Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 maja 2015 r., II SA/Ke 280/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 maja 2015 r., II SA/Ke 280/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy do sądu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy N. z dnia 30 października 2014 r. znak: [...] o odmowie przywrócenia R. S. terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w J.

3 Z uzasadnienia postanowienia organu II instancji wynika, że decyzją z dnia 16 sierpnia 2013 r. znak: GN.6830.4.2013 Wójt Gminy N. orzekł na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w D., oznaczonej jako działka nr 806 stanowiącej własność B. i R. małż. S., z nieruchomością położoną w Z., oznaczoną jako działka nr 350, znajdującą się we władaniu Skarbu Państwa i użytkowaniu Urzędu Gminy w N. Decyzja ta została doręczona R. S. w dniu 28 sierpnia 2013 r. Czternastodniowy termin do wystąpienia z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego, wynikający z art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, upływał z dniem 11 września 2013 r.

4 W dniu 7 października 2013 r. R. S. wystąpił z wnioskiem o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w J. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego żądania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że decyzję w przedmiocie rozgraniczenia odebrał w okresie znacznego pogorszenia się jego stanu zdrowia. Wyjaśnił, że choruje na chorobę wieńcową, często ma duszności, okresy utraty świadomości i zaburzenia równowagi, a także niedowidzi. W dniu 14 kwietnia 2014 r. skierował do organu pismo, do którego załączył kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 10 grudnia 2013 r. wystawionego przez specjalistę chorób wewnętrznych M. C.

5 Organ I instancji wydając opisane na wstępie postanowienie z dnia 30 października 2014 r. stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W podstawie prawnej powołał art. 58 § 1 i art. 59 § 1 Kpa.

6 W zażaleniu R. Sz., wskazując na swoją chorobę, podniósł, że nie mógł przewidzieć nagłego pogorszenia stanu zdrowia w dacie odebrania decyzji w przedmiocie rozgraniczenia. W domu przebywał sam, ponieważ jego żona wyjechała do L. i B.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązało stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających pogorszenie stanu zdrowia w okresie przeznaczonym na wystąpienie z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego. W odpowiedzi wnioskodawca ponownie przedłożył zaświadczenie z dnia 10 grudnia 2013 r. podnosząc, że dowodzi ono choroby i zaburzeń stanu psychicznego w okresie od 20 sierpnia do końca września 2013 r.

8 Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie przedstawił bowiem zaświadczenia lekarskiego z okresu, w którym doszło do faktycznego pogorszenia stanu zdrowia. Odwołując się do zasad logiki i doświadczenia życiowego, organ nie przyjął za prawdziwe twierdzeń o pogorszeniu stanu zdrowia, w sytuacji gdy brak jest konsultacji z lekarzem odpowiedniej specjalizacji. Zdaniem organu, choroby, na które leczy się strona wymagają bowiem stałej kontroli lekarskiej. Zaświadczenie z dnia 10 grudnia 2013 r. nie czyni zadość przesłance uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.

9 Dodatkowo Kolegium wskazało, że w dniu 30 września 2013 r. wnioskodawcy została wydana w siedzibie organu I instancji kserokopia dokumentów rozgraniczeniowych. Ponadto z pisma wnioskodawcy z dnia 27 stycznia 2015 r. wynika, że okres pogorszenia jego stanu zdrowia pokrywa się okresem wyjazdu żony do L., podczas gdy w poprzednich pismach data końcowa pogorszenia stanu zdrowia nie jest podawana.

10 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R. S. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji podnosząc zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 i art. 58 § 1 Kpa i w konsekwencji naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do sądu.

11 W uzasadnieniu skarżący zarzucił organom postawienie znaku równości między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem przyczyn uchybienia terminu. Wyjaśnił, że jego choroba charakteryzuje się stanami zaburzeń świadomości i pamięci o różnym nasileniu, niespodziewanych i niemożliwych do przewidzenia. Gdyby nie powrót żony do D. w dniu 2 października 2013 r., to prawdopodobnie nie byłby w stanie uświadomić sobie, że dokumenty, których odbiór pokwitował były decyzją o rozgraniczeniu.

12 Do skargi załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 12 lutego 2015 r wystawione przez M. C. oraz jego oświadczenie, że podczas wizyty lekarskiej w dniu 10 grudnia 2013 r. skarżący informował, iż w okresie od połowy sierpnia do końca września 2013 r. bardzo źle się czuł. W oświadczeniu podano, że schorzenia opisane w zaświadczeniu z dnia 10 grudnia 2013 r. charakteryzują się możliwością wystąpienia zaburzeń świadomości i pamięci. Dodatkowo załączono zaświadczenie o badaniu echokardiograficznym z dnia 25 lutego 2015 r.

13 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

15 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

16 Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

17 Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa).

