Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2008 r., I SA/Gl 711/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2008 r., I SA/Gl 711/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia NSA Anna Wiciak, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Milena Olczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Prezesa [...] w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 64, art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – Dyrektor "Izby Skarbowej w C." (tak w postanowieniu) po rozpatrzeniu zażalenia [...] w W. z dnia [...] na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] Nr [...], o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] i [...] – zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

3 Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru działający jako organ drugiej instancji stwierdził, że celem wyegzekwowania od A S.A. w C. należności w opłatach wyszczególnionych w tytułach wykonawczych [...] w W. dalej wierzyciel lub [...], Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C. dokonał czynności egzekucyjnych, naliczając koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 64 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna. Pismem z dnia 10 kwietnia 2006 r. wierzyciel wniósł o umorzenie zawieszonego wobec A S.A. w C. postępowania egzekucyjnego w związku z zakończeniem postępowania restrukturyzacyjnego, dodając jednocześnie, że koszty postępowania egzekucyjnego obciążają dłużnika. W zaskarżonym zażaleniem postanowieniu organ egzekucyjny określił [...] wysokość przypadających do wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Żaląc się na to postanowienie wierzyciel podniósł, że do 28 kwietnia 2005 r. Prezes [...] nie został w stosownym czasie powiadomiony o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego wobec A S.A., w związku z czym brak było podstaw do rezygnacji z dochodzenia należności w drodze egzekucji, chroniącej należności przed przedawnieniem.

4 Organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z zapisem art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela, a więc zasadność wydania [...] zaskarżonego postanowienia nie budzi zastrzeżeń. Bezspornie koszty egzekucyjne powstały w związku z prowadzonym wobec A, na zlecenie [...], postępowaniem egzekucyjnym, wszczętym w dniu 27 stycznia 2003 r. poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych i spisanie protokołu o stanie majątkowym. Już po tej dacie wpływały do organu egzekucyjnego wnioski wierzyciela, począwszy od marca 2003 r., aż do marca 2005 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych [...], co oznacza, że koszty egzekucyjne powstałe przed tą datą są bezwzględnie należne z mocy ustawy egzekucyjnej. Kolejne żądanie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego z dnia 4 kwietnia 2005 r. spowodowało, że organ egzekucyjny, uwzględniając wnioski [...] zawiadomieniem z dnia 22 kwietnia 2005 r. zajął wierzytelności A w Zakładzie Technicznym A B Sp. z o.o. w C., C Sp. z o.o. w C. oraz D Sp. z o.o. w C., co skutkowało koniecznością doliczenia za tę czynność dodatkowych kosztów egzekucyjnych.

5 Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że dopiero w dniu 29 kwietnia 2005 r. [...] stosownym pismem zażądał zawieszenia postępowania egzekucyjnego do dnia 31 sierpnia 2005 r., po czym pismem z dnia 26 lipca 2005 r. wniósł o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, do czasu wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, które wszczęte zostało postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...]. Koszty więc należne za czynności egzekucyjne dochodzone w trakcie trwania postępowania restrukturyzacyjnego obciążają wierzyciela, który zlecił kontynuowanie po 4 kwietnia 2005 r., postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem.

6 Organ drugiej instancji wskazał, że aczkolwiek ustawa o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy dopuszczała objęcie restrukturyzacją także kosztów egzekucyjnych, ale koszty egzekucyjne dochodzone od wierzyciela nie mogły być zgłoszone do oddłużenia, gdyż z ewidentnej winy [...], powstały 29 kwietnia 2005 r. W tym czasie bowiem postępowanie egzekucyjne winno być zawieszone z mocy art. 14 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców do czasu zakończenia postępowania oddłużeniowego, co miało miejsce 25 listopada 2005 r. decyzją Nr [...] umarzającą zadłużenie A przypadające na rzecz [...]. Dlatego też zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela – [...] w kwocie [...]zł nie może budzić zastrzeżeń.

7 W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Prezes [...] w W. wniósł o jej uchylenie jako naruszające obowiązujące prawo, a w szczególności art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz art. 56 § 1 pkt 5 i art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej.

