Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 października 2013 r., II SA/Go 706/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 października 2013 r., II SA/Go 706/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...].

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...] Wójt Gminy, po rozpoznaniu wniosku A.R., na podstawie art. 90m, art. 90c ust. 2 pkt 1, art. 90d, art. 90a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, ze zm.), § 9 pkt 2, § 11 ust. 3 i 4 uchwały Rady Gminy Nr XIX/126/05 z dnia 27 kwietnia 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym (Dz. Urz. Woj. Z dnia 3 czerwca 2005 r. Nr 29, poz.675) oraz art. 104 k.p.a. przyznał stypendium szkolne w roku szkolnym 2012/2013 za miesiąc listopad 2012 r. na dzieci:

3 1. P.R. w wysokości 100 zł,

4 2. M.R. w wysokości 100 zł,

5 3. D.R. w wysokości 100 zł,

6 na częściowe lub całkowite pokrycie kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania oraz na zakup podręczników szkolnych, pomocy szkolnych, odzieży oraz osobistego sprzętu do sportowych zajęć pozalekcyjnych.

7 W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę wydania orzeczenia wskazując, że po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego wobec spełnienia warunków uprawniających do przyznania stypendium, podnosząc iż rodzina jest niepełna a wysokość dochodu w rodzinie wynosi 1948,69 zł, tj. na osobę 389,73 zł i nie przekracza kwoty 456 zł, ustalając wysokość świadczenia wzięto pod uwagę § 9 pkt 2 uchwały Rady Gminy, w którym znajduje się przedział od 84,80 zł do 106,00 zł. Na wysokość przyznanego stypendium oprócz zasad wyżej wymienionych miała wpływ wysokość otrzymanej na ten cel dotacji przez Gminę.

8 Od decyzji odwołanie wniosła A.R. kwestionując zwłaszcza ustalenia przyjęte jako podstawa rozstrzygnięcia w odniesieniu do wysokości dochodu w rodzinie. Wskazując na bardzo trudną sytuację rodzinna odwołująca podała, że w miesiącu listopadzie 2012 r. jej dochody stanowiła kwota 1.012 zł odnosząca się do zasiłku rodzinnego, alimenty w wysokości 350 zł oraz świadczenie z tytułu opieki społecznej w wysokości około 450 zł. Jednocześnie załączyła odpis umowy o staż zawartej pomiędzy Powiatem, A.R. i Zakładem A Sp. z o.o. w ramach realizacji projektu obejmującego kompleksowy program integracji zawodowej na okres od [...].07.2012 r. do [...].09.2012 r.

9 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując na prawidłowość ustaleń organu I instancji, praktycznie powielając treść uzasadnienia.

10 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A.R., zarzucając jako prawidłową przez organy obu instancji wysokość dochodu w rodzinie określonej na kwotę 1.948,69 zł wskazując, że jest ona zawyżona a istotny wpływ na utrzymanie rodziny mają znaczne wydatki ponoszone przez nią.

11 W odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przytaczając podstawę prawną rozstrzygnięcia treść art. 90b ust. 1, 2 i 3 pkt. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, art. 90c ust.1 i 2 pkt 1 oraz art. 90d ust. 1 cytowanej ustawy. Nadto organ wskazał, że jest związany też treścią prawa miejscowego Rady Gminy jaka jest uchwała nr XDC/126/05 z dnia 27 kwietnia 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym (§ 9 regulujący zasady ustalania stypendium szkolnego) określając, iż miesięczna wysokość dochodu w rodzinie skarżącej wynosi 1.948,69 zł.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

14 Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, ze zm.) Art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi, że stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo - wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Wobec powyższego uregulowania stwierdzić należy, że przyznanie świadczenia w formie stypendium szkolnego uzależnione jest od wystąpienia następujących przesłanek, a mianowicie: wystąpienia jednej z okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i osobistą ucznia, wymienionych w art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz spełnienia przesłanki wystąpienia trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie i spełnienia przez rodzinę kryterium dochodowego.

15 Uchwała Rady Gminy z dnia 27 kwietnia 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, jako podstawę materialno-prawną wskazała przepis art. 90f ustawy o systemie oświaty, według którego rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności:

16 1. sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1;

17 2. formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy;

18 3. tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;

19 4. tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

20 Przytoczony przepis zawiera więc delegację dla gminy do wydania aktu prawa miejscowego w rozumieniu art. 94 Konstytucji RP. Regulamin jest więc źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego i jako taki podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

21 Trudna sytuacja materialna ucznia wraz z okolicznościami z niej wynikającymi, wskazanymi w art. 90d ust. 1 cytowanej ustawy stanowią materialne kryteria, których spełnienie uprawnia do ubiegania się o przyznanie stypendium szkolnego.

