Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 lutego 2014 r., I SA/Go 17/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 lutego 2014 r., I SA/Go 17/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miasta z dnia 27 grudnia 2012 r. nr XXI/133/2012 w przedmiocie opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych 1. Stwierdza nieważność uchwały Rady Miasta z dnia 27 grudnia 2012 r. nr XXI/133/2012 w całości. 2. Stwierdza, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana.

Uzasadnienie

2 W dniu 27 grudnia 2012r. Rada Miasta, działając na podstawie art.6 ust.2 i ust.4 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012r., poz. 391 ze zm.) podjęła uchwałę nr XXI/133/12 w sprawie określenia górnych stawek opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami na rzecz Gminy.

3 W §1 ust.1 uchwały wskazano, że określa się górną stawkę opłat za usługi

4 w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami na rzecz Gminy w kwocie netto 200 zł/m3. Z kolei w §1 ust.2 wskazano, że w przypadku, gdy odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny, górną stawkę opłat za usługi, o których mowa w ust. 1, określa się w kwocie netto 120 zł/m3.

5 Zgodnie zaś z §2 uchwały ustalono górną stawkę opłaty za opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych w kwocie netto104 zł/m3.

6 Powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej uchwale zarzucił obrazę art.6 ust.2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art.3 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001r. o cenach (j.t. Dz. U. z 2013 poz. 385) ustalając cenę górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za wykonane usługi poprzez wskazanie określonej kwoty netto, w sytuacji gdy Rada określając górne stawki opłat wskazanych w zaskarżonej uchwale powinna, zgodnie z art.6 ust.2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustalić te stawki w wysokości maksymalnej uwzględniającej - stosownie do art.3 ust.1 pkt 1 ustawy o cenach - podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu takimi podatkami, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę.

7 Uzasadniając skargę Prokurator wskazał, że górna stawka opłaty jest w istocie maksymalną kwotą jaką może ustalić w charakterze ceny podmiot wykonujący usługę. Jest to tym samym maksymalna cena jaką uiścić musi, w razie jej ustalenia, nabywca usługi. Skarżący stwierdził, że istota górnej stawki opłaty jest tożsama z istotą maksymalnej ceny i służyć ma ochronie nabywcy usługi przed wygórowanymi cenami, których mógłby żądać przedsiębiorca za swoje usługi. Tak rozumiana opłata (cena) musi uwzględniać podatek od towarów i usług jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż usługi podlega obciążeniu takim podatkiem.

8 Prokurator zauważył, że stosownie do treści art.6 ust.2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Rada jest umocowana do określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, tym samym organ ten uprawniony jest do ustalenia maksymalnej wysokości tych opłat. W ocenie skarżącego ustalona przez Radę górna stawka opłaty nie może być niższa aniżeli cena usługi, która zgodnie z brzmieniem art.3 ust.1 pkt 1 ustawy o cenach oznacza wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za usługę i w której, jeżeli wynika to

9 z przepisów odrębnych, uwzględnia się podatek od towarów i usług. Prokurator stwierdził, że wskazanie jedynie stawki "netto" takiej usługi narusza art.3 ust.1 pkt 1 ustawy o cenach, stanowiąc jednocześnie o niewypełnieniu delegacji ustawowej z art.6 ust.2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

10 W ramach odpowiedzi na skargę Rada Miasta podjęła uchwałę nr XXXI/192/13 z dnia 30 grudnia 2013r., w której uznała skargę Prokuratora za zasadną

11 i stwierdziła, że zaskarżona uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga okazała się zasadna i jako taka zasługiwała na uwzględnienie.

14 Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była uchwała Rady Miasta z dnia 27 grudnia 2012r. nr XXI/133/12 w sprawie określenia górnych stawek opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami na rzecz Gminy. Niniejsza uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa w dniu 10 stycznia 2013r. (Dz. Urz. Z 2013r., poz. 187) i zgodnie z jej §5 weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

15 Zaś skarga inicjująca niniejsze postępowanie została złożona przez Prokuratora na podstawie art.3 §2 pkt 5, art.50 §1, art.53 §3 ustawy z dnia 30 czerwca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.) oraz art.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985r.

16 o prokuraturze (Dz. U. z 2011r., nr 270 poz. 1599 ze zm.).

