Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2007 r., III SA/Gl 634/07
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2007 r., III SA/Gl 634/07
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 listopada 2007 r. przy udziale – sprawy ze skargi J.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności) oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. nr [...] z [...], po rozpatrzeniu odwołania J.D., wniesionego w ustawowym terminie, od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. nr [...] z [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. nr [...] z [...] r. orzekającą o odpowiedzialności J.D. jako osoby trzeciej za zaległości w podatku od towarów i usług od [...] do [...] r. PPUH "A" Sp. z o.o. utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.).
3 Przedstawiając stan faktyczny organ podatkowy podał, że J.D. w okresie od [...] r. do [...] r. wchodził w skład zarządu firmy PPUH "A", a ponieważ postępowania egzekucyjne przeciwko Spółce zostały umorzone Urząd Skarbowy w S. wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej J. D. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa PUH "A" Sp. z o.o. w S. z tytułu podatku VAT za miesiące [...] – [...]. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z [...] r. nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J.D. za zobowiązania Spółki wskazane wyżej.
4 Decyzja ta została zaskarżona przez J.D., jednakże podniesione przez niego zarzuty nie znalazły uznania i Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją nr [...] z [...] r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Decyzja ta została doręczona skarżącemu [...] r.
5 Pismem z [...] r. skarżący złożył wniosek o "uwolnienie zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie", a pismem z [...] r. uzupełnił powyższy wniosek żądaniem stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w K. z [...] r. wydanej w stosunku do J.D.
6 Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie podzielił poglądu o zasadności złożonego wniosku, gdyż przepis art. 24 § 1 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz.1387) stanowi, że do żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 2003 r.
7 W myśl art. 247 § 1 ordynacji podatkowej, obowiązującego do 31 grudnia 2002 r. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:
8 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości,
9 2) została wydana bez podstawy prawnej,
10 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
11 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną,
12 5) została skierowana do osoby nie będącej strona w sprawie,
13 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
14 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa,
15 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.
16 Jednakże zgodnie z ówczesną treścią art. 249 § 1 ordynacji podatkowej organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia.
17 Przenosząc powyższą regulację na stan faktyczny niniejszej sprawy organ podatkowy wskazał, że decyzja ostateczna z [...] r. o której stwierdzenie nieważności wnosił J.D. została mu doręczona [...] r., a przedmiotowy wniosek został złożony [...] r. czyli po upływie 4 lata od dnia doręczenia decyzji. Tym samym na podstawie art. 249 § 1 i 3 OP należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie.
18 J.D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że jest ona konsekwencja błędnych ustaleń organu podatkowego - Urzędu Skarbowego w S., co do terminów zmian składu zarządu Społki "A"
19 Dyrektor Izby Skarbowej nie uznał argumentów odwołania i zaskarżoną decyzją z [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że przed wydaniem decyzji co do meritum organ podatkowy bada czy nie występuje przeszkoda do wszczęcia postępowania w sprawie. Art. 249 § 1 ordynacji podatkowej taka przeszkodę stanowił i zasadnie organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
20 W skardze z dnia [...] r. J.D. zarzucił organowi podatkowemu wydanie kolejnej decyzji z naruszeniem prawa. Potwierdzeniem tego twierdzenia jest wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z [...] r. sygn. akt [...], który powinien stanowić podstawę sprostowania wszystkich błędnych decyzji obarczających go winą za istniejący stan rzeczy. Nadto przewlekłość postępowania przez błędne pouczenia i przymuszanie go w ten sposób do wnoszenia kolejnych zażaleń.
21 Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
22 Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje:
23 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
24 Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia na wstępie zaakcentować trzeba, iż podstawę prawną orzeczenia organów podatkowych w niniejszej sprawie nie stanowiły ustalenia organu podatkowego o braku wad stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wskazanej we wniosku, a jedynie brak podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej przenoszącej odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki "A" za okres od [...] do [...] r., kiedy był członkiem jej zarządu.
25 Należy podkreślić, że przepisy Działu III Rozdziału 15 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) regulują zasady orzekania o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatników. Jest to zatem instytucja prawna, która wiąże skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik, a zatem należy do regulacji prawnych o szczególnym, wyjątkowym charakterze. Bezspornym jest, że wady stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji są traktowane jako materialnoprawne, dotykające samej decyzji, jej treści i skutków prawnych. Wady te dotyczą strony podmiotowej i przedmiotowej ustalonego decyzja stosunku prawnego. Nadto zarzut rażącego naruszenia prawa musi odnosić się do stanu prawa z dnia wydania decyzji.
26 Badanie sprawy co do jej istoty nie jest konieczne, gdyż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w momencie, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na ich wzajemną sprzeczność. Oznacza to, iż rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym, co należy podkreślić, wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (wyrok NSA z dnia 13 lipca 2001 r., III SA 1110/00). Stwierdzić należy, iż podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego. Jednakże wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, a to znaczy, iż z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu (por. np. wyroki NSA z dnia 12 października 2001 r., III SA 1472/00 oraz z dnia 7 sierpnia 2001 r., III SA 1285/00).
27 Należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że skarżący wykorzystał częściowo przysługujące mu środki zaskarżenia. Nie poddał bowiem sądowej kontroli decyzji z [...] r. Decyzja ta stała się ostateczna [...] r. Wniosek o stwierdzenie jej nieważności skarżący złożył [...] r., który połączył ze skargą na prowadzone czynności egzekucyjne w stosunku do jego osoby, a wynikające z tejże decyzji. We wniosku, a także odwołaniu i skardze powołuje się na ustalenia Sądu Apelacyjnego w K. zawarte w uzasadnieniu wyroku wydanego [...] r., a zatem po wydani kwestionowanej decyzji. Jak wynika z akt sprawy skarżący nigdy wcześniej nie wskazywał na to rozstrzygniecie, ani nie składał wniosku o wznowienie postępowania w sprawie w związku z jego treścią.
28 Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentacją organu odwoławczego. Wskazany art. 24 § 1 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz.1387) stanowił, że do żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 2003 r. Bez znaczenia dla dyspozycji art. 24 przedmiotowej ustawy pozostaje złożenie wniosku o uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności decyzji przed lub po 1 stycznia 2003 r., jako że jedynym wymogiem zastosowania tego przepisu jest to, aby żądanie dotyczyło decyzji, która stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie ustawy nowej. W przedmiotowej natomiast sprawie decyzja ostateczna została podatnikowi skutecznie doręczona przed dniem 1 stycznia 2003 r. a tym samym zastosowanie miał art. 249 o.p. w starym brzemieniu. Wskazać także należy, że termin ustanowiony w art. 249 § 1 o.p. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) jest terminem materialnoprawnym, niepodlegającym przywróceniu (wyrok NSA z dnia 7 marca 2000 r., I SA/Ka 1512/98; wyrok NSA z dnia 30 października 1998 r., I SA/Wr 1542/97; wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., III SA 1395/97). Dlatego też wniosek złożony przez podatnika w dniu [...] r. był spóźniony (zobacz wyrok NSA z 24 marca 2006 r., sygn. akt II FSK 526/05, LEX 205711).
29 Trafnie zatem wskazał organ podatkowy, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujące znaczenie miało brzmienie art. 249 obowiązujące przed 1 stycznia 2003 r. Ponieważ przepis ten nakazywał organowi podatkowemu odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie narusza prawa.
30 Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę oddalił.