Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2014 r., III SA/Kr 280/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2014 r., III SA/Kr 280/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. G. kwotę 240,00 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 9 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania I. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci: N. I. i D. I.

3 Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

4 Organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącej I. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: N. I. i D. I. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż powyższe świadczenia nie mogły zostać przyznane z uwagi na przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego wynoszącego 725,00 zł., gdyż dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł 916,98 zł, a więc przekroczył dopuszczalną kwotę o 191,98 zł.

5 Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyła I. G. wskazując, iż decyzja odmawiająca jej dzieciom prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się z twierdzeniem, że w przedmiotowej sprawie, doszło do przekroczenia dochodu i wskazała na własne wyliczenia, z których wynikało, iż dochód rodziny w roku 2012 r. nie został przekroczony.

6 Decyzją z dnia 9 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że D. I. jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz dzieci : D. I. oraz N. I. w kwocie 750,00 zł na każde z dzieci. Jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym M. B. z dnia 1 października 2013r., w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 r. świadczenie alimentacyjne zostało wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego D. I. wobec uprawnionych: D. I. oraz N. I. w kwocie 0,00 zł. Zatem organy przyjęły, że egzekucja zasądzonych alimentów na rzecz N. I. i D. I. jest bezskuteczna.

7 Organ wskazał, że bezspornym jest, że w przedmiotowej sprawie na dochód rodziny złożyły się dochody uzyskane przez I. G. wykazane w załączonych do akt sprawy zaświadczeniach Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 11 września 2013 r. Z zaświadczenia nr [...] wynika, że skarżąca uzyskała w roku 2012 r. dochód w wysokości 21.772,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły 2.893,52 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 566,34, a należny podatek 0,00 zł. Z kolei z zaświadczenia znak: [...] wynika, iż dochód wyniósł 160,00 zł a składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i podatek należny 0,00 zł. Kolegium wskazało, iż zgodnie z zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 października 2013 r. suma całkowitej kwoty składki na ubezpieczeni zdrowotne za rok 2012 wyniosła 3054,60.

8 Aby więc obliczyć dochód skarżącej uzyskany w 2012 r., od kwoty 21932,00 zł (21 772,00 + 160,00), odjęto sumy składek na ubezpieczenie zdrowotne (2 893,52 zł), sumę składek na ubezpieczenia społeczne (3054,60 zł) oraz podatek należny (0,00 zł) co łącznie dało kwotę 15 984,08 zł.

9 Zatem miesięczny dochód rodziny wynosił 1332,61 zł. Jednak, z zaświadczenia pracodawcy z dnia 9 października 2013 r. wynikało, że skarżąca była zatrudniona od dnia 1 lipca 2013 r. jako sprzedawca - stażysta na pełen etat w Piekarni B s.j. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony (do dnia 31 grudnia 2018r.). Dochód netto jaki uzyskiwała skarżąca z tytułu zatrudnienia wynosił zgodnie z zaświadczeniem pracodawcy 1164,38 zł. Zdaniem organów powyższy dochód zgodnie z treścią art. 5 ust 4b należało doliczyć do dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w roku 2012 r. Z powyższych obliczeń wynikało, iż dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 832,13 zł tj. 1332,61 (miesięczny dochód za rok 2012r.) + 1164,38 (miesięczny dochód uzyskiwany z tytułu umowy o prace) = 2 496,99 zł, podzielone przez członków rodzin (3 osoby) wynosi 832,33 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 725,00 zł. W konsekwencji powyższych obliczeń stwierdzono, iż rodzina skarżącej nie spełniła kryterium dochodowego, przewidzianego w art. 9 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uprawniającego do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

10 Ponadto w ocenie Kolegium nie mógł zostać uwzględniony zarzut odwołania, że w oświadczeniach skarżącej o wysokości dochodu z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego błędnie został wpisany uzyskany dochód (poprzez brak uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu). Przede wszystkim wskazano, że skarżąca zgłosiła zarzut nieprawidłowości oświadczeń o wysokości dochodu dopiero w odwołaniu, a więc po zebraniu i rozpatrzeniu całości materiału dowodowego przez organ I instancji. Można zatem było domniemywać, iż powodem zgłoszenia takiego zarzutu była niekorzystna decyzja organu I instancji stwierdzająca, iż dochód Strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe i tym samym brak jest podstaw prawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia. Dlatego też, zdaniem Kolegium, oświadczenia zawarte w odwołaniu skarżącej nie były wiarygodne, zwłaszcza, że nie znalazły potwierdzenia w zaświadczeniach Naczelnika Urzędu Skarbowego.

11 Na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucono w niej niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędne ustalenie i niewyliczenie prawidłowego dochodu uzyskanego przez skarżącą. Ponadto podniesiono, iż skarżąca nie została dostatecznie poinformowana przez organ o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw. Nadto skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja nie została uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa oraz przedstawiła błędy, które doprowadziły do uznania, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe 725 zł na osobę.

12 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

14 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

15 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

16 W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dzieci N. I. i D. I.

17 Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm. ) oraz ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.).

18 Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia sposobu obliczenia dochodu rodziny skarżącej, gdyż skarżąca uważa, że dochód rodziny w 2012 r. nie został przekroczony, natomiast organy wywodzą, że w przedmiotowym roku dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę przekroczył dopuszczalną kwotę 725 zł na osobę. Ocena zasadności skargi wymaga zatem odwołania się do przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych.

19 Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

20 |W myśl art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, definicja dochodu (pkt 4) i dochodu rodziny (pkt 5) znajduje |

21 |się w ustawie o świadczeniach rodzinnych. |

22 |Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot |

23 |alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e |

24 |ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o |

25 |koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów |

26 |uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt. 1 lit. a) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na |

27 |podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit c). Dochód rodziny jest to zaś w myśl art. 3 pkt 2 tej |

28 |ustawy o świadczeniach rodzinnych suma dochodów członków rodziny. |

29 |Natomiast definicja dochodu członka rodziny w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza przeciętny dochód członka rodziny |

30 |osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Definicja dochodu członka rodziny |

31 |została zawarta także w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, z tą różnicą, że zamiast sformułowania "okres zasiłkowy" |

32 |użyto sformułowania "okres świadczeniowy". |

33 |Sąd w całości podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaprezentowany w wyroku z dnia 12 września 2013 r.|

34 |sygn.. akt II SA/Sz 353/13 (publikowane: http;//orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, świadczenia z funduszu alimentacyjnego, |

35 |podobnie jak świadczenia rodzinne są formami pomocy państwa skierowanymi do rodzin o najniższych dochodach. Ustalenie przeciętnego |

36 |miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego odbywa się poprzez |

37 |zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę |

38 |dzieli się przez 12, a także na liczbę osób w rodzinie. Taki sposób obliczenia dochodu rodziny może mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy |

39 |dochody rodziny są stałe, czyli nie nastąpiło ani uzyskanie dodatkowego dochodu, ani też jego utrata, bowiem wówczas ustawodawca |

40 |przewiduje inny sposób obliczenia dochodu. |

41 |Instytucję utraty oraz uzyskania dochodu reguluje art. 5 ust. 4 - 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych zastrzegając, że należy ją |

42 |uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny. Służą one urealnieniu wysokości dochodu rodziny na dzień ubiegania się o prawo do |

43 |świadczenia rodzinnego w stosunku do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w związku ze zmianą |

44 |sytuacji finansowej wynikającą z uzyskania albo utraty dochodu. Ustawodawca w art. 3 pkt 24 enumeratywnie określił sytuacje obligujące |

45 |organ do uwzględnienia uzyskania dochodu. |

46 |Stosownie do art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczący się lub|

47 |dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny,|

48 |osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, |

49 |w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W myśl art. 5|

50 |ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna |

51 |prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby|

52 |uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca |

53 |następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń |

54 |rodzinnych. |

55 |W powyżej powołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie trafnie – wskazał, że z powyższych regulacji wynika, że mimo |

56 |wyraźnego rozdzielenia sytuacji uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i po tym roku, to jednak oba |