17 Zgodnie z treścią wskazanych przepisów, jeżeli uchwała organu samorządu terytorialnego albo rozporządzenie wojewody są niezgodne z prawem, prokurator zwraca się do organu, który je wydał, o ich zmianę lub uchylenie albo kieruje wniosek

18 o ich uchylenie do właściwego organu nadzoru; w wypadku uchwały organu samorządu terytorialnego prokurator może także wystąpić o stwierdzenie jej nieważności do sądu administracyjnego (art. 5 ustawy o prokuraturze).

19 Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes

20 prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (art. 50 § 1. P.p.s.a.). Zauważyć należy, że legitymacja prokuratora, Rzecznika

21 Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka do wniesienia skargi nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Podmioty te składają skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób i jedyną podstawą ich legitymacji skargowej

22 jest ochrona obiektywnego porządku prawnego (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz do art. 50, LEX).

23 Stosownie zaś do treści art.53 §3 P.p.s.a. Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej,

24 a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uzasadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Z uwagi na to, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego stwierdzić należało, że skarga została wniesiona w terminie.

25 Odnosząc się do oceny zasadności przedstawionych w skardze zarzutów wskazać należy, że zgodnie z regulacją art.7 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r.

26 o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2012r., poz. 567 ze zm.) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania

27 i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia

28 w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

29 Stosownie do treści art.6 ust.2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku

30 w gminach rada gminy określa, w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych. Określając stawki tych opłat, rada stosuje niższe stawki, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny(art.6 ust.4), może też stosować zróżnicowane stawki w zależności od gęstości zaludnienia na danym obszarze gminy oraz odległości od miejsca unieszkodliwiania odpadów komunalnych (art.6 ust.4a).

31 Zauważyć należy, że wskazany przepis nie daje gminie uprawnienia do ustalenia w formie uchwały cen, które zobowiązani będą uiszczać właściciele nieruchomości wyzbywający się odpadów bowiem wysokość takiej opłaty wynika z umowy zawartej

32 z konkretnym przedsiębiorcą zajmującym się ich dobieraniem. Uchwała rady gminy

33 w przedmiocie określenia górnych stawek takich opłat wyznacza jedynie sposób określenia ceny w umowie. Nie może być ona wyższa od tej określonej w uchwale jednakże może być niższa. Jak słusznie zauważył skarżący, istota górnej stawki

34 opłaty jest tożsama z istotą maksymalnej ceny i służyć ma ochronie nabywcy usługi przed wygórowanymi cenami, których mógłby żądać przedsiębiorca za swoje usługi (por. również wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 maja 2013r. sygn. akt II SA/Gl 116/13 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl).

35 Wobec powyższego, Rada wydając uchwałę w przedmiocie określenia górnych stawek opłat za usuwanie odpadów z nieruchomości winna mieć na względzie również przepisy ustawy o cenach. Ustawa ta określa bowiem zasady i tryb kształtowania cen towarów i usług (art.1 ust.1 pkt 1 ustawy). Nie stosuje się jej jedynie do cen w obrocie pomiędzy osobami fizycznymi, z których żadna nie jest przedsiębiorcą oraz cen ustalanych na podstawie odrębnych ustaw, w zakresie uregulowanym w tych ustawach (art.1 ust.2 ).

36 Zgodnie z regulacją art.3 ust.1 pkt 3 ustawy o cenach "cena" oznacza wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym.

37 W ocenie Sądu, pojęcie "górna stawka" odpowiada definicji "ceny" wobec tego stwierdzić należało, że Rada Miasta określając w §1 i §2 zaskarżonej uchwały górne stawki opłat w kwocie netto nie ustaliła maksymalnej stawki opłaty za usługi

38 w zakresie odbierania odpadów komunalnych przekraczając tym samym granice ustawowego umocowania wynikające z art.6 ust.2 ustawy o utrzymaniu czystości

39 i porządku w gminach a takie naruszenie prawa ma charakter istotny.

40 Powyższe stanowisko w niniejszej sprawie okazało się niesporne bowiem organ

41 w odpowiedzi na skargę uznał ją za zasadną.

42 Zauważyć należy, że stosownie do treści art.91 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

43 Z kolei zgodnie z regulacją art.94 ust.1 tej ustawy nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art.90 ust.1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.

44 Stwierdzając zatem, że zaskarżona uchwała, stanowiąca akt prawa miejscowego, została podjęta z istotnym naruszeniem prawa Sąd, na podstawie art.147 §1 P.p.s.a. stwierdził jej nieważność w całości.

45 Natomiast na podstawie art.152 tej ustawy określił, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana.