Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2021 r., III SA/Kr 715/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2021 r., III SA/Kr 715/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. – O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną przez A. Ż. – O., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 31 marca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

3 Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] organ pierwszej instancji - Burmistrz- odmówił skarżącej przyznania:

5 1. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17ust1 pkt 4 na D. Ż. w kwocie 1830 zł od 2020-10-01 do 2020-12-31,

6 2. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust 1 pkt 4 na D. Ż. w kwocie 1971 zł od 2021-01-01 do 2021-05-31,

7 3. składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieka nad matką.

8 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy wskazał, że skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką D. Ż., legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 maja 2021 r. lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 maja 2020 r.

9 Organ wskazał, że wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji równoznaczną ze znacznym stopniem niepełnosprawności, jednakże nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność i z tego powodu nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

10 W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 6, 8, 9, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez córkę osoby wymagającej opieki, której daty niepełnosprawności nie da się ustalić skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ od podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

11 Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

12 W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało treść przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

13 Następnie wskazało, że z zebranego w sprawie materiału wynika, że w dniu 26 października 2020 r. od organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką D. Ż., która na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 maja 2020 r. została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji ze stwierdzeniem, że nie można ustalić daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji, natomiast niezdolność ta istniała w dniu 1 października 2019 r.

14 Z przeprowadzonego w dniu 8 grudnia 2020 r. wywiadu środowiskowego wynika, że D. Ż. jest mężatką, ale jej mąż J. Ż. sam jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i sam wymaga pomocy, w związku z czym nie może opiekować się żoną. D. Ż. jest osobą w logicznym kontakcie, porusza się samodzielnie, posiłki spożywa samodzielnie. Cierpi na kardiomiopatię niedokrwienną, niewydolność serca i nadciśnienie tętnicze. Wymaga pomocy innych osób. Skarżąca - córka osoby wymagającej opieki nie mieszka z matką jednak odległość jaka dzieli ją od matki nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki. Córka robi zakupy, gotuje posiłki, sprząta, pomaga przy kąpieli, wozi matkę do lekarza, realizuje recepty. Jak wynika z wywiadu środowiskowego D. Ż. posiada piątkę dzieci, jednak pozostała czwórka dzieci nie jest w stanie sprawować nad nią opieki ze względu na pracę zarobkową, dużą odległość od zamieszkania matki, a także z uwagi na fakt sprawowania opieki nad własnymi dziećmi.

15 Ze złożonego przez skarżącą w dniu 21 grudnia 2020 r. oświadczenia wynika, że sprawuje ona opiekę nad matką od 1 grudnia 2019 r, jest zdolna do pracy i nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie posiada uprawnień do świadczeń z ZUS ani KRUS ani żadnej innej instytucji, żaden z członków nie przebywa za granicą i nie jest uprawniony doświadczeń w związku z opieką nad matka. D. Ż. nie jest umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

16 SKO wskazało, że organ pierwszej instancji orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r, poz. 1443). W wymienionym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści w nim ujętej. Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy, a oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji.

17 Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

18 Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie

19 tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wyżej zaprezentowane stanowisko odnośnie wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b ustawy po wejściu w życie wyroku TK w sprawie o sygn. K 38/13 jest jednolite i utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (przykładowo: wyroki NSA z dnia: 14 grudnia 2016 r., sygn. l OSK 1614/16, z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. l OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. l OSK 923/16, z dnia 7 września 2016 r., sygn. l OSK 755/16, z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. l OSK 1079/17, z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. l OSK 1600/16, z dnia 2 czerwca 2018 r., sygn. l OSK 108/17, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. l OSK 8/19, z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt l OSK 1192/19), i sprowadza się ono do tego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

20 Jednakże w ustalonym stanie faktycznym sprawy, zdaniem Kolegium, nie zachodzi związek przyczynowy, pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

21 Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Co prawda ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

22 Kolegium wyjaśniło, że z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi; spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

23 Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

24 Według Kolegium w analizowanej sprawie związek przyczynowy pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia nie istnieje. Po pierwsze, jak wynika z akt sprawy skarżąca nie pracuje zawodowo, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowana

25 w Powiatowym Urzędzie Pracy. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby na to, że w związku z opieką nad matką skarżąca zmuszona była do rezygnacji z zatrudnienia. Ponadto zakres świadczonej pomocy w analizowanej sprawie nie wyłącza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą.

26 Sama pomoc osobie wymagającej opieki w czynnościach deklarowanych przez skarżącą, tj. robienie zakupów, gotowanie posiłków, sprzątanie, pomoc przy kąpieli, wożenie matki do lekarza, realizowanie recept" należy do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie musi być, co oczywiste, sprawowana w sposób ciągły. Czynności te nie wymagają zapewne codziennego zaangażowania opiekuna (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2020 r, sygn. akt III SA/Kr 934/20, CBOSA).

27 Jak wynika z akt sprawy osoba wymagająca opieki zamieszkuje w miejscowości T, natomiast skarżąca, jej córka mieszka w B. Z oświadczenia D. Ż. z dnia 8 grudnia 2020 r. wynika, że córka przyjeżdża do niej codziennie o różnych porach dnia a w każdą sobotę pomaga przy kąpieli. Nie sposób więc przyjąć, że mamy do czynienia z opieką stałą bądź długoterminową nad matką, którą zdefiniował Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym wyżej w wyroku z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt l OSK 1148/20.

