Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2021 r., I SA/Gl 1587/20
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2021 r., I SA/Gl 1587/20
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w L. na czynność Zarządu Powiatu [...] w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za wrzesień 2020 r. p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
2 W piśmie z dnia 28 października 2020 r. A sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Skarżąca, Strona skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na czynność Zarządu Powiatu [...] (dalej: Organ) w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za wrzesień 2020 r., żądając stwierdzenia jej bezskuteczności.
3 Uzasadniając skargę podniosła, że Organ w sposób nieuprawniony wypłacił prowadzonym przez nią szkołom dotację oświatową za miesiąc wrzesień 2020 r., pomniejszając jej wysokość. Zwróciła uwagę, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 493, dalej w skrócie: "rozporządzenie MEN") do ustalania dotacji za okres od dnia 1 marca 2020 r. do końca sierpnia 2020 r., nie stosuje się przepisów art. 26 ust. 2 i art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 17 i 278, dalej w skrócie: "u.f.z.o."), w zakresie dotyczącym uzależnienia otrzymania dotacji na ucznia od jego uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Dotacja ta, według § 10 ust. 1a rozporządzenia MEN, przysługuje na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek frekwencyjny określony w art. 26 ust. 2 lub art. 41 ust. 2 u.f.z.o.
4 W ocenie Strony skarżącej, przytoczona regulacja obliguje organ dotujący do wypłaty części dotacji do ostatniego dnia danego miesiąca, w konsekwencji czego nie dysponuje on uprawnieniem do dowolnego decydowania w tej kwestii. Ewentualny zwrot dotacji mógłby nastąpić co do zasady na podstawie decyzji organu, w przypadku stwierdzenia wykorzystania przekazanej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, bądź pobrania dotacji nienależnej lub w nadmiernej wysokości.
5 Skarżąca podniosła, że w jej ocenie kognicji sądów administracyjnych podlegają wszystkie czynności podejmowane przez organy dotujące, dotyczące ustalenia wysokości lub przekazania dotacji oświatowej.
6 Równocześnie wskazała, iż znane jest jej stanowisko sądów administracyjnych dotyczące niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w sprawach, których przedmiotem jest wypłata zaniżonej kwoty dotacji oświatowej. Co więcej, Strona skarżąca podkreśliła, że podziela powyższe stanowisko, jednakowoż, z uwagi na orzeczenia sądów powszechnych, zapadające w tożsamych sprawach, które również orzekają o niedopuszczalności drogi sądowej, złożyła skargę do sądu administracyjnego, aby móc skorzystać z normy prawnej wyrażonej w art. 1991 Kodeksu postępowania cywilnego.
7 W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie Organu, nie doszło do naruszenia art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w związku z § 10 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 rozporządzenia MEN. W uzasadnieniu przedstawiono wyliczenie i sposób ustalenia wysokości kwoty dotacji oświatowej należnej prowadzonym przez Skarżącą szkołom. Wskazano, iż zdaniem Organu, dotacja została wypłacona w należnej wysokości. Załączono informację o liczbie słuchaczy.
8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
9 Skarga podlegała odrzuceniu.
10 Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego, stosownie do postanowień art. 58 § 1 pkt 1 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a.").
11 Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres tej właściwości reguluje art. 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje (§ 2) orzekanie w sprawach skarg na:
12 1) decyzje administracyjne;
13 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty;
14 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
15 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133, 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556, 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
16 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
17 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
18 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
19 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
20 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
21 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
22 Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
23 Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, z czego a contrario wnioskować należy, że sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, zatem zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu przez sąd.
24 Należy jednocześnie zauważyć, że zgodnie z art. 47 u.f.z.o. czynnościami organu dotującego stanowiącymi czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a więc należącymi do zakresu kognicji sądów administracyjnych, są czynności podejmowane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o.
25 W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., stanowią te, które: po pierwsze, w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzjami ani postanowieniami; po drugie, mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; po trzecie, podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; po czwarte, są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się – między innymi – jednostronnością działania; po piąte, są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (por.: B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18-19).
26 Co istotne, akty lub czynności, w stosunku do których właściwość sądów administracyjnych formułuje art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podejmowane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia. W konsekwencji odpowiadają one raczej formule wykonywania prawa niźli jego stosowania, a zatem urzeczywistniają dyspozycję normy prawnej kreującej już konkretny (tj. istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por.: Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350-351).
27 Wśród przepisów wskazanych przez art. 47 u.f.z.o. jako te, na podstawie których podejmowane są przez organ dotujący czynności z zakresu administracji publicznej, nie został wymieniony art. 34 ust. 1 u.f.z.o., w którym mowa jest o czynności polegającej na wypłacie określonej kwoty dotacji oświatowej. Taki stan rzeczy prowadzi do konkluzji, że na mocy jednoznacznego zabiegu legislacyjnego, zaskarżona przez Stronę skarżącą czynność nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej (por.: postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GSK 453/19 wraz z poprzedzającym je postanowieniem WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 622/18, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I GSK 2128/19 wraz z poprzedzającym go postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 13 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1232/19, postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 376/20; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
28 Stanowiąca przedmiot skargi z dnia 28 października 2020 r. czynność Organu ma jedynie charakter rachunkowo-księgowy (por.: postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 304/14) i nie jest podejmowana w celu władczego ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, lecz stanowi jedynie jej techniczną wypłatę w drodze przelewu środków pieniężnych na rachunek bankowy podmiotu prowadzącego szkołę. Jako taka, została nieprawidłowo zaskarżona do sądu administracyjnego, gdyż właściwą drogą dochodzenia roszczenia związanego z wypłatą dotacji, będącego w istocie roszczeniem o zapłatę, jest droga postępowania cywilnego, dla którego właściwą jest droga sądowa przed sądem powszechnym (por.: postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 2/19).
29 Niezależnie od omówionego wyżej stanu sprawy, zważywszy na treść art. 58 § 4 P.p.s.a., który stanowi, że sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, tutejszy Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego w T. o udzielenie informacji, czy zostało wniesione do tamtejszego Sądu przez Skarżącą powództwo przeciwko Zarządowi Powiatu [...], w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc wrzesień 2020 r. dla słuchaczy szkół, wskazanych przez Skarżącą w skardze.
30 W piśmie z dnia 13 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w T. poinformował tutejszy Sąd, że nie zawisła w nim sprawa z powództwa Skarżącej przeciwko Organowi o wypłatę zaniżonej kwoty dotacji oświatowej.
31 Mając na uwadze powyższe rozważania, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia tj. o odrzuceniu skargi.