Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 kwietnia 2007 r., I SA/Go 704/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 kwietnia 2007 r., I SA/Go 704/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Garbacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 sprawy ze skargi "W" Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania własności nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Uzasadnienie

2 "W" Spółka z o.o. z siedzibą , zwana w dalszej części Spółka "W" lub skarżąca Spółka , wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. , w którym wymieniony organ , działając m.in. na podstawie art. 112b § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2005 r. Nr 229 , poz. 1954 ze zm.) , cyt. dalej jako u.p.e.a. , utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2006 r. , Nr [...] w przedmiocie przyznania małżonkom E. i P.K. własności nieruchomości (KW [...]).

3 Zaskarżone postanowienie było orzeczeniem kończącym postępowanie egzekucyjne prowadzone m.in. na wniosek Prezydenta Miasta jako wierzyciela , który do organy egzekucyjnego skierował tytuły wykonawcze celem wyegzekwowania ciążącej na skarżącej Spółce zaległości w podatku od nieruchomości.

4 W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ przystąpił do egzekucji nieruchomości , podejmując kolejne czynności przepisane dla tego rodzaju egzekucji . Dla nieruchomości objętej egzekucją sporządzony został opis i oszacowanie , a w dniu 15 listopada 2005 r. odbyła się licytacja . W tym samym też dniu zostało wydane postanowienie o przybiciu , Nr [...] , wydane na rzecz licytanta , który się zgłosił (jeden) , a mianowicie małżonków E. i P.K. , którzy wyrazili wolę zakupu nieruchomości za cenę wywoławczą.

5 Wyżej wymienione postanowienie o przybiciu doręczono : w dniu 16 listopada 2005 r. nabywcom oraz w dniu 21 listopada 2005 r. skarżącej Spółce jako zobowiązanej .

6 Pismem z dnia 8 grudnia 2005 r. , na podstawie art. 112 § 1 u.p.e.a. wezwano nabywców do uiszczenia , w terminie 14 dni, ceny nabycia nieruchomości (cena wywołania pomniejszona o wpłacone wadium). Na to wezwanie w dniu 21 grudnia 2005 r. nastąpiło złożenie odpowiedniej kwoty do depozytu organu egzekucyjnego.

7 W związku z powyższym w dniu 5 stycznia 2006 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości nabywcom , to jest małżonkom E. i P.K..

8 Pełnomocnik skarżącej Spółki J.C. złożył zażalenie na powyższe postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości , wnosząc o jego uchylenie , bowiem sprzedaż objętej egzekucją nieruchomości dokonana została na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego.

9 W uzasadnieniu pełnomocnik twierdził , iż przeprowadzona licytacja nie może być skuteczna , ponieważ operat szacunkowy , stanowiący o wartości nieruchomości sporządzony został przez biegłego w lutym 2004 r. Natomiast z treści art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika , że operat szacunkowy może być wykorzystany do celu , dla którego został sporządzony , przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Powołany przepis jest oczywisty , a przeprowadzenie licytacji na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego spowodowało , że "organ państwa niekorzystnie dla skarżącej Spółki rozporządził jej majątkiem".

10 Dyrektor Izby Skarbowej nie uznał zarzutów zażalenia za słuszne i postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w przedmiocie przyznania własności nieruchomości. Jak organ podkreślał w uzasadnieniu , w świetle art. 112b § 1 u.p.e.a. łączne spełnienie ustanowionych w tym przepisie przesłanek w postaci ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uiszczenia ceny nabycia (albo uregulowania całej ceny nabycia) obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o przyznaniu własności. W tej sytuacji , zdaniem organu , w zażaleniu na takie postanowienie zobowiązany nie może już kwestionować czynności organu egzekucyjnego , które nie dotyczą okoliczności stanowiących podstawę przyznania własności. W postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca przewidział szereg środków ochrony prawnej , których inicjowanie z jednej strony dopuszczalne jest do wyznaczonego momentu , a z drugiej strony ostateczne rozstrzygnięcie wniesionego środka prawnego warunkuje możliwość podjęcia kolejnych czynności egzekucyjnych. Za przykład podano przybicie , które stosownie do art. 111m § 3 u.p.e.a. może być udzielone wyłącznie wówczas , gdy skargi i zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego zostały już ostatecznie rozstrzygnięte. Organ odwoławczy przyjął , że okoliczności powołane przez pełnomocnika Spółki pozostają bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wskazał przy tym, że zobowiązana kwestionowała aktualność wartości nieruchomości w trybie zarzutów na opis i oszacowanie nieruchomości a kończące to postępowanie postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego.