8 W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przepis art. 14 ust. 2 wymienionej ustawy o restrukturyzacji (...) stanowi podstawę do zawieszenia postępowania bezpośrednio na podstawie obowiązującego aktu prawnego co oznacza, że postępowanie egzekucyjne winno być zawieszone do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji prowadzonej względem dłużnika A. Powyższe zawieszenie jest zawieszeniem z mocy prawa i nie wymaga wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu. Skarżący powołał się w tej kwestii na orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2004 r. (III SA 726/03) oraz Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2000 r. (sygn. akt III CKN 972/00). W tej sytuacji, zdaniem strony skarżącej, należy przyjąć, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec A nastąpiło z mocy prawa z chwilą wydania postanowienia o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego tj. z dniem [...]. Fakt braku wiedzy, co do prowadzenia tego postępowania przed Prezesem Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., występującej po stronie wierzyciela, co było wykazane w treści zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego i próba wszczęcia postępowania przez wierzyciela, w tej sytuacji, powinna być bezskuteczna.

9 Skarżący stwierdził, że organ rozpoznający sprawę w drugiej instancji nie dokonał rzetelnej analizy stanu prawnego, z której wprost wynikało, że żadna czynność wierzyciela przedsięwzięta w celu wyegzekwowania należności nie powinna być przez organ egzekucyjny prowadzona, gdyż zgodnie z treścią przepisu art. 14 § 3 ustawy o restrukturyzacji (...) nastąpiło zawieszenie postępowania z mocy prawa. Ponadto organ nie odniósł się do żadnego z argumentów powołanych w zażaleniu, a w szczególności nie uwzględnił zarzutów dotyczących przyczynienia się dłużnika do wystąpienia przez [...] z wnioskiem egzekucyjnym pomimo trwania restrukturyzacji. Pominął również kwestię niezastosowania się przez organ egzekucyjny do dyspozycji przepisu stanowiącego podstawę do zawieszenia postępowania z mocy prawa.

10 Strona skarżąca przypominała, że zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucyjne, celem potwierdzenia tego poglądu przytoczyła fragmenty uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt III SA 2028/03. Według strony organy prowadzące postępowanie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami nie wyjaśniły wyczerpująco stwierdzonego niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez [...]. Skarżący podkreślił, że Drugi Urząd Skarbowy w C. podobnie jak [...] był wierzycielem A, zatem z urzędu winien był wiedzieć o zawieszeniu postępowania z mocy prawa. W tym stanie rzeczy obciążanie wierzyciela skutkami bezczynności dłużnika, polegającej na niepowiadomieniu [...] o prowadzonej względem niego restrukturyzacji oraz działań podejmowanych przez organ egzekucyjny pomimo brzmienia przepisu art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji (...) podważa wiarygodność arbitralnego stwierdzenia organu drugiej instancji o "ewidentnej winie [...]".

11 Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu ponownie stwierdzając, że to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem kontynuowanie postępowania egzekucyjnego składając wniosek z dnia 4 kwietnia 2005 r. o podjęcie zawieszonego wówczas postępowania oraz wskazując na pismo zobowiązanego złożone w postępowaniu zażaleniowym z dnia 12 lutego 2007 r.

12 W piśmie z dnia 29 sierpnia 2007 r. strona skarżąca podkreśliła, że nie zna treści pisma zobowiązanego z dnia 12 lutego 2007 r. zatem wywodzenie z niego związków mających wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia stanowi obrazę zasad postępowania administracyjnego.

13 Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie odpowiedział na powyższe pismo skarżącego.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Skarga okazała się zasadna.

16 Zgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnego organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w tym za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniejszej jednak niż 4 zł 20 gr. Organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej). Opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnej (art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej). Jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr (art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej). Zgodnie z przepisem art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużników zajętej wierzytelności – z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

17 W myśl art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 (...) stanowią koszty egzekucyjne, które z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Z art. 64c § 3 wynika, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Stosownie do treści art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być ona ściągnięte od zobowiązanego.

18 Z treści powołanych wyżej przepisów można wyprowadzić wniosek, że art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej ma zastosowanie tylko wówczas, gdy – w sytuacji tam opisanej – doszło do pobrania od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, a następnie ich zwrotu natomiast art. 64c § 4 tej ustawy stosuje się, gdy koszty te z jakichkolwiek przyczyn faktycznych lub prawnych nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem wymienionych w tym przepisie przypadków. Tym samym przepis art. 64c § 3 ma zastosowanie "po pobraniu" od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, a przepis art. 64c § 4, gdy koszty te od zobowiązanego nie mogą być ściągnięte, a więc przed ich "pobraniem". Art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...) dotyczy ujawnienia już po zakończeniu postępowania egzekucyjnego i pobraniu od zobowiązanego kosztów, że postępowanie to było niezgodne z prawem (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1750/06).