28 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła SKO naruszenie przepisów:

29 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez:

30 - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej,

31 - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez Nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo -skutkowy istnieje;

32 2. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 §1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

33 W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniósło o oddalenie skargi.

34 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

35 Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

36 Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

37 Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez orzekające w tej sprawie organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

38 Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia:

39 1) matce albo ojcu,

40 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

41 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

42 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

43 Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

44 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

45 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

46 W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona - córka, a opieka sprawowana jest nad matką, legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 maja 2021 r. lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 maja 2020 r. Daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji trudno ustalić. Powyższa niezdolność istniała w dniu 1 rudnia 2019 r.

47 Zdaniem Sądu zasadnie podniosło orzekające w drugiej instancji SKO, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wskazanym wyrokiem z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy od momentu wejścia w życie wskazanego wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić zatem do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

48 W ocenie Sądu, zgodzić się należało z Kolegium, że ten błąd organu pierwszej instancji, który na tej tylko podstawie odmówi przyznania żądanego świadczenia, nie mógł przekreślić trafności i zasadności podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia.

49 Orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo bowiem uznało, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, tj. warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Trafna jest stanowisko, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia, czy też niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a koniecznością sprawowanej opieki nad matką.

50 Wskazać bowiem należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością opiekowanej osoby, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19; LEX nr 2763205).

51 Podkreślić jednakże należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11).

52 Zdaniem Sądu, z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa we wskazanym powyżej przepisie. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, że skarżąca nie pracuje zawodowo, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. W aktach brak jest jakiegokolwiek dowodu, że skarżąca byłą zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką.

53 Z przeprowadzonego w dniu 8 grudnia 2020 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej – D. Ż. - jest mężatką, ale jej mąż J. Ż. sam jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, sam więc wymaga pomocy, w związku z czym nie może opiekować się żoną. Matka skarżącej jest osobą w logicznym kontakcie, porusza się samodzielnie, posiłki spożywa samodzielnie. Cierpi na kardiomiopatię niedokrwienną, niewydolność serca i nadciśnienie tętnicze. Wymaga pomocy innych osób. Skarżąca nie mieszka jednak z matką. Odległość jaka dzieli jej miejsce zamieszkania od miejsca zamieszkania matki nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki. Córka robi zakupy, gotuje posiłki, sprząta, pomaga przy kąpieli, wozi matkę do lekarza, realizuje recepty. Jak wynika także z wywiadu środowiskowego matka skarżącej posiada piątkę dzieci, jednak pozostała czwórka dzieci nie jest w stanie sprawować nad nią opieki ze względu na pracę zarobkową, dużą odległość od zamieszkania matki, a także z uwagi na fakt sprawowania opieki nad własnymi dziećmi.

54 Wobec powyższego zasadnie zauważyło SKO, że z unormowania art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

55 W rozpoznawanej sprawie z ustalonego stanu faktycznego nie można jednak wywieść, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, w rozumieniu regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie z oświadczenia matki skarżącej z dnia 8 grudnia 2020 r. wynika, że córka (skarżąca) przyjeżdża do niej codziennie o różnych porach dnia, a w każdą sobotę pomaga przy kąpieli, to czynności, które wykonuje skarżąca nie przekonały Sądu do przyjęcia stanowiska, iż zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką rzeczywiście uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zgodzić się należało z Kolegium, że deklarowane przez skarżącą czynności, takie jak: robienie zakupów, gotowanie posiłków, sprzątanie, pomoc przy kąpieli, wożenie matki do lekarza, realizowanie recept, należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie. Czynności te nie wymagają zapewne codziennego zaangażowania opiekuna

56 (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2020 r, sygn. akt III SA/Kr 934/20, CBOSA), w taki sposób, który jest wymagany przepisem art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

57 Powtórnie podkreślić zatem należy, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

58 Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19).

59 W konsekwencji podzielić należało stanowisko SKO, zgodnie z którym w niniejszej sprawie sprawowana przez skarżącą opieka nad niepełnosprawną matką nie umożliwia skarżącej podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niewielkim wymiarze. W pojęciu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mieszczą się bowiem zarówno czynności polegające na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej czy na karmieniu oraz pomocy w wykonywaniu czynności samoobsługowych, jak też prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do jej codziennego i godnego funkcjonowania w środowisku. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na stopień zaabsorbowania opieką nad matką, obok jej niepełnosprawności i wieku. Nawet więc w sytuacji, gdy skarżąca przyjeżdża do matki codziennie, to czynności, które wykonuje w związku z opieką nad nią, nie absorbują ją w takim wymiarze, że nie jest w stanie podjąć pracy i to nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza, iż matka skarżącej jest w logicznym kontakcie, porusza się samodzielnie i posiłki także spożywa samodzielnie. Nie oznacza to zanegowania jej stanu zdrowia, nie mniej jednak czynności opiekuńcze, jak i fakt niezamieszkiwania w jednym miejscu z matką potwierdzają, że skarżąca nie sprawuje nad matką stałej i długotrwałej opieki, a więc na tyle absorbującej ją codziennie w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że wykluczają podjęcie zatrudnienia. Choćby stwierdzenia przez samą opiekowaną, że córka przyjeżdża w różnych oporach dnia w zależności od potrzeb zdają się także potwierdzać zasadność podjętego przez organy rozstrzygnięcia.

60 Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Nie można więc, wbrew twierdzeniom skargi zarzucić organom skutecznie naruszenia przepisów postepowania – artykułów 7, 77 § 1, i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

61 Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że Kolegium rozpoznając niniejszą sprawę w sposób prawidłowy dokonało wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i zastosowało je w przedmiotowej sprawie. Nie dopatrzył się więc naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

62 Wobec tego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku.

63 W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.