Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2022 r., II SA/Gl 1324/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 marca 2022 r., II SA/Gl 1324/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2022r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , działając w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej k.p.a.) oraz na podstawie art. 3 ust. 11, art. 20 ust. 3, art. 16, art. 24 i in. ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) przyznał A.L. (dalej: strona, skarżący) zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złote miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2018 r. do 30 września 2018 r.

3 W uzasadnieniu podano m. in., że strona została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność datuje się od urodzenia. Zostały spełnione przesłanki przyznania zasiłku jw.

4 Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A.L. wyrażając swoje niezadowolenie. Wniósł również o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wniósł o zmianę rozstrzygnięcia, poprzez przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] , wydanym na podstawie art. 59 §1 k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.

6 W uzasadnieniu podano m. in., że decyzja organu I instancji odebrana została przez stronę w dniu 28 maja 2020 r. Odwołanie strony wpłynęło do organu I instancji dopiero w marcu 2021 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia. W niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przede wszystkim strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Strona miała wiedzę i świadomość, że nie składała odwołania od ww. decyzji, a złożyła zażalenie na postanowienie podejmujące uprzednio zawieszone postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego.

7 Skargę na powyższe postanowienie złożyła strona, kwestionując rozstrzygnięcie. Skarżący wskazał, że został w sposób nieprawidłowy i niejasny pouczony o środku odwoławczym. Pouczenie o terminach, podstawie do złożenia odwołania oraz inne wskazówki, powinny być jasno przekazane. Organ, który dysponuje fachową wiedzą robi to jednak w taki sposób, który może powodować, że strona nieprawidłowo, czy nieterminowo, złoży odwołanie lub zażalenie. SKO nie wyjaśniło wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności tego, czy strona była prawidłowo pouczona i czy prawidłowo zrozumiała przekazane jej przepisy. Z tych powodów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

8 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

11 W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

12 Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego, czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.), czy też z prośbą taką nie wystąpił. W niniejszej sprawie prośba tego rodzaju została złożona.

13 Brak było jednak podstaw do przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego.

14 Procesowa instytucja przywracania terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta została unormowana co do zasady w art. 58 i 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, skuteczność prośby uzależniona jest od jej wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz od jednoczesnego dopełnienia uchybionej czynności (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne.

15 Pewną modyfikację przewiduje obecnie art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm). Zgodnie z nim "W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu." Dotyczy to przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych tam terminów. Art. 15zzzzzn2 dodany został przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255), zmieniającej ustawę dopiero jednak z dniem 16 grudnia 2020 r.

16 Tym samym należy uznać, że zarzuty skargi nie mogą zostać podzielone. Decyzja organu I instancji odebrana została przez stronę w dniu 28 maja 2020 r. Zatem bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 29 maja 2020 r. Odwołanie strony z wnioskiem o przywrócenie terminu wpłynęło do organu I instancji dopiero 30 marca 2021 r., a więc znacznie po upływie terminu do jego wniesienia.

17 Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 20 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Ol 1119/14, stosownie do regulacji prawnej art. 58 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

18 Podobnie orzeczono w wyroku NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2175/10, gdzie analizując art. 58 k.p.a., stwierdzono: "Wykładnia gramatyczna tego przepisu (wraz z jego § 2) prowadzi do wniosku, że jedną z przesłanek, od zaistnienia której uzależnione jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (...)."

19 Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia ww. środka odwoławczego. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie terminu (tak wyrok WSA w Łodzi z 23 października 2014 r., II SA/Łd 573/14). Ciężaru postępowania w omawianym zakresie na pewno nie można przerzucać na organ, bowiem byłoby to sprzeczne z treścią art. 58 k.p.a.

20 Organ słusznie uznał, że dokumentacja zgromadzona w aktach i przedłożona przez stronę jest wystarczająca do wydania rozstrzygnięcia.

21 Strona powinna zatem bardziej starannie zadbać o swoje interesy i w sposób należyty prowadzić własne sprawy, a nie przerzucać odpowiedzialność na organ.

22 W decyzji znalazło się wyraźne pouczenie: "Od decyzji niniejszej przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. w terminie 14 dni od daty jej otrzymania." SKO miało więc podstawy faktyczne, by uznać, że strona miała wiedzę i świadomość, że nie składała odwołania od decyzji, a złożyła zażalenie na postanowienie podejmujące uprzednio zawieszone postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego.

23 Na marginesie wskazać można, że preferowany obecnie jest pogląd (choć istnieją również stanowiska przeciwne), że organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania w sytuacjach jak niniejsza dwóch postanowień, tj. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a następnie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zamiast jednego tylko postanowienia (o odmowie przywrócenia terminu – zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 134 k.p.a., Lex-el., teza 20 i podane tam orzecznictwo).

24 Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8, art. 58, 59 k.p.a., ani też innych przepisów, w tym wyżej przywołanych, uzasadniających uwzględnienie skargi.

25 Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

26 Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

27 Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.