19 W myśl art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

20 Jak wynika z treści postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] w którym obciążono skarżącego jako wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w kwocie [...]zł, prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych wobec zobowiązanego A postępowania, jako podstawę prawną jego wydania wskazano przepis art. 64c § 1, § 3 i § 7 ustawy egzekucyjnej co oznacza, że organ egzekucyjny pobrał od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, a następnie je zwrócił i obciążył nimi wierzyciela, ustalając, że niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel. Ustalenie to nie znajduje potwierdzenia tak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i zgromadzonych w sprawie dowodach. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny nie stwierdził, że przedmiotowe koszty zostały ściągnięte i zwrócone zobowiązanemu lecz jedynie, że koszty te powstały w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i obciążały poszczególne tytuły wykonawcze. W aktach sprawy brak jest potwierdzenia dokonania tych czynności. Z dołączonego do akt postępowania organu egzekucyjnego z dnia 28 stycznia 2007 r. skierowanego do A S.A. w C. dawniej A wynika, że organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko stronie na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...],[...], [...] wystawionych przez skarżącego uznając, że strona winna uregulować koszty egzekucyjne, które powstały przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a mianowicie kwotę [...]zł wynikającą z obciążenia wymienionych tytułów wykonawczych opłatą manipulacyjną oraz kosztami sporządzenia protokołu o stanie majątkowym. Koszty te powstały w dniu 27 stycznia 2003 r. tj. przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego. Organ stwierdził, że postępowanie restrukturyzacyjne zakończono umorzeniem egzekwowanej należności, a tytuły wykonawcze zostały ograniczone do wysokości należnych kosztów egzekucyjnych. Na uwagę zasługuje fakt, że jeszcze przed wydaniem postanowienia z dnia [...] bo w dniu 22 stycznia 2007 r. wskazane koszty zostały spłacone (k – 66 akt), a zajęcia dotyczące kwoty [...]zł uchylone pismami organu egzekucyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., w związku z całkowitym uregulowaniem zaległości.

21 Z kolei pismami z dnia 2 lutego 2007 r. organ egzekucyjny zawiadomił dłużników zajętych wierzytelności o uchyleniu zajęcia z dnia 22 kwietnia 2005 r. i 27 maja 2005 r. w związku z uregulowaniem zaległości należnej od A. Zajęcia te obejmowały również kwoty kosztów egzekucyjnych. Brak jest dowodu faktycznej zapłaty lub ściągnięcia egzekwowanej należności od zobowiązanego, bądź uregulowania przez niego powstałych z tego tytułu kosztów egzekucyjnych.

22 Z uwagi na powyższe okoliczności można jedynie domniemywać, że wynikające z tytułów wykonawczych [...],[...],[...]i [...] koszty egzekucyjne, ujętych w nich należności pieniężnych, powstałe po dniu wszczęcia wobec zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego, nie wpłynęły na konto organu egzekucyjnego i nie zostały ściągnięte czy zapłacone przez zobowiązanego oraz że zrezygnowano z ich egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na dochodzone należności.

23 W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy nie odniósł się do tej okoliczności stwierdzając, że "bezsporne koszty egzekucyjne powstały" i są "należne za czynności egzekucyjne dochodzone w trakcie trwania postępowania restrukturyzacyjnego", a obciążają wierzyciela tylko dlatego, że zlecił on "kontynuowanie po dniu 4 kwietnia 2005 r. postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem". Organ odwoławczy nie wskazał innej, niż powołana przez organ egzekucyjny, podstawę prawną obciążenia wierzyciela przedmiotowymi kosztami.

24 W tym miejscu warto zauważyć, że ustalenie, iż niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel ciąży na organie egzekucyjnym wydającym stosownej treści postanowienie. Organ egzekucyjny musi się wykazać, że nikt inny tylko wierzyciel spowodował sprzeczne z przepisami ustawy egzekucyjnej wszczęcie a następnie prowadzenie egzekucji. Niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie egzekucji oznacza sytuację, w której organ egzekucyjny wykonał czynność opisaną w art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej mimo istnienia okoliczności, o których mowa w art. 29 § 2 tej ustawy nieznanych organowi egzekucyjnemu, z wyłączeniem przypadku wymienionego w art. 64c § 2 ustawy egzekucyjnej. Niezgodne z przepisami ustawy prowadzenie egzekucji to podejmowanie czynności egzekucyjnych mimo braku podstaw prawnych do ich przeprowadzenia.

