Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2010 r., I SA/Gd 797/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2010 r., I SA/Gd 797/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 27 listopada 2009 r. pan P. K. wystąpił

3 do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat o umorzenie odsetek

4 z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne, z uwagi

5 na trudną sytuację rodzinną i materialną.

6 Decyzją z dnia 22 lutego 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek za zwłokę naliczanych na dzień 27 listopada 2009 r. od składek

7 na ubezpieczenie strony, jako osoby prowadzącej działalność, tj. odsetek od składek

8 na ubezpieczenie społeczne w kwocie 3.155 zł i odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.330 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej odsetek za zwłokę w kwocie 362 zł naliczanych na dzień 27 listopada 2009r. od składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionego pracownika.

9 Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 9 czerwca 2010 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia 22 lutego 2010 r. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw by stwierdzić stan całkowitej nieściągalności, albowiem nie zachodzi żadna

10 z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585

11 ze zm.). Roszczenia składkowe wierzyciela, Inspektoratu ZUS, były stopniowo zaspakajane w ramach wdrożonego postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia wnioskodawcy wynikał z faktycznej niemożności uzyskania dobrowolnej spłaty należności. Dokonując zajęcia wynagrodzenia organ egzekucyjny – Dyrektor ZUS Oddział [...]– dokonał wyboru środka egzekucyjnego, do którego stosowania jest uprawniony, i którego zadaniem było doprowadzenie do zaspokojenia należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek. Zdaniem organu w sprawie nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności, co stanowi o braku spełnienia przywołanej przesłanki pozwalającej

12 na ewentualne umorzenie przedmiotowych odsetek za zwłokę. Według raportów ZUS RCA , podstawy wymiaru składek wnioskodawcy z tytułu w Akademii Wychowania Fizycznego w G. wynosiły za styczeń 2010 r. – 4.620,57 zł; za luty 2010 r. – 3.804,38 zł; za marzec 2010 r. – 7.700,80 zł; za kwiecień 2010 r. – 3.683,59 zł. Spłata przedmiotowego zadłużenia, tj. należności głównych wraz z odsetkami za zwłokę, które zgodnie z wolą ustawodawcy podlegają temu samemu reżimowi, co należności główne, stanowiąc o braku przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 w zakresie stanu całkowitej nieściągalności. Zdaniem organu spłata może mieć formę dogodnej dla wnioskodawcy umowy układu ratalnego, co pozwoliłoby na rozplanowanie miesięcznych wydatków związanych z układem ratalnym.

13 Zgodnie z postanowieniami § 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

14 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78. poz. 465), wpłaty składek na ubezpieczenia, dokonane przez płatnika po terminie określonym w ustawie, powinny obejmować również odsetki za zwłokę. Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę.

15 Stosownie do treści art. 28 ust. 3 i 3a o ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych istnieje możliwość umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności a dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia,

16 co oznacza, że mogą mieć zastosowanie jedynie do składek z tytułu ubezpieczenia własnego wnioskodawcy. Powyższy przepis nie dotyczy zatem składek i odsetek

17 za zwłokę za zatrudnionego przez wnioskodawcę pracownika w kwotach: 167,57 zł (należność główna, finansowana przez pracownika - nie podlegająca umorzeniu

18 w świetle art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) i 362 zł (odsetki

19 za zwłokę z tego tytułu, liczone na dzień 27 listopada 2009 r. ).

20 Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

21 i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zadaniem Zakładu jest określenie, czy zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa powyżej. Jednak nawet stwierdzenie zaistnienia określonych w powyższym rozporządzeniu sytuacji, zdaniem organu, nie obliguje Zakładu do umarzania swoich należności, lecz stanowi zawsze jego uprawnienie. W ocenie organu, dokonane ustalenia, w zakresie skomplikowanej sytuacji zdrowotnej córki wnioskodawcy, nie dają podstaw do uznania, że wskazane w powyższym rozporządzeniu przesłanki zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. Zdaniem organu wnioskodawca nie udowodnił, że jego sytuacja materialno bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę dochodzonych należności.

