Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2007 r., III SA/Kr 1215/06
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2007 r., III SA/Kr 1215/06
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie: WSA Dorota Dąbek WSA Halina Jakubiec spr. Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2007 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia skargę oddala.
Uzasadnienie
2 Wojewoda [...] decyzją z dnia 25 sierpnia 2006 r. [...] utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].06.2006r. [...] w którym uznano pobrany przez K. L. zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...].11.2003 do [...].05.2004r. w łącznej kwocie [...] zł za nienależne świadczenie i zobowiązano do zwrotu powyższej kwoty jako nienależnie pobrane świadczenie, a jako podstawę prawną organy wskazały przepisy art. 76 ust. 1 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001 ze zm.), które stanowią: art. 2 ust.1 pkt 2 lit f "bezrobotny – oznacza osobę (...) nie zatrudnioną i nie wykonująca innej pracy zarobkowej (...) jeżeli (...) nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności (...)". Art. 76 ust. 2 pkt 2: "za nienależne świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (...)". Art. 76 ust.1: "osoba, która pobierała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne".
3 Stan faktyczny na którego tle zastosowane zostały przepisy dotyczące nienależnie pobranego świadczenia przedstawia się następująco:
4 W dniu [...].11.2003r. K. L. uzyskał status osoby bezrobotnej, a następnie prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...].11.2003r. (decyzje Prezydenta Miasta K. z daty [...].11.2003r.). W związku z wyczerpaniem, ustawowego okresu pobierania zasiłku organ zatrudnienia orzekł o utracie przez K. L. prawa do zasiłku od dnia [...].05.2004 r. Następnie decyzją z dnia [...].09.2004r. K. L. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z powodu nie stawiennictwa w wyznaczonym terminie w GUP w K. i nie powiadomienia o przyczynie tego niestawiennictwa.
5 W dniu [...].02.2005r. K. L. ponownie zgłosił się w Grodzkim Urzędzie Pracy celem rejestracji, przedstawiając decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.2005r. [...] o wykreśleniu z dniem [...].02.2005r. z ewidencji działalności gospodarczej: roboty budowlane, murarstwo, posadzkarstwo, malarstwo, tapicerstwo, usługi izolatorsko-budowlane. Z treści decyzji wynika, że działalność rozpoczęta została w dniu [...].06.1992 r. Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku, którego ustalono, iż K. L. podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach od [...].06.1992 r. do [...].01.1993r. od [...].06.1993r. do [...].07.1993r. W dniu [...].02.1993r. złożył oświadczenie o podjęciu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę dlatego został wyłączony z ubezpieczenia jako prowadzący działalność gospodarczą.
6 Z kolei z informacji otrzymanej z Urzędu Skarbowego, której uzyskanie miało na celu ustalenie czy K. L. podjął działalność zgłoszoną do ewidencji w dniu [...].06.1992 r., pod nr [...], wynika, iż skarżący figurował w rejestrze, podatników z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług roboty budowlane, tapicerstwo od [...].06.1992r. do [...].08.1994r.
7 Ponadto organ ustalił, w oparciu o informację z Urzędu Miasta K. - Wydział Handlu i Usług, Oddział Ewidencji Działalności Gospodarczej, że K. L. figurował w rejestrach osób prowadzących działalność gospodarczą nr ewidencyjny [...] od dnia [...].06.1992 do dnia [...].02.2005 r.
8 W oparciu o w/w ustalenia organ stwierdził, iż K. L. podjął działalność gospodarczą w dniu [...].06.1992 r. pod nr ewidencyjnym [...] i wykreślił ją dopiero z dniem [...].02.2005r.
9 Na tej podstawie postanowieniem z dnia [...].05.2006r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta K. o przyznaniu statusu bezrobotnego z dniem [...].11.2003r. oraz zasiłku dla bezrobotnych od [...].11.2003r.
10 W wyniku wznowienia decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].05.2005r. uchylone zostały n/w decyzje :
11 - decyzja Prezydenta Miasta K. z [...].11.2003r. o uznaniu K. L. za bezrobotnego,
12 - decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].11.2003r. o uznaniu od 21.11. 2003r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych,
13 - decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].05.2004r. o ustaniu z dniem [...].05.2004r. prawa do zasiłku z powodu wyczerpania ustalonego okresu pobierania, i orzeczono o odmowie uznania K. L. za osobę bezrobotną z dniem [...].11.2003r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku od [...].11.2003r.
14 Podejmując decyzję o uznaniu pobranego zasiłku dla bezrobotnych za nienależne świadczenie organy wskazały na okoliczność, że w dniu rejestracji w GUP tj. [...].11.2003r. na karcie rejestracyjnej K. L. złożył podpis pod oświadczeniem, iż nie prowadzi działalności gospodarczej. Oświadczenie wg organów nie polegało na prawdzie i wprowadziło organ zatrudnienia w błąd, który doprowadził do wypłaty zasiłku. Wykładnia powołanego jako podstawę prawna zaskarżonej decyzji przepisu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy została poparta poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku (SA/Wr 795/92 OSA, Nr 6/1995 poz. 123), dotyczącym identycznie sformułowanego przepisu ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem NSA wystarczającą podstawą do uznania świadczenia za nienależne i wydania decyzji o zwrocie jest złożenie oświadczenia nie odpowiadającego prawdzie czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Bezrobotny nie musi posiadać świadomości wprowadzania organu zatrudnienia w błąd.