25 W warunkach opisanych w art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej zarówno niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie jak i prowadzenie egzekucji musi być spowodowane działaniem lub zaniechaniem wierzyciela, a więc takim jego postępowaniem, które narusza przepisy ustawy nakazujące lub zakazujące wierzycielowi podejmowania określonych czynności przed lub w trakcie prowadzonej egzekucji. Wierzyciel nie może spowodować niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji w sytuacji gdy niezależnie od jego woli i bez względu na jego zachowanie określone stany prawne lub faktyczne powodują z mocy samego prawa niedopuszczalność wszczęcia i (lub) prowadzenia egzekucji.

26 Zgodnie z treścią art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w innych, niż opisanych w pkt 1-4 tego przepisu, przypadkach przewidzianych w ustawach. Zwrot "ulega zawieszeniu" jest kategoryczny i oznacza obowiązek zawieszenia tego postępowania z urzędu przy zaistnieniu wymienionych w powołanym przepisie, okoliczności. Jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Tak sformułowana treść przepisu implikuje, iż organ egzekucyjny – jeżeli tylko zachodzi któraś z przesłanek, o których mowa w cytowanym przepisie – nie jest legitymowany do badania zasadności argumentów, zawartych w jego wniosku o zawieszenie postępowania (art. 56 § 1 pkt 4 cyt. ustawy), patrz wyrok NSA z dnia 14 lipca 1009 r. sygn. akt IV SA 1502/96.

27 Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu oznacza obowiązek organu egzekucyjnego wydania stosownej treści postanowienia. Istnieją jednak sytuacje w których zawieszenie postępowania następuje "z mocy prawa", a więc bez potrzeby podjęcia jakiejkolwiek czynności przez organ prowadzący dane postępowanie. Zawieszenie następuje z woli ustawodawcy, który decyduje wprost o takim skutku prawnym dla toczącego się postępowania w określonych ustawą przypadkach.

28 Stosownie do brzmienia art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1, ulega wstrzymaniu wykonania należności objętych wnioskiem, o którym mowa w art. 12 ust. 1, podlegających restrukturyzacji. Natomiast w myśl art. 14 ust. 2 tej ustawy wszczęte postępowania egzekucyjne oraz karne skarbowe podlegają zawieszeniu do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1. Oznacza to, że o ile dana należność podlegająca restrukturyzacji objęta została wymienionym wnioskiem to nie może nastąpić jej wykonanie, które ulega wstrzymaniu, oraz że w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 14 ust. 2 powołanej wyżej ustawy wszczęte postępowania egzekucyjne, podlegają z mocy tego przepisu, zawieszeniu bez konieczności wydania postanowienia w tym przedmiocie (tak PP 2005/4/57).

29 Zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 14 ust. 2 cytowanej ustawy, a więc z mocy samego prawa ma ten skutek, że od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, w warunkach opisanych w tym przepisie, postępowanie egzekucyjne nie może się toczyć, a tym samym organ egzekucyjny nie może podejmować jakichkolwiek czynności, w tym egzekucyjnych poza ściśle wymienionymi w ustawie egzekucyjnej. Zawieszenie to trwa do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji.

30 Skoro w opisanym wyżej przypadku zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje niezależnie od woli stron tego postępowania czy organu prowadzącego egzekucję czy też jej uczestników, a jednocześnie stan ten trwa przez określony ustawą czas, to tym samym zaniechanie albo działania stron lub organu egzekucyjnego, powodujące zawieszenie czy podjęcie zawieszonego z mocy prawa postępowania egzekucyjnego, nie odnoszą żadnych skutków, są bezskuteczne.

31 Powyższe odnosi się również do postępowania restrukturyzacyjnego prowadzonego na mocy przepisów ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz. U. Nr 213, poz. 1800 ze zm.), skoro zgodnie z art. 27 tej ustawy restrukturyzacja należności publicznoprawnych jest dokonywana w zakresie, na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy o restrukturyzacji należności publicznoprawnych, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 5 i 5a tej ustawy.

