Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lipca 2022 r., III SA/Kr 1502/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lipca 2022 r., III SA/Kr 1502/21

Sentencja

1 |Sygn. akt III SA/Kr 1502/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. znak: SKO.PS/4110/499/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.; dalej u.p.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 maja 2021 r. znak: FZ.03078.3638.2021 o odmowie przyznania M. P. (dalej: skarżąca) świadczenia w formie zasiłku okresowego.

3 Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

4 Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej, organ I instancji ustalił, że skarżąca mieszka sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód skarżącej w miesiącu kwietniu 2021 r. wyniósł 752,76 zł (złożył się na niego dodatek mieszkaniowy - 247,64 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego - 505,12 zł, tj. 1,64 ha przeliczeniowego x 308,00 zł). Tym samym dochód skarżącej przekroczył ustalone kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 701,00 zł. Organ ustalił również, że skarżąca jest zarejestrowana w GUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

5 Mając na uwadze, że dochód skarżącej przekroczył kryterium dochodowe uprawniającego do uzyskania zasiłku okresowego, Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 31 maja 2021 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do zasiłku celowego.

6 W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca podniosła, że nie osiąga żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego ani z działalności gospodarczej. Zaznaczyła, że na terenie działki rolnej zrobiono wysypisko śmieci i wszelkich odpadów wielkogabarytowych, a sąsiedzi dawno już zaprzestali działalności rolnej. Skarżąca zwróciła uwagę na zły stan zdrowia, uniemożliwiający podjęcie pracy zawodowej, na dowód czego dołączyła dokumentację medyczną.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, opisaną na wstępie decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. uznało wniesione odwołanie za bezzasadne i utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

8 W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 38 ust. 1 u.p.s. oraz wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej zostało określone na kwotę 701,00 zł. Następnie Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma regulacja, na podstawie której oblicza się dochód dla celów udzielania wsparcia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. W ust. 9 art. 8 u.p.s., ustawodawca wprowadził szczególne zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego wskazując, iż przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł. Unormowania odnoszące się do dochodu z gospodarstwa rolnego (nieruchomości rolnej), należy stosować łącznie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym definiującym gospodarstwo rolne jako obszar gruntów, o których mowa w art. 1 tej ustawy, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów, nie przesądza zatem tytuł do posiadanego gruntu, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Kolegium podkreśliło, że własność gruntów stanowiących gospodarstwo rolne jest aktywem po stronie osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, który ma ona obowiązek w pierwszym rzędzie wykorzystać dla zaspokojenia własnych potrzeb. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego oraz czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decyduje tytuł własności lub posiadania gruntu.

9 Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca osiąga dochód w wysokości 752,76 zł (dodatek mieszkaniowy - 247,64 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego - 505,12 zł, tj. 1,64 ha przeliczeniowego x 308,00 zł - podstawa prawna: art. 8 ust. 9 u.p.s.), a zatem przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie. Jak ustalił organ I instancji, na podstawie zgromadzonych akt, skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz figuruje jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości tj. działki nr [...] położonej w K o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz).

10 Końcowo Kolegium podkreśliło, że MOPS reaguje na potrzeby skarżącej, przyznając jej w miarę posiadanych możliwości świadczenia pieniężne na zgłaszane przez skarżącą cele. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. skarżąca uzyskała pomoc finansową na łączną kwotę 14.330,50 zł.

11 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P. zakwestionowała wysokość przyznanych jej świadczeń, które są w jej ocenie niewystarczające. Podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, z wieloma schorzeniami i koniecznością stosowania diety. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

12 W piśmie z dnia 30 maja 2022 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, zarzuciła naruszenie art. 8 ust. 9 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że uzyskiwany przez skarżącą dochód należy ustalić niezależnie od tytułu prawnego, a jedynie w oparciu o posiadanie całej nieruchomości gruntowej, podczas gdy z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ryczałtowe określnie dochodu można stosować wobec osoby, która dysponuje tytułem własności lub innym tytułem prawnym do nieruchomości gruntowej, a gdy jest to tytuł do części ułamkowej nieruchomości, to należy zryczałtowane dochody ustalić stosunkowo względem przysługującego tytułu. Skarżąca podniosła, że przysługuje jej tytuł prawny do części ułamkowej nieruchomości w wysokości 1/18, a zatem posiadanie przez nią nieruchomości w takim zakresie nie wpływa na uprawnienie do uzyskania zasiłków z pomocy społecznej.

13 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

15 Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.

16 Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

17 Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowił przepis art. 38 ustawy o pomocy społecznej.

18 Zasiłek okresowy jest jedną z form pomocy społecznej mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zalicza się go zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych do zasiłków obligatoryjnych. W wyroku z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. III SA/Gd 210/18 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnił przesłanki konieczne do jego przyznania. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina, rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego należy do tak zwanych decyzji związanych, gdyż organ administracyjny nie może odmówić jego przyznania jeżeli spełnione zostaną przesłanki pozytywne i jednocześnie nie wystąpią przesłanki negatywne określone w art.11 ust. 1 i 2 u.p.s. Uznaniowość została pozostawiona organowi administracyjnemu natomiast w odniesieniu do określenia wymiaru, okresu i formy pomocy. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Bd 324/20, opubl. w CBOSA).

19 Zgodnie z art. 38 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

20 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

21 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

22 Przepis ten wskazuje wprost na sytuacje, w jakich zasiłek okresowy winien zostać przyznany, a są to sytuacje, gdy dana osoba lub rodzina nie może samodzielnie przezwyciężyć trudności życiowych. Jedną z takich sytuacji wprost wskazanych w/w przepisie jest bezrobocie. Jednak spełnienie tego kryterium nie jest wystarczające. Oprócz bowiem pozostawania danej osoby w określonej sytuacji życiowej, drugim kryterium jest kryterium dochodowe. Zostało ono określone w art. 8 u.p.s. W odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej, jak skarżąca w niniejszej sprawie, dochód takiej osoby nie może przekroczyć 701 zł miesięcznie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o podatek dochodowy od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

23 Sposób obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną został określony w art. 8 ustawy o Pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 9 tej ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł.

24 Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 505,12 zł. Skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz figuruje jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości tj. działki nr [...] położonej w K o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz).

25 Ugruntowane jest stanowisko doktryny i orzecznictwa, z którego wynika, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 308 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 828/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Lu 636/18, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20, opubl. w CBOSA).

26 Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód skarżącej i zasadnie odmówiły przyznania jej zasiłku okresowego.

27 Kontrolowane decyzje, zostały zatem, w ocenie Sądu, wydane z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

28 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.