22 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Pan P. K. wskazał, że w jego ocenie złożony wniosek o umorzenie odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne był uzasadniony. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organów nie występował z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Nadto podkreślił, że nie otrzymał, do dnia złożenia skargi, potwierdzenia dostarczenia wysłanych do niego upomnień. Podniósł, że zastosowana przez organy procedura względem niego miała charakter odwrotny – najpierw wystawiono tytuły wykonawcze, następnie wydano decyzję (po skierowaniu przez niego sprawy do sądu) a na samym końcu rzekomo przesłano do niego odpisy upomnień. Takie zachowanie organu pozbawiło go możliwości obrony. Nadto organ nie ustosunkował się do informacji przedstawionej przez skarżącego przy piśmie z dnia 29 lipca 1999 r. o zawieszeniu działalności. Powyższa informacja, w ocenie skarżącego czyni postępowanie ZUS wobec niego całkowicie bezpodstawnym zgodnie z art. 36 a pkt 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Końcowo skarżący wskazał, że w jego ocenie spełnia wszelkie warunki do umorzenia przedmiotowych odsetek.

23 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

25 Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem.

26 Postępowanie w sprawie jest prowadzone na wniosek pana P. K. o umorzenie odsetek. Skarżący dowodził, że odsetki przekraczają sporną kwotę główną, a prawną podstawą rozstrzygnięcia powinny być przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Skarżący podał, że ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności bez uszczerbku utrzymania w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

27 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy. Organ jest zobligowany do rozpatrzenia wszystkich określonych w przepisach kierunkowych dyrektyw do wyboru, z tym że nawet ustalenie pozytywne zaistnienia przesłanek prawnych nie musi skutkować podjęciem decyzji pozytywnej dla zobowiązanego.

28 Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z art. 28 ustawy z dnia

29 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585). Prawidłowo ustalono, ze nie zachodzi żadna z wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy przesłanek ustalenia całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3 a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania określa wydane na podstawie art. 28 ust. 3 b ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

30 Organy prawidłowo wskazały, że wymóg równoczesnego bycia zobowiązanym

31 i płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne ogranicza zakres podmiotowy uprawnionych do odstępstwa od ogólnych zasad płatności na podstawie art. 28 ust. 3 a i b. Z tej przyczyny zasadnie wskazano, że możliwość ubiegania się o umorzenie zaległości z tytułu odsetek za zwłokę nie dotyczy składek odprowadzanych z tytułu zatrudniania pracownika.

32 Należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnotowano złożenie przez pana P. K. dokumentów dotyczących zdrowia dziecka, opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, zarobków oraz opłat związanych z wynajmowaniem lokalu. Zasadnie zarzucono w skardze, że organy nie dokonał oceny treści złożonych dokumentów. W zaskarżonej decyzji nie dokonano oceny odzwierciedlającej możliwości majątkowe rodziny oraz potrzeby życiowe. Rozważania ogólne dotyczące treści przepisów prawa zostały podsumowane kategorycznymi stwierdzeniami, iż skarżący nie udowodnił, aby jego sytuacja materialno – bytowa całkowicie i trwale uniemożliwiła spłatę dochodzonych należności. Intencja rozłożenia zaległości na raty nie może zastąpić wymaganych prawem ustaleń w zakresie wyznaczonym dyrektywami wyboru przy wydawaniu decyzji uznaniowej. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu z obowiązku pełnej oceny zebranego materiału dowodowego.

33 W ocenie Sądu wykracza poza granice kognicji w niniejszej sprawie zgłoszony

34 w skardze zarzut dotyczący wyliczenia zaległości z tytułu odsetek wywodzony z faktu zawieszenia działalności gospodarczej oraz procedury doręczania upomnień.

35 Z tych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit c. ustawy z dnia

36 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

37 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w pkt I wyroku. Na mocy art. 152 ww. ustawy orzeczono jak w punkcie II. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 209 powołanej ustawy.