wedle kryteriów przez niego wskazanych. Na przetworzony charakter żądanej informacji wpływ ma również poniesienie określonych kosztów, wysiłku zwłaszcza o charakterze organizacyjnym (kadrowym, czasowym), trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami danego organu. Same czynności związane z analizowaniem całego zasobu posiadanych dokumentów (akt spraw karnych) w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca, powodują, że żądana informacja jest informacją przetworzoną.

9 D. C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podkreślił, że żądana przez niego informacja stanowi informację prostą, co do której nie ma obowiązku wykazywania interesu publicznego, gdyż znajduje się w zasobach systemu komputerowego Sądu Rejonowego w B..

10 Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

11 W pismach procesowym z 4 grudnia i 17 grudnia 2020 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, kwestionując uznanie żądanej informacji za informację przetworzoną. Wskazał dodatkowo, że gdyby jednak przyjąć, że wnioskowana informacja ma przymiot informacji przetworzonej, to z uwagi na przedmiot materii, jakiej ona dotyczy (ingerencja w wolność człowieka i prawo do samodecydowania o sobie), należy uznać ją za istotną dla interesu publicznego.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

13 Na wstępie należy wskazać, że z mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

14 Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

15 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

16 W tak zakreślonych ramach kontroli sądowoadministracyjnej skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

17 Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. 2020 r. poz. 2176, dalej: u.d.i.p.).

18 Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie przywołanej ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (art. 3 ust. 2).

19 Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji (ust. 2). Stosownie do art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (ust. 2).

20 W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że Prezes Sądu Rejonowego w B. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej i mieści się w katalogu podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Bezsporne pozostaje również to, że żądane przez D. C. informacje stanowią informację publiczną, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. Dotyczą bowiem dokumentów urzędowych. Sporna okazała się natomiast kwalifikacja żądanej informacji jako informacji przetworzonej.

21 Pojęcie informacji przetworzonej, o której stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., nie ma definicji ustawowej, ale w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym jest nią informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Jest to informacja publiczna, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, jakościowo nowa, nieistniejąca dotychczas w ostatecznej treści i postaci. Przetworzenie informacji polega zatem na zebraniu, przeanalizowaniu, zredagowaniu, opracowaniu nowej informacji, która do tej pory w takiej postaci nie istniała, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (zob. wyrok NSA z 25 września 2020 r., sygn. I OSK 574/20, wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 89/13, wyrok NSA z 17 października 2006 r., sygn. I OSK 1347/05). W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym z informacją przetworzoną możemy mieć do czynienia, "gdy żądanie udostępnienia istniejącej informacji publicznej ma taki zakres i rozmiar, że wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia działań poza zakresem jego rutynowych czynności, a nakierowanych na przygotowanie żądanej informacji i nadanie jej formy umożliwiającej udostępnienie, albowiem proste udostępnienie w formie posiadanej przez podmiot zobowiązany nie jest możliwe. W tym (...) rozumieniu suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich wyselekcjonowaniem i przygotowaniem nakładem koniecznej pracy i środków, może być traktowana jako informacja przetworzona" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2020 r., I OSK 574/20, Lex nr 3062978).

22 Akceptując oba rozumienia informacji przetworzonej Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z którym żądaną przez D. C. informację należało uznać za informację przetworzoną, mającą powstać ze zgromadzenia i opracowania informacji prostych będących w zasobach Sądu. Niewątpliwie, dla pozyskania danych interesujących skarżącego należałoby dokonać kwerendy akt spraw sądowych, które to akta stanowią podstawowe źródło informacji o rozstrzygnięciach i innych czynnościach podejmowanych w toku postępowania. Informacje mogłyby zostać również pozyskane z prowadzonych rejestrów, zestawień, o ile rejestry te obejmowałyby kwestie objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. W okolicznościach sprawy należało jednak uwzględnić wyjaśnienia Prezesa Sądu Rejonowego w B. wskazujące na to, że w sądzie tym nie prowadzi się odrębnych rejestrów umożliwiających podanie żądanych informacji. Należało również uwzględnić wyjaśnienia dotyczące potencjalnej ilości spraw do zweryfikowania oraz konieczności zaangażowania pracowników sądu w stopniu, który mógłby wpłynąć negatywnie na jego działalność. Zdaniem Sądu, organ wykazał, że sposób wyodrębnienia żądanych danych, konieczność opracowania dokumentów (w szczególności zanonimizowania), wymagany do tego nakład pracy składają się w okolicznościach sprawy na przetworzenie posiadanych informacji.

23 W konsekwencji należało przyjąć, że organ pierwszej instancji prawidłowo uzależnił udostępnienie informacji przetworzonej od wykazania szczególnej istotności udostępnienia danych dla interesu publicznego. Wskazany warunek, wynikający z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowi w istocie ograniczenie dostępu do informacji publicznej. Jednak ograniczenie to, dokonane aktem rangi ustawowej, pozostaje w zgodzie z art. 61 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 22 listopada 2018 r., sygn. I OSK 2587/16). Wykazanie tego warunku, w ocenie Sądu, obciąża wnioskującego o udostępnienie informacji przetworzonej. W przedmiotowej sprawie okoliczności uzasadniające udostępnienie informacji przetworzonej nie wynikały ze złożonego wniosku, wobec czego prawidłowo wnioskodawca został wezwany do ich podania. Skarżący jednak, ani na wezwanie organu pierwszej instancji, ani w odwołaniu nie podjął nawet próby wykazania, że uzyskanie przez niego informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zaznaczyć trzeba przy tym, odnosząc się do argumentacji podanej przez skarżącego w toku postępowania sądowego, że nie sam przedmiot informacji uzasadnia jej przetworzenie, lecz to, czy wnioskodawca jest w stanie wykorzystać przetworzoną informację publiczną dla dobra ogółu, a tym samym, czy korzyść z ewentualnego udostępnienia mu informacji przygotowanej według podanego przez niego kryterium można przedłożyć nad konieczność zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 października 2020 r., I OSK 969/20). Wynikające z akt sprawy okoliczności na korzyść tego rodzaju w żaden sposób nie wskazują.

24 Wobec powyższego należało uznać, że nie było podstaw do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej przetworzonej, a zatem prawidłowo organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

25 Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.