Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 czerwca 2010 r., II SA/Go 338/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 czerwca 2010 r., II SA/Go 338/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Działając z upoważnienia Burmistrza, Inspektor ds. Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej, po rozpatrzeniu wniosku M.B. z dnia [...] października 2009 r., decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. odmówił przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanych na N.B.. Decyzja wydana została na podstawie art. 20 ust. 1, 2, 3 , art. 24 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 – 4 w zw. z art. 4 ust. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 nr 228 poz. 22552 ze zm. – dalej jako "u.s.r.") oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. poz. 105, poz. 881 ze zm.) a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej jako "k.p.a.").

3 Przyczynę odmowy przyznania w/w świadczeń stanowiło przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 i s ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W oparciu o dokumenty dostarczone przez wnioskodawczynię organ ustalił, iż dochód za rok 2008 r., w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 741,31 złotych. Kwota przekroczenia dochodu rodziny ustalonego kryterium dochodowego jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w danym okresie zasiłkowym – tj. kwoty 68,00 zł. Ze sporządzonego z wnioskodawczynią protokołu z kolei wynika, że nikt w rodzinie nie utracił dochodu. Nadto organ wyjaśnił, iż wprawdzie M.B. zaznaczyła, iż jest w trakcie rozwodu z mężem, jednak na dzień przyjęcia wniosku oraz na dzień wydania decyzji pozostaje w związku małżeńskim. Tym samym organ ustalając dochód rodziny musi uwzględnić także dochód jej współmałżonka.

4 W odwołaniu od w/w decyzji M.B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliła, iż półtora roku wcześniej rozeszła się z mężem. Złożyła również pozew rozwodowy. Obecnie nie korzysta z pensji męża, który założył nową rodzinę. Odwołująca wskazała na swoją trudną sytuację finansową, wyjaśniając iż zasiłek rodzinny na córkę wiele by zmienił poprawiając jej sytuację materialną.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 3 pkt 2, pkt 16 i pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm. ), decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza z dnia [...] października 2009 r. nr [...].

6 Organ wyjaśnił, iż świadczenia rodzinne z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139 poz. 992 ze zm.) zależą od wysokości dochodu rodziny, zdefiniowanego przez przepis art. 3 pkt 2 u.ś.r. jako przeciętny, miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei pojęcie rodziny, stosownie do treści art. 3 pkt 16 u.ś.r., oznacza małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także w szczególnych sytuacjach wskazanych w przepisach prawa dziecko po ukończeniu 25 roku życia. Dochody rodziców nie są sumowane wówczas, gdy dziecko jest pod opieką rodzica samotnie je wychowującego (art. 3 pkt 17 a u.ś.r.). Za osobę samotnie wychowującą dziecko uznaje się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem i osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuję co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

7 Uwzględniając powyższe przepisy, organ odwoławczy wyjaśnił, iż na dzień sporządzenia decyzji, M.B. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, w konsekwencji w niniejszej sprawie należy uwzględnić zarówno dochód odwołującej się, jak i jej męża. Organ podkreślił, iż wnioskodawczyni we wniosku z dnia [...] października 2009 r. wymieniła członków rodziny, w tym również współmałżonka.

8 W konsekwencji, opierając się na załączonych do wniosku dokumentach, organ odwoławczy ustalił, iż miesięczny dochód rodziny wyniósł 2184,50 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie daje kwotę 728,17 zł i przekracza ustalone ustawą kryterium dochodowe.

9 M.B., nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

10 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:

12 Skarga w niniejszej sprawie nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa.

13 Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm). Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 tej ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Jednocześnie strona ubiegająca się o przyznanie zasiłku rodzinnego może ubiegać się o przyznanie dodatków do tego zasiłku, których zamknięty katalog zawarty został w art. 8 ustawy. Wskazany przepis wymienia m. in. wnioskowane przez M.B. w niniejszej sprawie: dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego ( art. 8 pkt 5 ustawy) oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego ( art. 8 pkt 6 ustawy). Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku:

14 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności;