22 Wypełniając wskazaną normę kompetencyjną Rada Gminy w § 6 uchwały wskazała okoliczności, których skala występowania w rodzinie ma mieć wpływ na wysokość stypendium. Zaś w § 9 Rada określiła wysokość stypendium szkolnego w zależności od miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie ucznia, w odniesieniu do wysokości tego dochodu została ustalona dolna i górna granica wysokości stypendium.

23 Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty.

24 Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie pozostawała prawidłowość ustalenia przez organy orzekające wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej.

25 Kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju pomocy zostało określone w art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten stanowi, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Istotnym w niniejszej sprawie jest, że kwota ta, na datę rozstrzygania sprawy przez organy administracji, w myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej

26 (Dz. U. z dnia 17 lipca 2012 r.) wynosiła 456 zł.

27 W kontrolowanej sprawie organy administracji obu instancji uznały, że dochód rodziny strony skarżącej wynosi 1.948,69 zł. bez wskazania sposobu wyliczenia przedmiotowej kwoty, jak też określenia jakiego miesiąca kwota ta dotyczy. Zgodnie z zapisem zawartym w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód rodziny skarżącej przyjąć należy sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a jak wynika z akt administracyjnych na rzecz dzieci skarżącej, przyznano stypendium szkolne za miesiąc listopad 2012 r.

28 Przepisy art. 7 i art. 8 k.p.a. podkreślają służebną rolę organów administracji publicznej wobec Państwa i zarazem wobec jego obywateli i innych podmiotów działających na jego obszarze. Od jakości prawnej działania tych organów zależy zatem autorytet samego Państwa i jego instytucji, dlatego zmienność ocen prawnych formułowanych przez te organy - o ile nie jest wykluczona, o tyle nie może być wynikiem dowolności działania organów administracji. Powinna być wyjaśniona przynajmniej w taki sposób, który znajduje uzasadnienie w obowiązującym porządku prawnym, jako służące realizacji celów wynikających z tego porządku prawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2007r. sygn. akt V SA/Wa 1888/07 publ. LEX nr 484906).

29 Organy administracji obu instancji w ramach prowadzonego postępowania okoliczności tej nie wyjaśniły w sposób prawidłowy, nie usuwając tym samym istotnych dla oceny sprawy wątpliwości. Takie postępowanie organów administracji wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do postanowień wskazanych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, nadto są zobligowane do zebrania w sposób wyczerpujący materiału sprawy i do wnikliwego jego rozpatrzenia.

30 Dostrzeżone uchybienie wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi, a to naruszenie przepisów postępowania, jakim jest brak jakiegokolwiek wyliczenia kryterium dochodowego które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. .

31 Dopiero po wnikliwym i precyzyjnym ustaleniu składników dochodu rodziny strony skarżącej, organ załatwi sprawę z wniosku o przyznanie stypendium szkolnego na uczęszczające do szkoły dzieci skarżącej. Przypomnieć tu trzeba jednocześnie, iż na podstawie utrwalonego orzecznictwa zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a należy rozumieć m.in. w ten sposób, iż uchybienia organów administracji państwowej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, działającego w dobrej wierze (por. wyrok Sadu Najwyższego w sprawie III ARN 46/94 publ. OSNP 1995/5/58 i powołane tam wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt III SA 702/87 i Sądu Najwyższego sygn. akt III ARN 40/92). Także zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Łodzi z dnia 7 marca 2008r. sygn. akt I SA/Ld 46/08 publ. LEX nr 489243 i w Warszawie z dnia 5 października 2004r.sygn. akt SA/3196/03 publ. LEX nr 159925).

32 Tym samym również we wskazanym zakresie zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem prawa procesowego ( art. 7, 77 § 1, 80 , 107 § 3 k.p.a. ) mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

33 Wytknięcia też wymaga, iż stosownie do § 7 ust. 1 uchwały Rady Gminy w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy, podjętej na podstawie art. 90 f ustawy o systemie oświaty, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego powinien być zaopiniowany pod względem formalnym przez komisję stypendialną. Tymczasem w aktach sprawy brak takiej opinii.

34 Mając na uwadze wskazane okoliczności na podstawie przepisu art. 145 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone decyzje. Obowiązkiem organów przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie uwzględnienie uwag zawartych w niniejszym uzasadnieniu.