11 Ustosunkowując się do zawartej w zażaleniu argumentacji dotyczącej art. 156 (ust. 3) ustawy o gospodarce nieruchomościami , organ zaprezentował stanowisko , iż wadliwa jest interpretacja przyjęta przez stronę składającą zażalenie. Wskazał , że i na gruncie tego przepisu (ust.4) możliwe jest wykorzystywanie operatu szacunkowego po okresie 12 miesięcy , a mianowicie po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego . Niemniej szczególny akcent organ II instancji położył na to , że w myśl art. 156 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami , przepisy ust. 3 i 4 tego artykułu nie naruszają uregulowań wynikających z przepisów odrębnych . W tej natomiast materii zasadnicze znaczenie ma przepis art. 110u § 2 u.p.e.a. według którego , jeżeli w stanie nieruchomości , w okresie między sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości a wyznaczonym terminem licytacji zajdą istotne zmiany , organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie. Według organu wobec takiej regulacji brak jest podstaw do uznania, iż ważność operatu szacunkowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynosi maksymalnie 12 miesięcy. Dodatkowo swoją argumentację organ wsparł przywołaniem art. 111k § 2 u.p.e.a. , który przewiduje w przypadku ponownego wszczęcia egzekucji przed upływem 3 lat od trzeciej licytacji , dokonanie nowego opisu i oszacowania nieruchomości tylko na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego. W końcu organ zwrócił uwagę , że to nie oszacowanie dokonane przez rzeczoznawcę stanowi podstawę sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości. Do organu egzekucyjnego należy bowiem dokonanie opisu i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości ( art. 110m § 1 u.p.e.a.) , do czego wykorzystywany jest operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego , stosownie do przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wskazał też organ odwoławczy stanowisko organu egzekucyjnego co do aktualności oszacowania wartości nieruchomości , utrzymane w mocy w wyniku rozpatrzenia zażalenia na stosowne postanowienie organu I instancji w przedmiocie zarzutów na opis i oszacowanie , nie zostało poddane kontroli sądowej, a ponadto zobowiązana nie skorzystała m.in. z prawa wniesienia skargi na czynności organu egzekucyjnego związane z obwieszczeniem o licytacji oraz z możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o przybiciu.

12 W skardze wniesionej na powyższe postanowienie w przedmiocie przyznania własności nieruchomości skarżąca Spółka wnosiła o uchylenie , jako niezgodnych z prawem , zarówno tego postanowienia , jak i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2006 r.

13 Argumentacja skarżącej zasadzała się natomiast na wskazywaniu popełnionych , jej zdaniem , uchybień w całym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym przedmiotowej nieruchomości. I tak według skarżącej " nie jest prawdą , że (...) otrzymała w dniu 16 lipca 2003 r. zawiadomienie o zajęciu nieruchomości ". Skarżąca nie zgadza się również ze stanowiskiem "organów podatkowych" co do oszacowania wartości nieruchomości ,czemu wyraz dano w zarzutach do opisu i oszacowania, a podjętego w tej mierze rozstrzygnięcia organu II instancji Spółka nie mogła zaskarżyć , bowiem nie zostało ono jej doręczone. Z doręczeniem zastępczym w dniu 21 lipca 2005 r. , dokonany w trybie art. 44 § 1 k.p.a. , zdaniem skarżącej Spółki też nie można się zgodzić , ponieważ "nigdy organy skarbowe nie podjęły próby prawidłowego doręczenia tego pisma". W związku z powyższym twierdzeniem znaczną część skargi stanowi argumentacja odnosząca się do instytucji doręczenia zastępczego , uregulowanej w art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego.

