Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2004 r., III SA/Kr 97/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2004 r., III SA/Kr 97/04

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutner Sędziowie : AWSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2004 r sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę [...] "[...]" w [...] z dnia 16 grudnia 2003 r, Nr : [...] w przedmiocie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie [...] I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały , II. orzeka , że uchwała nie może być wykonana , III. zasądza od [...] "[...]" na rzecz skarżącego Wojewody [...] koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...] ([...]) złotych IV. zasądza zwrot przez Skarb Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rzecz Wojewody [...] wpisu w kwocie [...] ([...]) zł.

Uzasadnienie

2 Dnia 16 grudnia 2003 r. [...] "[...]" w [...] podjęło uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie [...] . Jako podstawę prawną uchwały podano art.69 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.nr 142, poz.1591 z późn.zm.), § 12 pkt 4 i 7 statutu Związku i art.140 Kodeksu cywilnego oraz art.20 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U.nr 72, poz.747). § 1 tej uchwały stwierdził: Ustala się taryfę za wodę dostarczaną odbiorcom na terenie gminy Złota z wodociągów stanowiących własność Związku w brzmieniu załącznika do niniejszej uchwały.

3 W skardze do Sądu, Wojewoda [...] zarzucił [...] , że podejmując powyższą uchwałę naruszyło art.3 ust.2 w związku z ust.1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. [W razie wspólnego wykonywania przez gminy zadania, o którym mowa w ust. 1, określone w ustawie prawa i obowiązki organów gminy wykonują odpowiednio właściwe organy związku międzygminnego.]. Gmina [...] nie jest członkiem [...] "[...] " w [...] i dlatego Związek w stosunku do tej Gminy nie może wykonywać zadań nakładanych na Gminę przez ustawę, tj. ustalić taryfy za wodę. Władztwo Związku nie rozciąga się na Gminę, która nie jest jego członkiem.

4 W odpowiedzi [...] "[...] " wniósł o oddalenie skargi. Zaskarżona uchwała nie jest aktem prawa miejscowego, w rozumieniu art.40 ustawy o samorządzie gminnym. Nie nastąpiło również naruszenie art.3 ust.2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Związek nacisk położył na swe prawo własności wodociągu oraz cywilnoprawny charakter stosunków, w jakie związek wchodzi z odbiorcami wody. Dlatego Związek wskazał na art.140 Kodeksu cywilnego jako na przepis legitymujący Związek do podjęcia zaskarżonej uchwały, a w konsekwencji – wniósł o uznanie, że rozpoznanie skargi nie jest objęte kognicją sądu administracyjnego.

5 W odpowiedzi na skargę kwestionuje się ponadto prawidłowość dokonywania oceny zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Zdaniem Związku, nie jest on przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym w rozumieniu art.2 pkt 4 ustawy [przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne - przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność] i dlatego jego działalność w zakresie dostarczania i sprzedaży wody nie podlega reżimowi tej ustawy. W konsekwencji zaskarżona uchwała nie jest objęta uregulowaniem zawartym w art.20 i art.24 powołanej ustawy, tj. brak podstaw do twierdzenia, że podejmując zaskarżoną uchwałę (w sprawie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] ) Zgromadzenie wkroczyło w kompetencje zastrzeżone przez ustawę na rzecz Rada Gminy [...] .

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

7 Nie ma oparcia w prawie przedmiotowym twierdzenie Związku, że jego działalność w zakresie objętym skargą nie podlega reżimowi powołanej ustawy. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma zdanie 1 zapisane w art.1 ustawy: Ustawa określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowe - go odprowadzania ścieków. Ustalone więc zostało, że wszelkie zbiorowe zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz wszelkie zbiorowe odprowadzanie ścieków ma być prowadzone z zachowaniem rygorów wprowadzonych powołaną ustawą. Skoro w dalszym ciągu cyt. art.1 ustawy powiedziano: w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych — to nie można twierdzić, że podmiotami związanymi ustawą są wyłącznie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne; bez wątpienia są to tylko niektóre z wielu podmiotów, będących adresatami ustawy. Wbrew twierdzeniu Związku nie tylko takie zbiorowe zaopatrzenia w wodę, które realizowane jest przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest przedmiotem regulacji ustawy, skoro Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy (art.3 ust.1 ustawy).

8 Zakres przedmiotowy cyt. ustawy i znaczenie używanego przez nią terminu zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest dwojaki. Z jednej strony jest to działalność regulacyjna, albowiem zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. (art.3 ust.1) obejmującym w szczególności tworzenie warunków dla dostaw wody, odprowadzania i oczyszczania ścieków (art..1), uchwalanie regulaminu (art.19 ust.1) oraz zatwierdzanie taryfy (art.24). Z drugiej są to już czynności faktyczne, tj. ujmowanie, uzdatnianie i dostarczanie wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art.2 pkt 21) oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (art.2 pkt 20). Uchwała w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] nie jest faktycznym zaopatrywaniem w wodę, lecz — regulowaniem tych dostaw. To zaś jest zadaniem własnym gminy (art.3 ust.1 ustawy), wykonywanym bądź przez organy związku międzygminnego, bądź gminy (art.3 ust.2).

