Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2017 r., III SA/Kr 1783/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2017 r., III SA/Kr 1783/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 11 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów skargę oddala.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez T. C., jest decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 11 października 2016 r. nr [...], którą to po rozpoznaniu odwołania T. C. od decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2016 r., w sprawie odmowy wyrażenia mu zgody na wznowienie stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], specjalizacja nauczycielska na piątym roku studiów - Rektor utrzymał w mocy.

3 Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

4 T. C. 5 września 2016 r. wniósł do Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu wniosek o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na kierunku [...] w roku akademickim 2016/17.

5 Decyzją z dnia [...] 2016 r., znak: [...] Dziekan Wydziału [...] odmówił wyrażenia zgody na wznowienie studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na piątym roku na kierunku [...], specjalizacja nauczycielska na Wydziale [...] w roku akademickim 2016/17. Dziekan wskazał, że zgodnie z § 36 Regulaminu studiów, dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów) chyba, że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni lub od daty skreślenia upłynęło więcej niż 5 lat. Ponadto, w myśl § 36 ust. 3 Regulaminu studiów wznowienie studiów dopuszczalne jest tylko raz, w ramach tego samego kierunku lub specjalności studiów. Z treści § 36 ust. 4 regulaminu studiów wynika, że wznowienie studiów uważa się za kontynuację poprzedniego toku studiów.

6 W myśl § 36 ust. 6 Regulaminu studiów, w przypadku wyrażenia zgody na wznowienie studiów dziekan określa liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu i ustala rok studiów, na który zostaje wpisany student wznawiający studia, biorąc pod uwagę stwierdzone różnice programowe. Określając liczbę punktów ECTS dziekan kieruje się programem kształcenia obowiązującym w danym roku akademickim na danym kierunku lub specjalności studiów. W przypadku stwierdzenia różnic programowych dziekan może określić niższą liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu lub w ogóle nie uwzględniać zaliczenia danego przedmiotu. Dodatkowo, na mocy § 36 ust. 7 Regulaminu studiów, jeżeli od daty skreślenia z listy studentów przerwa wynosi więcej niż 5 lat, ponowne przyjęcie na studia następuje na ogólnych zasadach rekrutacji na pierwszy rok studiów, chyba że dziekan postanowi inaczej.

7 Dziekan nie znalazł podstaw do wyrażenia zgody na wznowienie studiów, ze względu na to, że T. C. został skreślony z listy studentów piątego roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich, zaś obecnie na Wydziale [...] nie są prowadzone studia na kierunku [...] w trybie jednolitych magisterskich. Nastąpiło wygaśnięcie tego trybu studiów. Ponadto, w przypadku T. C. uzupełnienia wymagałoby nie tylko zaliczenie seminarium magisterskiego, lecz również uzupełnienie trzech bloków przedmiotów związanych ze specjalizacją nauczycielską.

8 Od decyzji T. C. złożył odwołanie do Rektora wskazując, że nie aplikował o wznowienie studiów na kierunek "[...], specjalizacja nauczycielska", lecz na kierunek, z którego został skreślony, tj. "5 rok studiów: stacjonarne jednolite magisterskie, [...]". Skarżący podniósł, że decyzja w sprawie skreślenia z listy studentów była podyktowana wyłącznie nieuzyskaniem zaliczenia z seminarium, zaś wszystkie pozostałe przedmioty - w tym realizowane dodatkowo zajęcia w ramach specjalizacji nauczycielskiej - zostały zrealizowane. Wskazał również, że Instytut [...] dopuszczał możliwość realizacji zajęć dodatkowych, a także jednej lub dwóch specjalizacji (specjalizacja nauczycielska oraz specjalizacja archiwalna).

9 Podniósł, że zrealizował całość zajęć ze specjalizacji nauczycielskiej, organizowanych wspólnie przez Instytut [...] oraz Studium [...], jednak nie uzyskał zaświadczenia o uzyskaniu przygotowania pedagogicznego, gdyż otrzymanie takiego zaświadczenia -zgodnie z punktem 16 Regulaminu Studium [...] Uniwersytetu - możliwe jest dopiero po obronie pracy dyplomowej. T. C. wskazał również, że decyzja w sprawie odmowy wznowienia studiów została oparta na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. na przepisach regulaminu studiów obowiązujący od 1 października 2015 roku.