32 W myśl art. 29 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 30 października 2002 r. Prezes Agencji niezwłocznie informuje organy restrukturyzacyjne należności publicznoprawnych o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego w trybie niniejszej ustawy. Przepis art. 29 ust. 2 tej ustawy nakłada na Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. obowiązek doręczenia właściwym dla przedsiębiorcy organom restrukturyzacyjnym należności publicznoprawnych odpisy wymienionych tam postanowień i decyzji. Z treści art. 32a ust. 1 pkt 1 i 3 cytowanej ustawy restrukturyzacji na szczególnych zasadach podlegają należności publicznoprawne z tytułu podatków i wypłat z zysku (pkt 1) oraz [...] (pkt 3) niepodlegające restrukturyzacji albo w stosunku do których nie zostało wszczęte postępowanie restrukturyzacyjne na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji należności publicznoprawnych. Stosownie do przepisów tej ostatniej ustawy (art. 2 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) organem restrukturyzacyjnym był skarżący [...] reprezentowany przez Prezesa Zarządu [...], a w przypadku podatków i wypłat z zysku odpowiedni Urząd Skarbowy (art. 12 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji z dnia 30 sierpnia 2002 r.).

33 Warunkiem restrukturyzacji na szczególnych zasadach jest m.in. wydanie przez Prezesa Agencji postanowienia o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego (art. 32d ustawy). Prezes Agencji wydaje decyzję restrukturyzacyjną (art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy), która w części dotyczącej restrukturyzacji na szczególnych zasadach wymaga zgody wierzyciela. Prezes Agencji przekazuje decyzję Wierzycielowi i Operatorowi (art. 32h ust. 1 ustawy).

34 Jak wynika z pisma A S.A. w C. dawniej A z dnia 12 lutego 2007 r. postępowanie restrukturyzacyjne wobec A toczyło się zgodnie z wymienioną wyżej ustawą z dnia 30 października 2002 r. (Dz. U. Nr 213, poz. 1800 ze zm.). Skarżący był powiadomiony o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego co nastąpiło postanowieniem Prezesa Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. z dnia [...] sygn. [...]. Fakt ten przyznał sam wierzyciel w korespondencji kierowanej do Urzędu (Skarbowego) zgromadzonej w sprawie zakończonej postanowieniem [...]. Wystąpienie przez [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zawarte w piśmie WW/825/2003/AGW z dnia 26 marca 2003 r. pozostaje w bezpośrednim związku z postanowieniem o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego. Wyrażając zgodę na restrukturyzację na szczególnych zasadach należności A – Prezes Zarządu [...] działając jako organ restrukturyzacyjny – w postanowieniu z dnia [...] (znak [...]) potwierdził, że pozostaje ono w związku z wszczęciem w dniu 21 lutego 2003 r. postępowania restrukturyzacyjnego wobec A.

35 Rozstrzygając sprawę organ drugiej instancji nie odniósł się do treści tego pisma, nie zweryfikował podanych w nim faktów w szczególności w sytuacji, gdy w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego wierzyciel twierdził, że dopiero w dniu 28 kwietnia 2005 r. dłużnik poinformował go o tym, że A realizuje program restrukturyzacyjny na podstawie cytowanej ustawy z dnia 30 października 2002 r. i pomimo braku pełnej wiedzy w sprawie tego postępowania już w dniu 29 kwietnia 2005 r. wystąpił do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na mocy tytułów wykonawczych wystawionych w 2002 r. W zażaleniu wierzyciel twierdził ponadto, że dopiero w dniu 6 czerwca 2005 r. wpłynęło do niego pismo Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. z dnia 16 maja 2005 r. zawierające kopię postanowienia z dnia 21 lutego 2003 r. o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego wobec [...]. Także w dniu 6 czerwca 2005 r. wpłynęło faksem pismo dłużnika z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z tytułu wykonawczego wystawionego w 2005 r. Jeszcze tego samego dnia wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na mocy tytułu egzekucyjnego z dnia 4 kwietnia 2005 r.

36 Organ drugiej instancji nie wyjaśnił sprzeczności między twierdzeniem dłużnika i wierzyciela co do faktu pozyskania przez wierzyciela wiedzy o wszczęciu wobec zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego. Nie ustalił czy i kiedy wierzyciel otrzymał odpis postanowienia organu wykonującego zadania z zakresu restrukturyzacji (Prezesa Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A.) o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego w stosunku do zobowiązanej A, czy przed uzyskaniem kopii tego postanowienia wierzyciel miał informacje o toczącym się postępowaniu restrukturyzacyjnym, czy domagając się prowadzenia egzekucji był świadom biegu czynności restrukturyzacyjnych wobec zobowiązanego.