14 Według skarżącej Spółki w tym stanie rzeczy , przed przyznaniem prawa własności nieruchomości , "organy skarbowe winny dokonać reformacji przeprowadzonego postępowania poprzez sporządzenie nowego operatu szacunkowego , określającego aktualną na dzień przeprowadzenia licytacji wartość nieruchomości , bowiem w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowaniem jej wartości , a wyznaczonym terminem licytacji , zaszły istotne zmiany".

15 W odniesieniu do powołanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia art. 110u § 2 u.p.e.a. Spółka "W" twierdziła , że nie ma on zastosowania "bowiem już na etapie sporządzenia operatu szacunkowego w dniu 12 lutego 2004 r. przyjęte w nim wartości nie odpowiadały faktycznej wartości rynkowej nieruchomości(...)" Jak twierdziła skarżąca również art. 111k § 2 u.p.e.a. nie ma w sprawie zastosowania , bowiem nie odnosi się on do sytuacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości , a zatem zastosować należy terminy wynikające z art. 156 § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

16 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie , z argumentacją jak w zaskarżonym postanowieniu.

17 Stanowisko w sprawie zajął uczestnik postępowania - wierzyciel ( miasto, reprezentowane przez Prezydenta Miasta ), który wystawił tytuły wykonawcze obejmujące zaległości w podatku od nieruchomości i przyłączył się do egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego . Ten uczestnik postępowania w piśmie procesowym z dnia 13 grudnia 2006 r. w pełni podzielił argumenty organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego aktu , popierając w szczególności ustalenia co do skuteczności doręczenia zastępczego.

18 Swoje stanowisko w sprawie przedstawili też Sądowi inni uczestnicy postępowania - nabywcy nieruchomości w drodze licytacji , małżonkowie P. i E.K.. W piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2007 r. zgłosili wniosek o oddalenie skargi a w uzasadnieniu podkreślali, iż zostały spełnione wszelkie przesłanki przewidziane w art. 112b § 1 u.p.e.a. do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości. Zdaniem tych uczestników postępowania w skardze Spółka "W" usiłuje "wrócić" do znacznie wcześniejszego etapu egzekucji , to jest opisu i oszacowania nieruchomości - zarzuty skargi dotyczą w istocie tej czynności organu egzekucyjnego. Według nich jest to niedopuszczalne. Skarżąca Spółka nie kwestionowała następujących po opisie i oszacowaniu etapów egzekucji , w tym w szczególności nie wniosła skargi na obwieszczenie o licytacji a także zażalenia na postanowienie o przybiciu.

19 Na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r. prokurent reprezentująca skarżącą Spółkę podniosła jeszcze i tę okoliczność dotyczącą spornej nieruchomości , że wobec niezakończenia niniejszej sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie było żadnych podstaw do wpisania E. i P.K. jako właścicieli do księgi wieczystej.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje .

21 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . Zarzuty w niej sformułowane w istocie nie odnoszą się do zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia było przyznanie własności nieruchomości. Organ egzekucyjny tą drogą zakończył egzekucję z nieruchomości , uprzednio wykonując , w przewidzianej przepisami kolejności , czynności , od wykonania których prawodawca uzależnia skuteczne przeprowadzenie tego rodzaju egzekucji. Zarówno organ I instancji , jak i organ odwoławczy na tym końcowym etapie postępowania , w swoich rozstrzygnięciach , powołali się na przepisy art. 112b u.p.e.a. Zgodnie z §1 tych przepisów jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia albo postanowienie o ustaleniu ceny nabycia stało się ostateczne i jednostka lub osoba , o których mowa w art. 110n, uregulowała całą cenę nabycia , organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności. Z treści przytoczonego przepisu wynika , że merytorycznymi przesłankami , które muszą wystąpić łącznie , by doszło do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości są wyłącznie : wydanie ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowanie całej ceny nabycia. Spełnienie tych przesłanek w niniejszej sprawie w żadnym momencie nie zostało przez skarżącą Spółkę poddane w wątpliwość . Postanowienie o przybiciu z dnia 15 listopada 2005 r. , ogłoszone ustnie w dniu licytacji , na której obecna była również prokurent skarżącej Spółki , doręczono wierzycielowi , dłużnikowi oraz licytantowi . Żaden z tych podmiotów nie złożył zażalenia na to postanowienie , zatem bezskuteczny upływ terminu do złożenia zażalenia spowodował ten skutek , że stało się ono ostateczne w administracyjnym toku postępowania. Skarżącej Spółce doręczono przedmiotowe postanowienie później niż nabywcom i przyjmując tę datę doręczenia przyjąć należało , że od dnia 29 listopada 2005 r. stało się ono ostateczne. Niesporne jest również , że w dniu 21 grudnia 2005 r. nastąpiło złożenie do depozytu organu egzekucyjnego kwoty stanowiącej całą cenę nabycia (z uwzględnieniem wcześniej wpłaconego wadium) . Prawidłowo zatem organ egzekucyjny ocenił , że na dzień wydawania (5 stycznia 2006 r.) postanowienia o przyznaniu własności nie istniały przeciwko takiemu działaniu przeszkody prawne w świetle art. 112b § 1 u.p.e.a. Omawiany przepis wyznaczył przy tym granice rozpatrywanej sprawy i Sąd zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym przez organ oraz uczestników postępowania , że prowadzenie egzekucji to proces , na którego poszczególnych etapach zagwarantowane zostały odpowiednie środki ochrony prawnej . Nie może zatem być tak , że strona najbardziej efektywnie będzie bronić swoich interesów dopiero na ostatnim etapie określonego postępowania i przy okazji zaskarżenia konkretnego rozstrzygnięcia kwestionować poprzednie czynności . Tym bardziej nie jest to zasadne , gdy mamy do czynienia z taką sytuacją , jak w niniejszej sprawie - skarżąca Spółka nie nawiązuje nawet do czynności bezpośrednio poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia (np. przybicia) , a "sięga" do wiele wcześniejszego etapu dotyczącego opisu i oszacowania nieruchomości. Czyni to obecnie (czego nie robiła przy następującej bezpośrednio po opisie i oszacowaniu kolejnej czynności postępowania egzekucyjnego) , kwestionując nastąpienie skutku w postaci doręczenia zastępczego i zgłaszając jednocześnie merytoryczne uwagi co do samego opisu i oszacowania , mimo że ta czynność tak naprawdę została ostatecznie rozstrzygnięta . Najpierw bowiem Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego rozpatrzył zarzuty skarżącej na opis i oszacowanie nieruchomości , a w wyniku zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w tym przedmiocie. Wobec niewniesienia na nie skargi do sądu administracyjnego omawiane postanowienie ma też walor prawomocności. Powyższe uwagi mają jednak poboczny charakter wobec uznania przez Sąd , że granice niniejszej sprawy wyznacza kwestia przyznania własności nieruchomości , a w tym zakresie Sąd rozpoznając skargę nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego , to jest art. 112b § 1 u.p.e.a. , które miało wpływ na wynik sprawy . Nie stwierdził też naruszenia przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy .

22 Mając powyższe na względzie , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) , Sąd orzekł zatem jak w sentencji.

23 ( - ) Dariusz Skupień ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Jacek Niedzielski