10 Rektor rozpoznając odwołanie odnośnie zarzutu wydania zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. na przepisach Regulaminu studiów obowiązującym od 1 października 2015 roku wskazał, że § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2014 r. w sprawie warunków, jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach, zgodnie, z którym: "Regulaminy studiów uchwalone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zachowały moc do końca roku akademickiego 2014/2015".

11 Zatem na mocy powołanego wyżej przepisu, Regulamin studiów obowiązujący w dniu podjęcia studiów przez T. C. został uchylony, zaś w jego miejsce został wprowadzony Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, przyjęty uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. i on znajduje zastosowanie w analizowanej sprawie.

12 Rektor wskazał, że w przedmiotowej sprawie istotny z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia jest § 36 ust. 2 Regulaminu studiów, w myśl którego dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów). Z powyższego przepisu wynika, że decyzja Dziekana w tym zakresie ma charakter fakultatywny. Przepis ten pozostawia swobodę decyzji Dziekanowi, który podejmuje ją analizując stan faktyczny istniejący w danej sprawie.

13 T. C. rozpoczął stacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku [...] 1 października 2006 roku w roku akademickim 2006/2007. Na piąty rok studiów był wpisany czterokrotnie: w roku akademickim 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014. Z uwagi na niezaliczenie piątego roku studiów został skreślony z listy studentów decyzją z dnia [...] 2014 r.

14 Organ odwoławczy wskazał, że na kierunku [...] na Wydziale [...] nie są prowadzone studia jednolite magisterskie, ponieważ na mocy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów, studia jednolite magisterskie zostały przekształcone w studia dwustopniowe. Z uwagi na powyższe zasadą jest, że od roku akademickiego 2005/2006 kontynuowanie studiów jednolitych magisterskich jest możliwe tylko na podstawie szczególnego przepisu. Przepis taki wskazany jest w art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z nim studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Zasada ta powtórzona jest w § 42 ust. 7 Regulaminu studiów, w myśl którego student jednolitych studiów magisterskich, który rozpoczął studia przed dniem 1 września 2005 r. może, pomimo zmiany studiów z jednolitych magisterskich na studia dwustopniowe, ukończyć je według indywidualnego planu studiów i programu kształcenia, jako jednolite studia magisterskie.

15 Organ odwoławczy wskazał, że skoro T. C. rozpoczął jednolite studia magisterskie na kierunku [...] 1 października 2006 roku, to przepis art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie stanowi dla niego gwarancji prawa do ukończenia rozpoczętych jednolitych studiów magisterskich. Niemniej jednak Regulamin studiów obowiązujący w Uniwersytecie daje możliwość wznowienia studiów również osobom, które znajdują się w takiej samej sytuacji jak Skarżący (§ 36 ust. 2).

16 Zdaniem organu odwoławczego analiza stanu faktycznego istniejącego w przedmiotowej sprawie, jak i dogłębne rozważenie istniejących możliwości kontynuowania studiów przez skarżącego prowadzi do niechybnego i umotywowanego wniosku, że w sytuacji skarżącego jedyną możliwością kontynuacji studiów jest wznowienie przez niego studiów na kierunku [...] na studiach pierwszego stopnia, co w swojej decyzji podniósł już organ pierwszej instancji. Udzielając zgody na wznowienie przez Skarżącego studiów na studiach pierwszego stopnia na tym samym kierunku, organ pierwszej instancji w pełni zrealizowałby zasadę umożliwienia osobom znajdującym się w takiej sytuacji jak skarżący ukończenia studiów. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy Rektor utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