37 Brak wyjaśnienia tych okoliczności miało istotne znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia sprawy skoro zajęć wierzytelności z tytułów wykonawczych z 2002 r. dokonano w dniu 22 kwietnia 2005 r. natomiast doręczenie tytułu wykonawczego z 2005 r. wraz z zajęciem wierzytelności nastąpiło w dniu 7 czerwca 2005 r. O ile bowiem w chwili złożenia wniosku o kontynuowanie egzekucji wszczętej w 2003 r. i żądania wszczęcia egzekucji z tytułu wykonawczego wystawionego w 2005 r., wierzyciel nie wiedział o toczącym się wobec zobowiązanego postępowaniu restrukturyzacyjnym lub natychmiast po uzyskaniu odpowiedniej informacji o wszczęciu lub prowadzeniu takiego postępowania, zawiadomił o tym organ egzekucyjny, to nie można zasadnie twierdzić, że swoim zachowaniem spowodował niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W przypadku, gdy o okolicznościach faktycznych lub prawnych uniemożliwiających wszczęcie lub prowadzenie egzekucji, wierzyciel dowiedział się już w czasie toczącej się egzekucji, a niewiedza o tych okolicznościach nie wynikała z zachowania się wierzyciela lecz innego podmiotu, to brak jest podstaw do obciążenia go kosztami postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 64c § 3 ustawy podatkowej. Zawarty w tym przepisie zwrot "spowodował" nie oznacza sytuacji, w której wierzyciel nie wiedział i nie mógł wiedzieć o przyczynach powodujących niezgodne z prawem wszczęcie i (lub) prowadzenie egzekucji.

38 Dodatkowo należy zauważyć, że skoro, jak w niniejszej sprawie i co przyznają strony, zachodziły warunki powodujące zawieszenie prowadzonego postępowania z mocy samego prawa z chwilą wszczęcia wobec zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego, to późniejsze wnioski wierzyciela w sprawie zawieszenia czy podjęcia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, były bezskuteczne. O ile zaś, w czasie, gdy postępowanie to było zawieszone z mocy samego prawa, organ egzekucyjny, na żądanie wierzyciela, podejmował określone czynności egzekucyjne rodzące koszty to mogłyby one obciążać wierzyciela tylko wówczas, gdyby organ ten wykazał, iż w chwili ich realizacjii nie wiedział o prowadzonym wobec zobowiązanego postępowaniu restrukturyzacyjnym oraz udowodnił, że wierzyciel o takim postępowaniu był poinformowany, a mimo to domagał się wykonania przedmiotowych tytułów wykonawczych.

39 Rozpoznając sprawę ponownie organ drugiej instancji ustali czy organ egzekucyjny posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu restrukturyzacyjnym zobowiązanego i kiedy dowiedział się o tym fakcie, czy przedmiotowe koszty egzekucyjne zostały pobrane i zwrócone zobowiązanemu, czy żądając wszczęcia i prowadzenia egzekucji wierzyciel uchybił swoim obowiązkom wynikającym z przepisów prawa w tym ustawy egzekucyjnej i od kogo wierzyciel uzyskał informacje o okolicznościach uniemożliwiających prowadzenie przedmiotowej egzekucji. Dodatkowo odniesie się do wszystkich podniesionych w zażaleniu kwestii i dokona ich analizy.

40 Na koniec należy powtórzyć, że dla zastosowania przepisu art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej poza innymi opisanymi tam przesłankami, konieczne jest stanowcze ustalenie, że niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, a nie żaden inny podmiot. W myśl przepisów ustawy egzekucyjnej gospodarzem tego postępowania jest organ egzekucyjny, na którym ciążą określone obowiązki, w tym czuwanie nad prawidłowym jego przebiegiem.

41 Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ egzekucyjny i organ drugiej instancji naruszyły wymienione wyżej przepisy ustawy egzekucyjnej w tym art. 64c

42 § 3 tej ustawy, a nadto reguły postępowania nakazujące tym organom działanie zgodne z prawem i na podstawie rzetelnie zgromadzonego i wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego.

43 Z tych przyczyn Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.