9 Ponieważ zatwierdzanie taryfy jest kompetencją Rady Gminy (art.24 ustawy), więc nietrafne jest twierdzenie Związku, że sąd administracyjny jest niewłaściwy do rozpoznania skargi Wojewody [...] na uchwałę [...] "[...] " w [...] z dnia 16 grudnia 2003 r. nr [...] w sprawie ustalenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę dostarczaną odbiorcom na terenie Gminy [...] . Kompetencja Sądu w niniejszej sprawie ustalona została przez art.3 § 1 pkt 6 w zw. z art.1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

10 Reguły zapisane w zaskarżonej uchwale pozostają w sprzeczności z art.20 i art.24 ustawy. Ustawa ustala bowiem, że wejście w życie taryfy wymaga podjęcia trzech czynności: (1) przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę (art.20 ust.1), (2) przedsiębiorstwo w terminie 70 dni przed planowaną datą wejścia taryf w życie przedstawia radzie gminy wniosek o ich zatwierdzenie (art.24 ust.2), (3) rada gminy zatwierdza taryfę (art.24 ust.1). Związek twierdzi, że nie jest objęty powyższymi regułami, albowiem nie jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.

11 Przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków (art.2 pkt 4 ustawy). Przedsiębiorcą jest jednostka, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą, tj. zarobkową działalność handlową i usługową oraz eksploatację zasobów naturalnych, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły (art.2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U.nr 101, poz.1178 ze zm.). Eksploatowanie przez Związek (osobę prawną) wodociągu, którym woda dostarczana jest w sposób ciągły celem zbiorowego zaopatrzenia w wodę odbiorców w Gminie [...] , w zamian za co odbiorcy uiszczają opłaty przewidziane w taryfie — uzasadnia konkluzję, że w zakresie tej działalności [...] "[...]" jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, w rozumieniu art.2 pkt 4 ustawy.

12 Związek był uprawniony do zaproponowania taryfy (art.20 ust.1), ale trafnie wskazał Wojewoda [...] w swej skardze, że [...] "[...] " w [...] nie może we własnym zakresie ustalać zaskarżonej taryfy, ze skutkiem wiążącym dla odbiorców. Taryfa powinna była być przedłożona Radzie Gminy [...] do zatwierdzenia w terminie 70 dni przed planowaną datą wejścia taryf w życie (art.24 ust.1 i 2). Tymczasem zaskarżona uchwała podjęta w dniu 16 grudnia 2003 r. miała wejść w życie po upływie 7 dni od daty ogłoszenia na tablicy w siedzibie Urzędu Gminy z mocą obowiązującą od dnia 01.01.2004. Oznacza to, że zaskarżona uchwała nie była podjęta w trybie art.20 w zw. z art.24 ustawy, tj. nie była przeznaczona do przedłożenia Radzie Gminy celem ewentualnego zatwierdzenia przez Radę Gminy, ale dopuszczając i opcję odmowy zatwierdzenia.

13 W relacjach Związku z Gminą [...] (nie będącą członkiem Związku) nie ma zastosowania art.3 ust.2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a pozostaje aktualny — art.24 ustawy. Związek musiałby wykazać, że został umocowany przez Gminę [...] do podjęcia zaskarżonej uchwały. Tymczasem w niniejszej sprawie nikt nie twierdzi, jakoby takie upoważnienie zostało udzielone, a nie jest dopuszczalne czynienie w tym zakresie jakichkolwiek domniemań poszerzających kompetencje Zgromadzenia Związku. Gmina [...] nie była władna przekazać Związkowi żadnych swoich kompetencji ani w trybie art.64 ust.3 ustawy o samorządzie gminnym, ani — art.3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

14 Dlatego chybione jest powoływanie w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały § 12 pkt 4 statutu Związku, przewidującego podejmowanie przez Zgromadzenie Związku uchwał w sprawie określenia zasad użytkowania i zarządzania majątkiem Związku. Zaskarżona uchwała musi być oceniana przez Sąd nie w zakresie zgodności z art.140 Kc, ale – art.24 i art.3 ust.2 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Również powoływanie się na § 12 pkt 7 statutu Związku (uchwały Zgromadzenia Związku ustalające ceny za dostawę wody) nie daje Związkowi legitymacji do narzucania odbiorcom na terenie gminy Złota taryfy za dostarczoną wodę, skoro art.24 ustawy zastrzegł kompetencję w tym zakresie wyłącznie na rzecz Rady Gminy [...] .

15 W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko zawarte w skardze Wojewody [...] , że Zgromadzenie Związku podjęło zaskarżoną uchwałę w sprawie zastrzeżonej ustawowo do wyłącznej właściwości Rady Gminy [...] . Zaskarżona uchwała jest sprzeczna z art.3 ust.1 i ust.2 pkt 1 w zw. z art.24 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz.U.nr 72, poz.747, zm.Dz.U.r.2002, nr 113, poz.984)

16 Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.147 § 1 w zw. z art.3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270).

17 Sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały przesądza o tym, że akt ten nie może być wykonany do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. (art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

18 Stosownie do art. 100. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn.tekst Dz.U.z r.2001, nr 142, poz.1591 ze zm.) skarga Wojewody na uchwałę zgromadzenia związku międzygminnego nie podlega opłacie sądowej. Dlatego orzekając na podstawie art.200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o zwrocie Skarżącemu Wojewodzie [...] całości wpłaconego wpisu w kwocie [...] zł.