Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2016 r., II SA/Ke 145/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 maja 2016 r., II SA/Ke 145/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.

Uzasadnienie

2 II SA/Ke 145/16

3 Uzasadnienie

4 Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. znak: [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego

5 (WINB), po rozpatrzeniu wniosku H. G. o przywrócenie

6 terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru

7 Budowlanego (PINB) z dnia 16 września 2015 r. o uznaniu za

8 nieuzasadnione zarzutów wniesionych w sprawie postępowania egzekucyjnego

9 wszczętego tytułem wykonawczym z dnia 25 sierpnia 2015 r. nr [...]:

10 1) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia;

11 2) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

12 W uzasadnieniu organ II instancji podał, że postanowienie PINB z dnia 16

13 września 2015 r. zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 18 września 2015 r.

14 Zażalenie zostało wniesione (nadane na poczcie) w dniu 1 października 2015 r., a

15 wniosek o przywrócenie terminu w dniu 23 października 2015 r. W odpowiedzi na

16 wezwanie organu do przedłożenia dowodów uprawdopodabniających brak winy w

17 uchybieniu terminu, zobowiązany wyjaśnił, że w dotychczas prowadzonym

18 postępowaniu wydanych zostało kilka decyzji administracyjnych zawierających

19 pouczenie o 14-dniowym terminie złożenia odwołania i był przekonany, ze taki sam

20 termin obowiązuje w przypadku postanowienia z dnia 16 września 2015 r.

21 Poinformował, że ma 63 lata, choruje na nadciśnienie, a kiedy otrzymuje

22 korespondencję dotyczącą "przebiegu granicy z B." źle się czuje i ma zawroty

23 głowy.

24 Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu WINB przywołał treść art. 58 §

25 1 i 2 Kpa, poglądy doktryny oraz stosowne orzecznictwo. Jako datę ustania

26 przyczyny uchybienia przyjęto 16 października 2015 r., kiedy to zobowiązany odebrał

27 pismo z PINB informujące o przekazaniu zażalenia do organu II instancji, w którym

28 zamieszczono informację o uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu

29 złożony w dniu 23 października 2015 r. został zatem złożony z zachowaniem 7-

30 dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 Kpa.

31 Zdaniem organu nie została natomiast spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zobowiązany nie dopełnił

32 bowiem obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności

33 procesowej, niedokładnie zapoznając się z treścią rozstrzygnięcia z dnia 16 września

34 2015 r. nazwanego "postanowieniem" a nie "decyzją", a szczególnie niedokładnie

35 czytając pouczenie. Nadciśnienie nie jest natomiast chorobą uniemożliwiającą

36 złożenie zażalenia. Tylko nagła choroba uniemożliwiająca np. udanie się na pocztę

37 mogłaby stanowić usprawiedliwienie uchybienia terminu.

38 II SA/Ke 145/16

39 W odniesieniu do pkt 2 rozstrzygnięcia organ powołał się na treść art. 134 Kpa i wyjaśnił, że skoro zarówno na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, jak i na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu przysługuje ten sam środek

40 zaskarżenia (skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego), to wskazane jest w

41 przypadku odmowy przywrócenia terminu, stwierdzenie uchybienia tego terminu w

42 jednym postanowieniu. W tym kontekście powołano się na zasadę zaufania obywateli

43 do organów państwa, Europejski Kodeks Dobrej Administracji i stosowne

44 orzecznictwo.

45 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H.

46 G. zarzucił organowi nietrafne i "bezduszne" potraktowanie jego wniosku o

47 przywrócenie terminu, podnosząc, że jako człowiek "nękany" przez organy nadzoru

48 budowlanego miał prawo się pomylić, otrzymując wcześniej pisma, w których termin

49 do wniesienia odwołania wynosił 14 dni. Powtórzył, że choruje na nadciśnienie i przy

50 każdym piśmie od organów nadzoru budowlanego dostaje zawrotów głowy i

51 praktycznie nie może normalnie funkcjonować.

52 W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie

53 podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

54 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

55 Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada

56 prawu.

57 Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

58 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.),

59 zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę

60 działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza,

61 że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy

62 administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego

63 II SA/Ke 145/16

64 i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik

65 sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych

66 sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami,

67 wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

68 Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki

69 Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących

70 koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).

71 W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do

72 wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

73 Przepis art. 18 ustawy z dnia 17 września 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w

74 administracji (Dz.U z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dalej "upea", odsyła w sprawach

75 nieuregulowanych w tej ustawie do odpowiedniego stosowania przepisów Kpa. I tak,

76 zgodnie z art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na

77 prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego

78 winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia

79 ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy

80 dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

81 W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia

82 winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik

83 staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

84 Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r. (sygn.

85 IV SA 1153/96, Lex 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy,

86 gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i

87 środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem,

88 życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do

89 okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez

90 zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji,

91 nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak

92 podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu

93 nie potwierdza nieznajomość prawa czy też wybranie innej drogi obrony interesu

94 prawnego. Podkreślić przy tym należy, że przywrócenie terminu ma charakter

95 wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego

96 niedbalstwa. W konsekwencji przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy,

97 gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła

98 usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku.

99 II SA/Ke 145/16

100 We wniosku o przywrócenie terminu skarżący powołał się z jednej strony na

101 to, że odebrane postanowienie potraktował jako kolejne rozstrzygnięcie organu, na

102 które przysługuje 14-dniowy termin do wniesienia odwołania; z drugiej strony zdaje

103 się sugerować, że przyczyną uchybienia terminu była jego choroba - nadciśnienie.

104 W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć

105 o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Bezsporne bowiem jest,

106 że postanowienie z dnia 16 września 2015 r. zawierało prawidłowe pouczenie o

107 terminie wniesienia zażalenia. Błędne przeświadczenie o innym niż w rzeczywistości

108 terminie do wniesienia środka zaskarżenia, opierające się na dotychczasowym

109 doświadczeniu z korespondencją przychodzącą od organów nadzoru budowlanego,

110 nie może stanowić usprawiedliwienia dla niedbalstwa polegającego na niedokładnym

111 zapoznaniu się z otrzymanym postanowieniem. Pouczenie było jasne i czytelne,

112 nawet dla osoby bez wykształcenia prawniczego. Organ po to za każdym razem

113 zamieszcza w rozstrzygnięciu (decyzji, postanowieniu) stosowne pouczenie, żeby nie było wątpliwości co do rodzaju środka zaskarżenia, sposobu jego wniesienia i

114 terminu. Obowiązkiem strony dbającej należycie o swoje interesy jest zaś

115 zapoznanie się z pouczeniem.

116 Skarżący nie uprawdopodobnił również, by choroba nadciśnienia stanowiła

117 przeszkodę uniemożliwiającą złożenie zażalenia w terminie. Jest to argument o tyle

118 nieprzekonujący, że jednocześnie jako przyczynę uchybienia wskazano

119 doświadczenia z wcześniejszymi decyzjami administracyjnymi. Poza tym stan

120 chorobowy może w określonych okolicznościach faktycznych stanowić przesłankę

121 uzasadniającą przywrócenie terminu procesowego, ale przesłanki te oceniane są

122 zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. W

123 orzecznictwie prezentowany jest pogląd, podzielany przez Sąd w rozpoznawanej

124 sprawie, że do okoliczności faktycznych, które uzasadniają przywrócenie

125 uchybionego terminu zalicza się chorobę nagłą. Nie każda choroba jest przeszkodą

126 do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba,

127 która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 5

128 września 2013 r., sygn. FZ 746/13).

129 W rozpoznawanej sprawie okoliczności wskazane przez skarżącego w związku z chorobą są na tyle ogólne, że nie uprawdopodabniają w stopniu

130 wystarczającym braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie sprecyzował na

131 czym polega niemożność normalnego funkcjonowania pod wpływem choroby. W

132 szczególności skarżący nie wskazał na żadne konkretne zdarzenie, które w terminie

133 otwartym do wniesienia zażalenia uniemożliwiało mu złożenie zażalenia osobiście

134 lub za pośrednictwem innej osoby. Zażalenie nie jest czynnością skomplikowaną, nie

135 wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z zażalenia wynika, że

136 strona nie jest zadowolona z wydanego postanowienia (art. 128 w zw. z art. 144

137 Kpa). W późniejszym terminie, po ustąpieniu dolegliwości, strona może swoje

138 stanowisko uzupełnić.

139 II SA/Ke 145/16

140 Co do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 zaskarżonego postanowienia, to

141 zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uchybienie terminu jest okolicznością

142 obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż

143 wydanie postanowienia o uchybieniu terminu na podstawie art. 134 Kpa. Gdy organ

144 II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu,

145 nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek

146 zastosować się do dyspozycji art. 134 Kpa (por. wyroki NSA z dnia 15 maja 2012 r.,

147 sygn. II GSK 496/11; z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2079/10).

148 Postanowienie PI NB z dnia 16 września 2015 r., zawierające prawidłowe

149 pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia, zostało doręczone

150 skarżącemu w dniu 18 września 2015 r. Siedmiodniowy termin do wniesienia

151 zażalenia upłynął zatem w dniu 25 września 2015 r., zaś zażalenie na to

152 postanowienie zostało nadane na poczcie w dniu 1 października 2015 r.

153 W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły

154 odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu

155 należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak

156 w wyroku na podstawie art. 151 Ppsa.

157 5