17 T. C. wniósł skargę na tą decyzję Rektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Stwierdził, że w jego sprawie organ podejmował decyzję uznaniową na podstawie przepisów wewnętrznych uczelni tj. regulaminów studiów. Podkreślił, że został skreślony z listy studentów wskutek niezłożenia pracy magisterskiej, a od skreślenia z listy studentów w dniu 24 października 2014 r. nie upłynęło więcej niż 5 lat. Wznowienie studiów to kontynuacja poprzedniego toku studiów, a taka kontynuacja jest możliwa w świetle regulaminu studiów. W związku z tym, że studia jednolite magisterskie nie są prowadzone nie mogą wystąpić różnice programowe. Aby ukończyć studia skarżącemu pozostało jedynie ponownie zapisać się na seminarium magisterskie, które jest również prowadzone w roku akademickim 2016/2017. Skarżący wskazał, że art. 7 K.p.a. nakłada na organ obowiązek uwzględnienia słusznego interesu strony. W tym wypadku organ powinien wziąć pod uwagę, że skarżącemu do uzyskania tytułu wystarczy tylko odbycie seminarium magisterskiego. Natomiast propozycja o przyjęciu skarżącego na studia pierwszego stopnia jest niezgodna z regulaminem. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

19 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

20 Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

21 Stosownie do treści art. 160 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów (ust. 1). Studia w uczelni są prowadzone według planów i programów kształcenia (ust. 2). Natomiast w myśl przepisu art. 161 ust. 1 ww. ustawy, regulamin studiów uchwala senat uczelni co najmniej na pięć miesięcy przed początkiem roku akademickiego.

22 W ocenie Sądu trafnie organy obu instancji wskazały, że art. 257 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo – po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów – na odpowiednie studia drugiego stopnia, nie ma zastosowania do sytuacji skarżącego który, co jest niesporne, rozpoczął studia 1 października 2006 roku. Podobnie jak § 42 ust. 7 Regulaminu studiów, w myśl którego student jednolitych studiów magisterskich, który rozpoczął studia przed dniem 1 września 2005 r. może, pomimo zmiany studiów z jednolitych magisterskich na studia dwustopniowe, ukończyć je według indywidualnego planu studiów i programu kształcenia, jako jednolite studia magisterskie.

23 Kwestię wznowienia studiów na Uniwersytecie reguluje Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, przyjęty uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. z późn. zm.) i on znajduje zastosowanie w analizowanej sprawie. Uprawnienie Senatu uczelni do uchwalenia regulaminu studiów wynika zaś z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wyższym , który umocowuje senat uczelni do określania w regulaminie studiów organizacji i toku studiów oraz związanych z tym praw i obowiązków studenta. W Regulaminie wskazano, że na wniosek osoby skreślonej z listy studentów może uzyskać zezwolenie na wznowienie studiów.

24 W tym przedmiocie wskazać trzeba, że decyzja w przedmiocie wznowienia studiów ma niewątpliwie charakter uznaniowy (wyrok w sprawie VIII SA/Wa 756/12 oraz wyrok NSA z dnia 24 lutego 2015 r., I OSK 2550/14). Uznaniowość oznacza, że to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy (w tym przypadku: sposobu wznowienia studiów), a sądowa kontrola legalności aktu uznaniowego ma ograniczony charakter. Dotyczy bowiem tylko przestrzegania procedury oraz tego, czy organ orzekł w granicach, jakie zakreśla mu zastosowana regulacja. Innymi słowy, sąd administracyjny nie jest uprawniony kontrolować celowości i słuszności rozstrzygnięcia, a jedynie ma zbadać, czy uwzględniono słuszny interes obywatela w takim stopniu, że nie narusza to interesu społecznego i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

25 W sprawie niniejszej organ uczelni podejmował decyzję uznaniową na podstawie przepisów wewnętrznych uczelni (przepisy ustawowe nie regulują kwestii wznawiania studiów dla studentów, którzy rozpoczęli studia po wejścia w życie ustawy) tj. Regulaminu studiów oraz musiał mieć na względzie, że w dacie studiów skarżącego na już 5 roku w sposób istotny przeorganizowano cykl dydaktyczny tj. z jednostopniowego na dwustopniowy (reforma od roku akademickiego 2011/2012). Należy zauważyć że na piąty rok studiów skarżący był wpisany czterokrotnie: w roku akademickim 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, musiał zatem mieć pełną świadomość zmiany programu studiów i konieczności uzupełniania programu w związku z tymi zmianami, a także nowymi, dodatkowymi uprawnieniami pedagogicznymi po ukończeniu studiów.

26 Zdaniem sądu, powyższa reorganizacja spełnia warunek stosowania § 36 ust. 6 Regulaminu studiów tj. stanowi istotną zmianę programu ewentualnego kształcenia skarżącego, a która umożliwia podjęcie przez dziekana decyzji o wznowieniu studiów na roku lub semestrze odpowiednio niższym. Wynika to chociażby ze wskazania, które przedmioty w ramach specjalizacji można skarżącemu zaliczyć, a które byłby on zobowiązany uzupełnić w ramach wyrównania różnic programowych. Gdyby program kształcenia na studiach, z których skarżącego skreślono, był identyczny lub jak wskazuje on w uzasadnieniu skargi "pokrywałby się" z programem aktualnego kształcenia, nie byłoby powodów uzupełniania różnic programowych. Tymczasem, jak wskazał organ, różnice te występują i nie dotyczą wcale pojedynczych przedmiotów, ale większej ich liczby.

27 Sąd podziela stanowisko Rektora, że prawidłowo w podjęto rozstrzygnięcia na podstawie § 36 ust. 2 Regulaminu studiów. Dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów). Decyzja Dziekana w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Przepis ten pozostawia swobodę decyzji Dziekanowi, który podejmuje ją analizując stan faktyczny istniejący w danej sprawie. Uznał więc że realizowany program studiów ponad programowo przez skarżącego ze specjalizacji nauczycielskiej nie pokrywa się z aktualnym programem studiów. Stwierdzić należy, że organy obu instancji nie naruszyły prawa wydając decyzje w ramach swojej władzy dyskrecjonalnej (uznaniowej), wskazując na przepis § 36 ust. 6 który w pełni uzasadnia ich stanowisko, czego skutecznie skarżący nie podważył. Na marginesie należy podać że także dołączona do akt ekspertyza Dyrektora Studium Pedagogicznego Uniwersytetu dr J. L. wykazuje istotne różnice programowe w studiach.

28 Organy przekonująco wykazały że skoro obecnie na Wydziale [...] nie są prowadzone studia na kierunku [...] w trybie jednolitych magisterskich, gdyż nastąpiło wygaśnięcie tego trybu studiów, to w przypadku wznowienia studiów przez T. C. uzupełnienia wymagałoby nie tylko zaliczenie seminarium magisterskiego, lecz również uzupełnienie trzech bloków przedmiotów związanych ze specjalizacją nauczycielską.

29 Wskazać należy, że w sprawie nie mogło dojść do uwzględniania żądania skarżącego w treści w nim zawartej, wznowienia studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...], specjalizacja nauczycielska na piątym roku studiów, bowiem studia jednolite magisterskie na kierunku [...] od roku akademickiego 2011-2012 nie są prowadzone.

30 Odnośnie powołania się skarżącego na wyrok tut. Sądu o sygn. akt III SA/Kr 189/14 to należy zauważyć, że dotyczył on skarżącego studenta, który rozpoczął studia przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Zatem sprawa o sygn. akt III SA/Kr 189/14 dotyczyła innego stanu prawnego, bowiem w tamtej sprawie miał zastosowanie art. . 257 ust. 4 w/w/ustawy.

31 Uzasadnienie decyzji odwoławczej spełnia wymagania art. 107 § 3 K.p.a., jak i niewątpliwie wynika z niego, że doszło do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, co jest zasadą postępowania dwuinstancyjnego. Dodać należy, że sąd nie posiada uprawnienia do wkraczania w autonomię uczelni i dokonywania szczegółowej merytorycznej oceny wystąpienia konkretnych różnic programowych i ich rzeczywistej skali tj. porównania, które przedmioty zaliczone przez skarżącego merytorycznie odpowiadają przedmiotom znajdującym się w aktualnej ofercie dydaktycznej a które im nie odpowiadają. Jest to sfera należąca do władz uczelni. W sprawie niniejszej organ w zaskarżonej decyzji przedstawił katalog przedmiotów do uzupełnienia różnic, co – mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie wznowienia – stanowi wystarczające uzasadnienie i pozostaje w granicach dyskrecjonalnej władzy organów uczelni.

32 Organy uczelni w granicach uznania administracyjnego, prawidłowo orzekły o odmowie wznowieniu skarżącemu studiów w ramach jego wniosku, żądania. Prawidłowości wydanej decyzji nie podważyły skutecznie zarzuty skargi.

33 W tych okolicznościach faktycznych i prawnych skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.