15 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

16 Natomiast w myśl art. 14 ust. 1 ustawy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego.

17 Jednakże warunkiem uzyskania zasiłku rodzinnego, a tym samym także dodatków do tego świadczenia, jest przede wszystkim spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 tej ustawy oraz przesłanek określonych w art. 6 ustawy. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 – w niniejszym postępowaniu stosownie do treści art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy rodzicom, jednemu z rodziców, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 5 ust. 2 u.ś.r.). Przez rodzinę z kolei należy rozumieć następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego (art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Przy tym, zgodnie z art. 3 pkt 17 a u.ś.r. przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Oznacza to, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Taki stan będzie miał miejsce do czasu prawomocnego orzeczenia przez Sąd separacji lub rozwodu w świetle obowiązujących przepisów ustawy. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje okoliczność, iż współmałżonkowie nie zamieszkują razem, czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Ustawa bowiem nie uzależnia przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków od wspólnego zamieszkania czy też prowadzenia gospodarstwa domowego, lecz jedynie od wysokości dochodu rodziny, w rozumieniu w/w przepisu. Dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.).

18 Jak wynika z przekazanych akt administracyjnych z wnioskiem o przyznanie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – na rzecz N.B., wystąpiła skarżąca do organu I instancji. W treści wniosku wskazując członków rodziny – skarżąca wymieniła : M.B., M.B. – męża oraz N.B. – córkę. Jednocześnie załączyła dokumenty potwierdzające wysokość uzyskanego przez w/w członków rodziny dochodu w roku 2008. I tak M.B. uzyskał dochód w 2008 r. netto 15809,74 zł, natomiast M.B. osiągnęła w tym samym okresie dochód w wysokości 10877,55 zł. Razem zatem dochód rodziny w 2008r. stanowił kwotę 26214,04 zł zł, co z kolei daje miesięcznie dochód rodziny w wysokości 2184,50 zł, zaś na jednego członka rodziny 728,17 zł. Wprawdzie stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednakże w rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy wysokością dochodu w przeliczeniu na jednego członka rodziny a ustawowym kryterium dochodowym wynosi 190,17 zł, a zatem przekracza ona wysokość najniższego zasiłku rodzinnego, określonego przez § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz. U. nr 129 poz. 1058 – dalej "rozporządzenie"), tj. kwotę 68,00 zl. Skoro zatem dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie, przekracza określone w przepisie art. 5 ust. 2 u.ś.r. kryterium dochodowe, zaś kwota przekroczenia tego kryterium z kolei przekracza kwotę najniższego zasiłku rodzinnego określonego w § 1 pkt 3 lit. a w/w rozporządzenia, to wobec powyższego prawidłowo decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. organ I instancji odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na N.B.. W konsekwencji także za prawidłowe należy uznać zaskarżone rozstrzygniecie organu II instancji.

19 Odnosząc się do wyjaśnień M.B. w zakresie jej relacji ze współmałżonkiem – M.B., raz jeszcze podkreślić należy, iż niezależnie od faktu, iż pozostają oni w faktycznej separacji, do dnia prawomocnego orzeczenia przez właściwy sąd o ich separacji bądź prawomocnego orzeczenia rozwodu, dochody M.B. stanowić będą część dochodu rodziny, na podstawie którego ustalane jest uprawnienie do wnioskowanych świadczeń. Z uwagi na zasadę określoną w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, w niniejszej sprawie organy obu instancji, stosownie do powołanych przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zobligowane były do ustalenia dochodu rodziny wnioskodawczyni, uwzględniając dochód uzyskany przez jej współmałżonka, jako członka rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy.

20 Ocena skutków prawnych konkretnego stanu faktycznego w kontekście przepisów z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych nie została pozostawiona swobodnemu uznaniu administracyjnemu organu. Ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił przesłanki przyznania świadczeń rodzinnych, których niespełnienie, niezależnie od stopnia skomplikowania sytuacji rodzinnej i finansowej, dyskwalifikuje wnioskodawcę od otrzymania spornych świadczeń.

21 Mając powyższe na względzie Sąd nie stwierdzając naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.