Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 maja 2005 r., I SA/Gd 511/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 maja 2005 r., I SA/Gd 511/04

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Elżbieta Rischka Sędziowie NSA Zbigniew Romała NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego o d d a l a s k a r g ę.

Uzasadnienie

2 I SA/Gd 511/04

3 U z a s a d n i e n i e

4 Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego (będący jednocześnie wierzycielem) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego S.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr SM 2/17659/04 z dnia 5 maja 2004 r., obejmującego należność w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości - samochodu osobowego marki Volvo typ S-80 (nr rej. umieszczony w protokole – [...], faktyczny nr rejestracyjny na dzień zajęcia – [...]) - zgodnie z protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 17 maja 2004 r. Zobowiązany oświadczył, iż na ruchomości będącej przedmiotem zajęcia ustanowiona jest współwłasność, a współwłaścicielem jest jego syn – M.K., co zostało wpisane do protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Zajęty pojazd mechaniczny pozostawiono pod dozorem zobowiązanego. W dniu 24 maja 2004 r. M.K. wniósł do Urzędu Skarbowego pismo z żądaniem wyłączenia spod egzekucji przysługującego mu udziału, gdyż nie wyraża zgody na sprzedaż zajętego samochodu. Organ egzekucyjny uwzględnił żądanie wnioskodawcy i w trybie art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyłączył spod egzekucji składnik majątkowy - udział we współwłasności samochodu osobowego Volvo nr rej. [...].

5 Pismem z dnia 24 maja 2004 r. S.K. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, wskazując na częściowy błąd co do osoby zobowiązanego oraz wnosząc o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. W odpowiedzi na to pismo organ egzekucyjny wezwał S.K. do uzupełnienia i sprecyzowania żądań w nim zawartych. Zobowiązany ponownie złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji a jako podstawę wskazał zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazując, iż egzekucję skierowano do ruchomości stanowiącej współwłasność w sytuacji, kiedy w posiadaniu podatnika znajdują się różne inne ruchomości, których jest on jedynym właścicielem, ponadto zobowiązany wyraził obawę, iż w razie zbycia zajętego udziału zostanie on pozbawiony możliwości korzystania ze wskazanego samochodu a służy mu on do załatwiania spraw służbowych.

6 Postanowieniem nr [...] z dnia 22 czerwca 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uznania zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

7 Na powyższe postanowienie S.K. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej.

8 Uzasadniając zażalenie zobowiązany stwierdził, iż organ I instancji swoim działaniem dąży do ekonomicznego zniszczenia dłużnika, i w związku z tym trzeba zastanowić się, czy działanie tego organu jest zgodne z prawem.

9 Następnie stwierdzając, że zastosowany środek jest zbyt uciążliwy, wniósł o zmianę i zwolnienie spod egzekucji zajętego prawa.

10 Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27 lipca 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

11 W uzasadnieniu organ wskazał, iż podniesiony przez S.K. zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest bezzasadny. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego, wobec uprzedniego braku spełnienia obowiązku pieniężnego, zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z ruchomości, co następuje poprzez ich zajęcie. Na przedmiot zajęcia organ egzekucyjny wybrał ruchomość, która w wypadku zbycia pozwoli uzyskać sumę gwarantującą zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Zatem bezpodstawne jest twierdzenie zobowiązanego, iż egzekucję można skierować do ruchomości, na których nie jest ustanowiona współwłasność, gdyż - jak wynika z danych uzyskanych z Departamentu Rejestrów Państwowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - pojazdy, których jedynym właścicielem jest S.K. nie przedstawiają wartości odpowiadającej wysokości egzekwowanego obowiązku pieniężnego. Nadto przedmiotowy samochód był już raz przedmiotem zabezpieczenia dokonanego przez organ egzekucyjny i został wyceniony przez rzeczoznawcę, co w przypadku ewentualnej sprzedaży obniży koszty postępowania. Ponadto stwierdził organ, że do spraw służbowych zobowiązany może wykorzystywać pozostałe pojazdy będące jego własnością.

12 S.K. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze stwierdził, że w przypadku sprzedaży samochodu stanowiącego przedmiot współwłasności może dojść do nieodwracalnych skutków w stosunku do jego osoby. Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej pobieżnie przeanalizował sprawę, albowiem majątek dłużnika obok innych środków transportu składa się także z nieruchomości oraz innych ruchomości mogących być przedmiotem zabezpieczenia.

13 Nadto wskazał, że fakt pozostawania do chwili zbycia udziału we współwłasności, samochodu pod dozorem zobowiązanego, nie zaprzecza jego twierdzeniom o znacznym utrudnieniu w dysponowaniu wspomnianą nieruchomością.