57 |rozwiązania służą ustaleniu prawa do świadczeń na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę. |

58 |Zatem w sytuacji zmian w wysokości dochodu, spowodowanych zarówno jego zwiększeniem, jak i zmniejszeniem przy obliczeniu przeciętnego |

59 |miesięcznego dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych należy wziąć pod uwagę uzyskanie dochodu lub |

60 |jego utratę w roku następującym po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, pomiędzy 1 stycznia tego roku aż do dnia złożenia|

61 |wniosku, nie wcześniej jednak niż do 1 października, czyli do początku okresu zasiłkowego. |

62 |Z utrwalonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego, dotyczącego sposobu liczenia dochodu rodziny zgodnie z art. 5 ust. 4 "b" ustawy o |

63 |świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody |

64 |stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu |

65 |uzyskanego przez członka rodziny. Jednakże zastosowanie tego przepisu z pominięciem reguł wynikających z ustawy (ustalenie przeciętnego|

66 |miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) oznaczałoby, że o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego |

67 |decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w|

68 |roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do|

69 |przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny |

70 |uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym |

71 |poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. |

72 |Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez |

73 |liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4b|

74 |ustawy w sposób realizujący cele ustawy, umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany |

75 |przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do |

76 |zasiłku rodzinnego za okres wcześniejszy (por. np. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r., II SA/Łd 403/13, WSA w Szczecinie z dnia|

77 |12 września 2013 r., II SA/Sz 353/13, WSA we Lublinie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 440/12, WSA we Wrocławiu z dnia 18 |

78 |września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 247/13, 23 października 2013 r. sygn.. akt IV SA/Wr 522/13, 26 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr |

79 |62/14 – publikowane : http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie wskazana wyżej wykładnia przepisu art. 5 ust. 4 "b" ustawy o |

80 |świadczeniach rodzinnych ma również walor prokonstytucyjny, albowiem dokonana została z pełnym poszanowaniem zasad i wartości |

81 |konstytucyjnych , a w szczególności jest zgodna z celami ustawy realizującej założenia z art. 71 Konstytucji RP. |

82 |Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy jedynie na podstawie dochodu uzyskanego przez |

83 |skarżącą z jednego miesiąca, tj. z maja 2013 r. ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na trzy osoby, co jest sprzeczne z wyżej |

84 |przedstawioną wykładnią sposobu liczenia dochodu rodziny w związku z treścią art. 9 ust. 4a ustawy uwzględniającą dochód liczony w |

85 |skali roku kalendarzowego. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu rocznego za poprzedni rok, a całość podzielona |

86 |następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. |

87 |Wskazać jeszcze należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta, jednak dokonało własnych ustaleń|

88 |co do wysokości dochodu skarżącej, nie odnosząc się w ogóle do ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji. Prezydent Miasta |

89 |wyliczył bowiem, że ogółem rodzina skarżącej uzyskała dochód w kwocie 19.038,68 zł, przeciętny miesięczny dochód wyniósł 2.750,94 zł, |

90 |co w przeliczeniu na członka rodziny daje kwotę 916,98 zł. Tymczasem Kolegium ustaliło, że dochód rodziny skarżącej, po odjęciu składek|

91 |na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz podatek wyniósł 15.984,08 zł. Zatem miesięczny dochód wyniósł 1332,61 zł. Do |

92 |tej kwoty organ odwoławczy doliczył miesięczny dochód uzyskiwany z tytułu zatrudnienia w kwocie 1164,38 zł, co dało kwotę 2.496,99 zł, |

93 |co w przeliczeniu na członka rodziny dało kwotę 832,33 zł. Z całą podkreślić należy, że jeżeli organ odwoławczy dokonał własnych |

94 |ustaleń, to powinien wskazać, że ustalenia organu pierwszej instancji są nieprawidłowe i napisać dlaczego tak jest. Nie jest rolą |

95 |strony domyślać się, który z organów ma rację w dokonanych wyliczeniach. |

96 |W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję |

97 |oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w sentencji wyroku. |