15 W skardze na decyzję Wojewody wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego K. L. domagał się jej uchylenia, jak i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie prawa, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f oraz 76 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia oraz art. 80 i 86 kpa. Według skarżącego organ zarzucił mu prowadzenie działalności gospodarczej w momencie, gdy ubiegał się o nadanie mu statusu osoby bezrobotnej, prawa do zasiłku. Przyjmując jako podstawę określenia czym jest działalność gospodarcza art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, skarżący stwierdził, że w okresie, gdy uzyskał status bezrobotnego i prawo do zasiłku nie prowadził działalności w tym rozumieniu. Postępowanie wyjaśniające było wg organów zbyt powierzchowne, bowiem uzyskanie zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej nie stanowi wyjaśnienia wszystkich okoliczności które winny zostać wzięte pod uwagę przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
16 Skarżący podniósł, że z dniem [...].08.1994r. faktycznie zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą, choć jak przyznaje nie wyrejestrował jej.
17 Okoliczność nie wyrejestrowania działalności nie jest równoznaczna z jej prowadzeniem, w szczególności, że stan taki nie miał miejsca.
18 Nieuprawnione jest także zdaniem skarżącego twierdzenie organu, że dopuścił się podania nieprawdy w złożonym oświadczeniu.
19 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
20 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
21 Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia prawa materialnego uznać trzeba za chybiony.
22 Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem należy stwierdzić, że przyjęta przez organy zatrudnienia definicja osoby bezrobotnej jest trafna i brak było podstaw do odmiennej interpretacji przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 lit f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten jest identyczny z przepisem ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 Nr 58 poz. 514 ze zm.), którego wykładnia dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny dokonana w związku z wyrokiem z dnia 27.09.2005r. I OSK 153/05 wskazuje na konieczność wykazania przez osobę, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, że nie podjęła działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia jej wyrejestrowana. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego przepis ten (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) stwarza domniemanie, że osoba wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, działalność te prowadzi (wyrok NSA z dnia 10.08.2005r. I OSK 42/05). Jest to domniemanie wzruszalne niemniej jednak warunkiem wstępnym stwarzającym możliwość jego obalenia jest uprzednie wykreślenie wpisu z ewidencji. Jeżeli zatem w okresie pobierania zasiłku Skarżący nie dokonał wykreślenia uzyskanego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, to próby wykazania, że nie podjął działalności gospodarczej w czasie pobierania zasiłku, są pozbawione, z punktu widzenia omawianego przepisu, jakiegokolwiek znaczenia prawnego.
23 Bezspornym jest, że K. L. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej i z tego powodu organy wznowiły postępowanie w sprawach o przyznanie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku a następujące po uchyleniu decyzji w w/w sprawach odmówił skarżącemu zarówno przyznania statusu bezrobotnego od [...].11.2003r, jak i prawa do zasiłku od [...].11.2003r.
24 Dla oceny czy zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za sporny okres jest świadczeniem należnym w rozumieniu art. 76 ust. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie posiada znaczenia określenie działalności gospodarczej na gruncie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Powołany przez organy przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia ... jest definicją legalną pojęć stosowanych w tej ustawie co wyklucza posiłkowanie się w tym zakresie, pojęciami, czy definicjami wynikającymi z innych gałęzi prawa, skoro ustawodawca zastosował regulację szczególną na gruncie tej ustawy.
25 Niezależnie od oceny czy skarżący istotnie spełniał warunki do przyznania statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji przyznania mu prawa do zasiłku za sporny okres, kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki do uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie. Okoliczność, że skarżący został w wyniku wznowienia postępowania pozbawiony statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku nie uzasadnia jeszcze uznania świadczenia za nienależne. Konieczna jest samodzielna ocena zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia.
26 Trafnie organ odwoławczy przyjął, że warunkiem wystarczającym uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie, w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2, jest okoliczność, że został on wypłacony na podstawie nieprawidłowego oświadczenia. Nie podlega przy tym ocenie, czy oświadczenie zostało złożone w celu wyłudzenia świadczenia ani to, czy złożeniu takiego oświadczenia, towarzyszyła chęć wprowadzenia organu w błąd. Podstawą uznania świadczenia za nienależne, w tym przypadku jest wyłącznie to, iż oświadczenie będące podstawą jego zgłoszenia było obiektywnie niezgodne z prawem, tj. w tym przypadku organ został wprowadzony w błąd co do ustawowych przesłanek uznania za bezrobotnego.
27 Skarżący bowiem figurował w ewidencji działalności gospodarczej, którą to działalność podjął, o czym świadczy fakt opłacania z tego tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
28 Skarżący jak wynika z akt nie polemizuje z faktem, że działalność tę kiedyś prowadził. Argumentacja skargi zmierza jedynie do wykazania, że jej nie kontynuował w chwili pobierania świadczenia z Funduszu Pracy, co wg skarżącego było wystarczające dla uznania go za osobę bezrobotną.
29 Organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dokonując właściwej wykładni tych przepisów.
30 Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zebrany w jego wyniku materiał dowodowy niezbędny do ustalenia przesłanek zastosowania w/w przepisów dostarczyły podstaw do wydania decyzji o uznaniu spornego zasiłku za nienależnie pobrane świadczenie i orzeczenia o obowiązku jego zwrotu. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 80 kpa, a zarzut ten wynika z pominięcia treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia ..., i przyjęcia w to miejsce potocznego rozumienia pojęcia prowadzenia działalności gospodarczej.
31 Trafny jest natomiast zarzut dotyczący naruszenie art. 86 kpa. Akta sprawy nie dają też podstaw do przyjęcia, iż dopełniono obowiązek wynikający z treści art.10 kpa (zasada wysłuchania stron). Uchybienie to jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wyniki postępowania, ze względu na jednoznaczność zebranego materiału dotyczącego dokonania wpisu w rejestrze, podjęcia działalności, a następnie jej wykreślenia dopiero po okresie w którym wypłacony został zasiłek.
32 Wobec powyższego Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).