14 Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał przy tym, że przesłanki którymi kierował się organ przy wyborze środka egzekucyjnego oraz przedmiotu zostały wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podkreślił, że egzekucja z nieruchomości jest najdotkliwszym dla zobowiązanego środkiem egzekucji i znajduje ona zastosowanie, stosownie do art. 110 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zastosowanie innych środków egzekucji było niemożliwe lub bezskuteczne. Nie zgodził się nadto z zarzutem znacznego utrudniania w dysponowaniu zajętą ruchomością, w szczególności, że S.K., jak sam podkreślił, jest właścicielem kilku pojazdów mechanicznych, którymi może swobodnie dysponować. Organ podniósł, że skarżący nie sprecyzował jakiego rodzaju nieodwracalne skutki w stosunku do niego spowodować mogłaby sprzedaż części samochodu stanowiącego przedmiot współwłasności.

15 S.K. w pismach procesowych stanowiących uzupełnienie skargi zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej, iż rozstrzygając kwestie oceny wartości pojazdów będących własnością skarżącego, nie dysponował żadnym dokumentem.

16 Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na powyższe zauważył, że zarówno w zaskarżonym postanowieniu jak i odpowiedzi na skargę wskazano, iż samochód osobowy został uprzednio wyceniony przez rzeczoznawcę a wartość zajętego w nim udziału pozwoli uzyskać, w wypadku zbycia, sumę gwarantującą zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Nadto podtrzymał swoje stanowisko, iż w oparciu o analizę danych uzyskanych z Departamentu Rejestrów Państwowych MSWiA pozostałe samochody stanowiące własność zobowiązanego nie przedstawiają wartości odpowiadającej wysokości egzekwowanego obowiązku pieniężnego.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skargi nie można było uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego.

19 Skarżący zarzucił – opierając się na przepisie art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednol. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) – iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zastosowano wobec niego zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Mianowicie – mimo posiadania przez stronę innych nieruchomości – dokonano zajęcia samochodu osobowego marki Volvo typ S-8- nr rejestr. na dzień zajęcia [...], będącego współwłasnością skarżącego i jego syna M.K. (udział tego ostatniego we współwłasności zajętego pojazdu – na jego żądanie – postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia 28 maja 2004 r. wyłączono spod egzekucji).

20 Sąd uznał, mając na uwadze regulacje prawne znajdujące zastosowanie w sprawie oraz występujące w niej okoliczności, iż zarzut skarżącego nie jest zasadny.

21 Przede wszystkim trzeba stwierdzić, iż dokonane w sprawie zajęcie opisanego samochodu, było zgodne z prawem. Organ zastosował środek egzekucyjny przewidziany ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęta ruchomość nie była wyłączona spod egzekucji administracyjnej, bowiem zgodnie z art. 8 cyt. ustawy środki transportowe nie korzystają z tego wyłączenia.

22 W myśl zasady ustanowionej w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

23 Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru.

24 W rozważanej sprawie - jak wynika z akt - skarżący posiadał - poza zajętym pojazdem - także inne środki transportowe. Jednakże te pojazdy – jak prawidłowo uznały organy egzekucyjne analizując ich dane nadesłane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Departament Rejestrów Państwowych przy piśmie z dnia 20 maja 2004 r. nr DRP-UI-G-0483-2552/04, nie przedstawiały wartości, która pokryłaby egzekwowaną należność oraz koszty egzekucyjne. Trudno uznać, aby ewentualna sprzedaż 16-letniego Poloneza Truck czy 18-letniej Mazdy Kombi (składak) czy nawet pozostałych trochę nowszych pojazdów prowadziłaby bezpośrednio do wykonania obowiązku w wysokości – na dzień 14 kwietnia 2004 r. – ok. 35.000 zł i pokrycia należności egzekucyjnych. Taką natomiast gwarancję dawała ewentualna sprzedaż zajętego pojazdu, który miał już wcześniej ustaloną przez rzeczoznawcę wartość, i co niewątpliwie obniżyłoby również ewentualne koszty tej sprzedaży. Organ egzekucyjny nie miał więc wyboru co do przedmiotu zajęcia. Rezygnacja z zajęcia tego samochodu doprowadzić mogła do bezskuteczności egzekucji.

25 Nie bez znaczenia w sprawie jest też fakt, iż zajęty pojazd pozostawiono pod dozorem skarżącego z prawem zwykłego jego używania. Nie pozbawiono więc skarżącego możliwości używania tego samochodu, jak również nie uniemożliwiono załatwiania spraw służbowych, tym bardziej, że skarżący miał inne jeszcze pojazdy.

26 W tych okolicznościach nie można było zaaprobować twierdzenia skarżącego, iż zastosowany wobec niego środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy i w konsekwencji skargę należało uznać za niezasadną.

27 Z tych względów Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - orzekł jak w wyroku.