18 W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie o odmowie skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy sądowi w trybie art. 33 ust. 3 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), dalej "Pgk". W sprawach administracyjnych o rozgraniczenie ustawodawca wprowadził odstępstwo od zasady dwuinstancyjności (art. 15 Kpa), ponieważ od decyzji o rozgraniczeniu wydanej przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) stronom nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może natomiast żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Żądanie to kończy postępowanie administracyjne i rozpoczyna postępowanie sądowe (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. I OSK 1590/06).

19 Zachowanie terminu przewidzianego w art. 33 ust. 3 Pgk stanowi jeden z warunków dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o rozgraniczenie. Termin określony w powołanym przepisie ma charakter terminu prekluzyjnego i jego przekroczenie uniemożliwia rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowym. Dopuszczalne jest natomiast przywrócenie terminu w trybie art. 58 Kpa, przy czym postanowienie organu administracji w tym przedmiocie jest zaskarżalne w toku instancji oraz do sądu administracyjnego. Upływ 14-dniowego terminu pociąga za sobą skutek taki, że decyzja administracyjna zatwierdzająca ustalenie granicy staje się ostateczna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1997 r., sygn. III CKN 74/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 161).

20 W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący spóźnił się z wniesieniem żądania o przekazanie sprawy sądowi. W art. 58 § 1 i 2 Kpa ustanowiono przesłanki przewrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie. Po pierwsze strona musi uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Po drugie musi dochować 7-dniowego terminu (nieprzekraczalnego) do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tej prośby zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

21 Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że skarżącemu doręczono decyzję Wójta Gminy N. z dnia 16 sierpnia 2013 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości w dniu 28 sierpnia 2013 r. W dniu 30 września 2013 r. stawił się on w siedzibie organu, gdzie odebrał kserokopie dokumentów dotyczących rozgraniczenia. W dniu 7 października 2013 r. złożył zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy do sądu. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżący podał zaburzenia pamięci spowodowane chorobą wieńcową. W dołączonym do wniosku zaświadczeniu z dnia 10 grudnia 2013 r. wydanym przez lekarza M. C. – specjalistę chorób wewnętrznych potwierdzono, że u skarżącego zdiagnozowano chorobę niedokrwienną serca. Zgodnie z oświadczeniem tego samego lekarza dołączonym do skargi, schorzenie opisane w zaświadczeniu z dnia 10 grudnia 2013 r. charakteryzuje się możliwością wystąpienia zaburzeń świadomości i pamięci. Organy administracji w żaden sposób tych okoliczności nie podważyły. Kolegium wskazało jedynie, że skarżący nie przedstawił zaświadczenia o konsultacji medycznej z okresu, w którym upływał uchybiony termin.

22 W świetle powyższego przyjąć należało, że skarżący uprawdopodobnił wystąpienie zaburzeń pamięci, które wpłynęły na uchybienie przedmiotowego terminu. Regulacja art. 58 Kpa wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, a nie jej udowodnienia. W doktrynie, wskazując na różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem, podkreśla się, że udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy przekonaniu organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy obudzeniu w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową, stwarzającą w świadomości organu większy lub mniejszy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. M. Jaśkowskiej, A. Wróbla, Zakamycze 2000, s. 371).

23 Skoro zatem we wniosku o przywrócenie terminu skarżący powoływał się na zaniki pamięci i za pomocą zaświadczeń lekarskich wykazał, że występująca u niego choroba, wiąże się z zaburzeniami pamięci, a organ istnienia choroby nie podważył, to brak było podstaw do uznania, że przyczyna braku winy w uchybieniu terminu nie została uprawdopodobniona. Podobny pogląd wyraził NSA w postanowieniu I OZ 312/12 z dnia 10.05.2912r. oraz wyroku II OSK 770/12 z dnia 25.06.2013r.

24 W ocenie Sądu możliwe jest, że skarżący uchybił terminowi z powodu zaburzeń pamięci związanych z chorobą wieńcową. Okoliczność, że w okresie kiedy upływał termin nie konsultował się z lekarzem nie ma znaczenia rozstrzygającego.

25 Co do terminu wniesienia prośby o przywrócenie terminu, to zdaniem Sądu przyczyna jego uchybienia ustąpiła najwcześniej w dniu 30 września 2013 r., tzn. kiedy skarżący stawił się w organie. Nie ma podstaw aby twierdzić, że problemy zdrowotne skarżącego ustąpiły wcześniej. W konsekwencji skarżący składając prośbę o przywrócenie terminu w dniu 7 października 2013 r. dochował 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa.

26 W ocenie Sądu stanowisko organów w okolicznościach niniejszej sprawy było nieuzasadnione i raziło nadmiernym rygoryzmem. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pożądany tu jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. C.H. Beck 2006, s. 335).

27 W świetle powyższego, mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, a także konstytucyjne prawo jednostki do sądu, należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji jako wydane z naruszeniem art. 58 § 1 Kpa.

28 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.

29 Orzeczenie w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 Ppsa. O kosztach, na które złożył się wpis w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa.