Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r., IV SA/Gl 1140/14
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2015 r., IV SA/Gl 1140/14
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. (dalej: PPIS w J.) decyzją z dnia [...] r. Nr [...] obciążył małżeństwo T. oraz W.R. opłatą w wysokości 60,75 zł za czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 17 czerwca 2014 r. na terenie nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], w trakcie których stwierdzono naruszenie wymagań sanitarno-higienicznych.
3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż w dniu 17 czerwca 2014 r. upoważnieni przedstawiciele PPIS w J., w obecności reprezentantów Straży Miejskiej, przeprowadzili kontrolę sanitarną nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], w trakcie której stwierdzono naruszenie wymagań sanitarno-higienicznych określonych w art. 22 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ze względu na gromadzenie znacznej ilości odpadów w postaci zmieszanej m.in. mebli drewnianych i tapicerowanych, starych zniszczonych dywanów i tkanin, plastikowych wiader, resztek żywności (owoców i warzyw), produktów spożywczych i opakowań po produktach spożywczych wraz z ich resztkami, puszek metalowych po farbach, desek, stolarki okiennej z elementami szklanymi, szklanych słoików)] oraz obecność gryzoni (szczurów) i licznych owadów. Zgodnie z art. 36 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Wysokość opłat za badania oraz inne czynności ustalono na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 36, poz. 203), w oparciu Zarządzenie Nr 4 PPIS w J. z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za czynności wykonywane przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną.
4 W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami podczas kontroli PPIS decyzją nr [...] z dnia [...] r. nakazał stronom doprowadzić do należytego stanu higieniczno-sanitarnego wskazaną wyżej nieruchomość oraz przeprowadzić jej deratyzację nieruchomości, a następnie obciążył strony opłatą w wysokości 60,75 zł za czynności kontrolne.
5 W odwołaniu od powyższej decyzji T.R. zakwestionowała ustalenia poczynione w trakcie kontroli. W szczególności podkreśla "ekologiczny" charakter prowadzonego przez nią ogrodu.
6 [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: [...]PWIS) decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
7 W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko PPIS w J. co do tego, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy prawne i faktyczne do nałożenia opłaty z tytułu czynności kontrolnych.
8 W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T.R. zarzuca organowi odwoławczemu "powielanie kłamstw". Wnosi o dogłębne przeanalizowanie pism, kierowanych do niej przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w J.
9 W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ odwoławczy podtrzymał prezentowane w toku postępowania administracyjnego stanowisko.
10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
11 W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może wyłącznie z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.
12 Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Nie wystąpiła bowiem żadna z przyczyn, wymienionych w przywołanym wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a., pozwalających na uwzględnienie skargi.
13 Podstawą działania organów inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie był przepis art. 36 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.Dz. U. z 2011r., Nr 212 poz. 1263, dalej: ustawa) w zw. z § 1 i 2 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 36, poz. 203, dalej: rozporządzenie MZ).
14 Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Stosownie do ust. 2 art. 36 nie pobiera się takich opłat jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych.
15 Rozporządzenie MZ, jak stanowi § 1 tego aktu, określa sposób ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zwane dalej "badaniami laboratoryjnymi oraz innymi czynnościami". W myśl § 2 wysokość opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania.
16 Analiza przytoczonych wyżej postanowień prowadzi do wniosku, że wymierzenie opłaty, w drodze decyzji związanej, następuje po spełnieniu trzech przesłanek (łącznie): po pierwsze - organy PIS przeprowadziły "badania laboratoryjne" lub "inne czynności"; po drugie – te badania czy inne czynności pozostawały w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego; po trzecie – w wyniku kontroli stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Natomiast sama wysokość opłaty ustalana jest na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania.
17 W ocenie Sądu nie budzi większych wątpliwości spełnienie w przedmiotowej sprawie przesłanki drugiej i trzeciej, bowiem przeprowadzona przez pracowników PPIS w J. kontrola nieruchomości położonej w tym mieście przy ul. [...] mieściła się w zakresie uprawnień związanych ze z sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego oraz wykazała naruszenia przez skarżącą wymagań higienicznych i zdrowotnych
18 Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności m.in. poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny środowiska oraz higieny pracy w zakładach pracy w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 ustawy). Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości,(art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy).
19 Państwowy inspektor sanitarny w związku z wykonywaną kontrolą ma prawo wstępu na terenie miast i wsi do obiektów użyteczności publicznej, obiektów handlowych, ogrodów działkowych i nieruchomości oraz wszystkich pomieszczeń wchodzących w ich skład (art. 25 ust. 1 lit. b ustawy). Jeśli stwierdzi naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień (art. 27 ust. 1 ustawy). W tym miejscu przyjdzie zauważyć, iż PPIS w J. decyzją z dn. [...] r. nr [...] nakazał skarżącej oraz jej mężowi doprowadzenie do należytego stanu higieniczno-sanitarnego wskazaną wyżej nieruchomość. Przesądził tym samym kwestię naruszeń higieniczno-sanitarnych.
20 Mimo kontrowersji co do pierwszej z wymienionych przesłanek uznać trzeba że i ona został spełniona. Kontrowersje wiążą się z zakwalifikowaniem działań kontrolnych podejmowanych przez inspekcję sanitarną jako "innych czynności" w rozumieniu postanowień art. 36 ust. 1 ustawy. Zawarte w art. 36 ust. 1 cyt. ustawy sformułowanie "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego - jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1374/08, z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 449/08, z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1077/08). Ustawodawca, określając w art. 36 ust. 1 ww. ustawy czynności, za jakie pobierane są opłaty, posłużył się pojęciem "inne czynności" nie jest bowiem możliwe sprecyzowanie wszystkich czynności, wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego, zarówno zapobiegawczego, jak i bieżącego. W orzecznictwie sądowym znalazł aprobatę pogląd, zgodnie z którym w oparciu o art. 36 ust. 1 ww. ustawy można pobierać opłaty za "inne czynności", które nie są badaniami laboratoryjnymi, w tym także stanowiące równowartość kosztów postępowania administracyjnego, rozumianych jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia, czy też decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 366/07, dostępny w CBOSA). Mogą to być również, w ocenie Sądu, koszty wykonywania czynności kontrolnych.
21 Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że czynności dokonane przez pracowników PPIS w J. w dniach [...] r. na działce nr [...] położonej przy ul. [...] skarżącej pozostawały w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego, istniała zatem podstawa do zastosowania art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i ustalenia opłaty za przeprowadzone czynności w wysokości 60,75 zł. i zobowiązania spółki do jej uiszczenia.
22 Stosownie do § 3 pkt. 1 rozporządzenia MZ do bezpośrednich kosztów wykonywania badań laboratoryjnych oraz innych czynności koszty poniesione w związku z wykonaniem konkretnego badania laboratoryjnego oraz innej czynności obejmujące średnie wynagrodzenie pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych wykonujących badania laboratoryjne lub inne czynności, zwanych dalej "pracownikami", obliczane według godzinowych stawek osobistego zaszeregowania wraz z pochodnymi od wynagrodzenia. Po myśli § 6 czas pracy pracownika niezbędny do wykonania badania laboratoryjnego oraz innej czynności, stanowiący podstawę ustalenia wysokości wynagrodzenia, o którym mowa w § 3 pkt 1, określa dyrektor stacji sanitarno-epidemiologicznej na wniosek kierownika właściwej komórki organizacyjnej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
23 Wskazać należy, że decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] r., zaakceptowana przez organ odwoławczy także w tej części, zawiera szczegółowy wykaz koszów składających się na naliczoną opłatę: są to koszty bezpośrednie za czynności kontrolne stwierdzające nieprzestrzeganie wymagań higieniczno-sanitarnych w wysokości 38,75 zł (31 zł za godzinę pracy zgodnie z § 1 Zarządzenia Nr 4 PPIS w J. z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za czynności wykonywane przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną; kontrola trwała 1 godzinę 15 minut – s. 5 protokołu kontroli) oraz koszty dojazdu do nieruchomości (22 zł zgodnie z § 6 Zarządzenia).
24 Mając powyższe na uwadze, wobec nie stwierdzenia naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.