Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2013 r., I SA/Gd 831/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2013 r., I SA/Gd 831/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie

2 Pan E. K. złożył w dniu 16 stycznia 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie nieopłaconych należności za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2006 r., wskazując jako podstawę prawną ustawę z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551).

3 Decyzją z dnia 27 lutego 2013 r. ZUS uznał wniosek

4 za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu powołano art. 1 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. i stwierdzono, że analiza stanu konta płatnika pana E. K. wykazała, że zobowiązany posiada zalęgłości

5 za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. niepodlegające umorzeniu

6 na podstawie tej ustawy.

7 Pan E. K. został pouczony o prawie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

8 Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona stronie w dniu 3 marca 2013 r., odwołanie kierowane za pośrednictwem organu złożono w ZUS Inspektorat w K. w dniu 2 kwietnia 2013 r.

9 W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o jego oddalenie, wskazując

10 w uzasadnieniu, że współpracujący w ramach działalności pozarolniczej prowadzonej przez pana E. K. jego syn M. K. został objęty ubezpieczeniami społecznymi z urzędu. Przepis art. 1 ust. 1 powołanej ustawy z 9 listopada 2012 r. oraz art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) stanowią podstawę

11 do ubiegania się o umorzenie nieopłaconych składek przez osobę podlegającą ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, prowadzącą pozarolnicza działalność gospodarczą, nie przewiduje natomiast możliwości umorzenia zaległych składek

12 za osobę współpracującą, a taką w niniejszej sprawie był syn wnioskodawcy – pan Marek K..

13 Odwołanie zostało zrejestrowane w Sądzie Okręgowym w G. pod sygnaturą [...]. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy

14 uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i sprawę przekazał

15 do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

17 Sąd administracyjnych w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem.

18 W niniejszej sprawie Sąd związany jest postanowieniem Sądu Okręgowego

19 w G.

20 Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

21 W konsekwencji wszystkie wymienione jednostki musza liczyć się z wydanym orzeczeniem, nie mogą go ani zmieniać, ani podejmować działań

22 nie uwzględniających faktu jego wydania (tak: "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza – postępowanie rozpoznawcze" pod red. T. Erecińskiego, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1999, s. 595).

23 Z treści przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących ustrój, zadania i kompetencje ZUS (art. 66 – 79a) wynika, że jest to jednostka organizacyjna (osoba prawna), która jako całość jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 4). W roli samodzielnych organów administracyjnych

24 nie występują więc jej wewnętrzne organy, ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu (tak: wyrok NSA z 22 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 359/06, wyrok NSA z 9 sierpnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1197/10, wyrok SN z 8 stycznia 2010 r. sygn. akt IV CSK 280/09, wyrok WSA we Wrocławiu

25 z 1 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 321/09).

26 Zgodnie z art. 1 ust. 13 pkt 2 powołanej ustawy z 9 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku

27 z art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania.

28 W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję

29 na podstawie art. 105 kpa. Zgodnie z art. 1 ust. 13 powołanej ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. normującej szczególny tryb rozstrzygania wniosków o umorzenie należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o umorzeniu należności (ust. 1) lub decyzję o odmowie umorzenia należności (ust.2). Ustalenie

30 w sprawie potwierdziło, że pan E. K. jako płatnik posiada zaległości

31 za okres od czerwca 2003 r. do marca 2006 r. We wniosku oraz odwołaniu pan E. K. wnosi o umorzenie jego należności jako płatnika. Ustalenie bezprzedmiotowości postępowania nie jest prawidłowe w niniejszej sprawie. Ocena zasadności wniosku złożonego przez pana E. K. może być dokonana

32 na podstawie przepisów prawa materialnego, czego próbę podjęto w piśmie z dnia 22 kwietnia 2013 r., konsekwencją oceny jest wydanie na podstawie art. 1 ust. 13 decyzji o umorzeniu należności lub decyzję o odmowie umorzenia należności. Wskazanie w uzasadnieniu pisma z dnia 22 kwietnia 2013 r. możliwości wystąpienia z wniosek przez syna skarżącego M. K. nie uzasadnia stanowiska

33 w przedmiocie bezprzedmiotowości niniejszego postępowania.

34 Sytuacja procesowa strony została ukształtowana zachowaniem zgodnym

35 z pouczeniem zawartym w decyzji z 27 lutego 2013 r.

36 W sytuacji związania Sądu treścią prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie [...] szczególnej staranności wymaga dokonanie oceny stanu sprawy z uwzględnieniem zasady art. 134 § 2 p.p.s.a. – Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Chronologia czynności procesowych w sprawie uzasadnia uznanie, że złożone przez skarżącego odwołanie wywiera skutek skargi skierowanej do sądu administracyjnego z uwagi na działanie skarżącego w zaufaniu do organu.

37 Środek zaskarżenia przewidziany w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma specyficzny charakter. Rozpatrywany jest w istocie przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, co zbliża go do instytucji przewidzianej w art. 127 k.p.a. (tak: wyrok WSA we Wrocławiu z 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 712/09).

38 Wobec powyższego skuteczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego podlega ocenie na podstawie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

39 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

40 W sprawie wydana została decyzja z dnia 27 lutego 2013 r. Skarżący składając pismo nazwane odwołaniem w istocie dokonał czynności zgodnie z treścią art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym

41 od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy,

42 na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.

43 Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

44 O charakterze pisma decyduje jego rzeczywista treść, a nie nazwa lub intencje organu, do którego zostało skierowane (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 445/12).

45 Ponownie rozpoznając sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokona oceny wniosku na podstawie art. 1 ust. 3 ustawy z 9 listopada 2012 r., uwzględniając informację o zlikwidowaniu działalności gospodarczej z dniem 31 marca 2006 r. (karta 1 akt).

46 Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 150 ustawy Prawo

47 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.