Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2005 r., I SA/Gd 1799/01

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2005 r., I SA/Gd 1799/01

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski WSA Elżbieta Rischka Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz płatniczy Wójta Gminy z dnia 8 czerwca 2000 r. (bez numeru); 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 13,30 (słownie: trzynaście 30/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie

2 I SA/Gd 1799/01

3 U z a s a d n i e n i e

4 Decyzją z dnia 8 czerwca 2000 r. Wójt Gminy ustalił W. C. podatek od nieruchomości położonej w Z. w kwocie 463,80 zł na 1999 rok (budynek letniskowy i inny budynek na działce letniskowej i grunt letniskowy). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszoinstancyjny wskazał, iż z ewidencji gruntów, z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy oraz z pozwolenia na budowę domu letniskowego i wykazu nieruchomości wynika, że podatnik posiada budynek letniskowy i inny budynek na działce letniskowej (o pow. 88,50 m2) oraz grunty letniskowe o pow. 1329,00 m2.

5 Organ I instancji stwierdził, że wybudowany na działce, która zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przeznaczona jest na budownictwo rekreacyjne, budynek ma charakter budynku letniskowego i dlatego decyzja wydana została przy uwzględnieniu stawek określonych na podstawie uchwały Rady Gminy, która jest przepisem powszechnie obowiązującym na terenie gminy.

6 W. C. odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując w uzasadnieniu, iż odwołuje się po raz trzeci od takich samych decyzji. Organ I instancji w decyzji zastosował niewłaściwą stawkę podatku od nieruchomości, zaś zdaniem W. C. stawka podatku za nieruchomość powinna być określona w wysokości jak dla budynku mieszkalnego.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 sierpnia 2001 r. sygn. akt [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

8 W uzasadnieniu organ wskazał, iż postanowieniem z dnia 20 października 2000 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez W. C. odwołania od tej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku rozpatrując skargę na to postanowienie Kolegium, wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 2509/00, uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że skarga W. C. jest zasadna, bowiem odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 8 czerwca 2000 r. zostało złożone w terminie.

9 Na podstawie art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 grudnia 1998 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 146, poz. 954) Rada Gminy podjęła uchwałę z dnia 29 grudnia 1998 r. Nr [...], w której określiła stawki podatku od nieruchomości, w tym: od budynków mieszkalnych (0,34 zł/m2), od budynków związanych z działalnością gospodarczą (12,30 zł/m i 6,26 zł/m2), od budynków letniskowych (4,49 zł/m2), od budowli związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej inna niż rolnicza 2% ich wartości, od powierzchni mieszkania lub jego części wynajmowanych stale lub okresowo dla turystów przebywających na wypoczynku, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi przekracza pięć (7,21 zł/m2) i pozostałych budynków (4,39 zł/m2). A także stawki podatku od nieruchomości od powierzchni gruntów z podziałem na grunty związane z działalnością gospodarczą (0,40 zł/m2), gruntów będących użytkami rolnymi nie wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wykorzystywanych na cele rolnicze (0,02 zł/m2), gruntów pod jeziorami (2,61 zł/m2) oraz po 0,05 zł/m2 od gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi i pozostałych gruntów.

10 Uchwała powyższa wyodrębniła wysokość podatku od budynków letniskowych.

11 Z uwagi na to, że ustawa nie przewidziała takiej kategorii opodatkowania, organy przyjęły, iż budynek letniskowy mieści się w kategorii pozostałych budynków, bowiem ani przepis art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ani powołane wyżej rozporządzenie nie stanowią przeszkody do różnicowania przez radę gminy stawek podatkowych w odniesieniu do wyszczególnionych w tych przepisach podmiotów opodatkowania, jeżeli na skutek tego nie nastąpi przekroczenie ustalonej stawki maksymalnej podatku.

12 Organ odwoławczy podkreśla, iż w niniejszej sprawie wysokość zastosowanej w decyzji stawki podatku nie przekracza stawki maksymalnej jak dla budynków pozostałych – określonej przez rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r., zaś organ I instancji zastosował stawki podatku zgodnie z uchwałą Rady Gminy z dnia 29 grudnia 1998 r. Uchwała ta określiła stawkę podatku od budynków letniskowych oraz innych budynków wybudowanych na działkach letniskowych w wysokości 4,49 zł za 1 m2 powierzchni użytkowej oraz dla gruntów w wysokości 0,05 zł za 1 m2 (czyli budynków i gruntów pozostałych).

13 Organ drugoinstancyjny ustalił, że W. C. od 1979 roku jest właścicielem domu letniskowego położonego w Z. Od tego czasu uiszczał za budynek znajdujący się na działce podatek według stawek jak dla budynku letniskowego. Działka nr [...] w Z. w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego przewidziana jest pod usługi turystyczne – działka letniskowa indywidualna. Od 1996 roku W. C. zaskarżał decyzje organów administracyjnych ustalające wysokość podatku od nieruchomości (które uwzględniały w dalszym ciągu stawki podatku określone przez radę gminy w wysokości jak dla domów letniskowych), do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś NSA uchylał decyzje organów administracyjnych. W wyroku z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1476/96 NSA wyraził pogląd, że art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie domu letniskowego z pojęcia dom mieszkalny i w związku z tym wyodrębnienie przez radę gminy do osobnej kategorii podatkowej budynków letniskowych ze stawką wyższą niż dla budynków mieszkalnych nie znajdowało podstawy prawnej, bowiem budynek może spełniać z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego funkcje mieszkalne. Sąd stwierdził, że uchwała Rady Gminy w części obejmującej § 1 pkt 3 (w której ustalono stawkę podatku od nieruchomości od budynków letniskowych oraz innych budynków wybudowanych na działkach letniskowych) wydana została z naruszeniem upoważnienia ustawowego i jako taka zgodnie z konstytucyjną zasadą niezawisłości sędziowskiej nie wiążą Sądu.

14 W następnych latach organ I instancji ponownie, jako związany uchwałami Rady Gminy, które ustalały podatek od nieruchomości od budynków letniskowych, ustalał podatek od nieruchomości zgodnie z uchwałami Rady Gminy, a organ odwoławczy utrzymywał w mocy te decyzje. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny akceptując rozważania zawarte w wyroku z dnia 4 marca 1998 r. uznawał, że uchwały Rady Gminy w części dot. ustalenia podatku od nieruchomości dla budynków letniskowych nie wiążą Sądu i uchylał decyzje organów administracyjnych.

15 Organ drugoinstancyjny podkreśla, iż ma pełną świadomość tego, że Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku uchylał wcześniejsze decyzje ustalające podatek od nieruchomości ze stawką jak dla budynków letniskowych jednak ocena prawna wyrażona w wyrokach NSA, chociaż dotyczy tej samej nieruchomości, nie wiąże w tej sprawie organów administracyjnych i dlatego ponownie zmuszone jest do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Samorządowe kolegia odwoławcze obowiązane są orzekać na podstawie przepisów ustawowych i wykonawczych obowiązujących w danej sprawie, co oznacza, że organ odwoławczy nie może oceniać legalności takiego aktu ani odstąpić od zastosowania go w sprawie (tak jak sąd administracyjny).

16 Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodatkowo wskazało, iż związane jest treścią uchwał – nawet jeżeli uchwały te podjęte zostały z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, do czasu gdy uchwały te nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego.

17 Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że orzecznictwo sądowe w kwestii czy budynek letniskowy jest budynkiem mieszkalnym i czy może być opodatkowany według stawek jak dla budynku mieszkalnego nie jest jednolite.

18 W. C. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego zaskarżył decyzję Kolegium do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku zarzucając jej rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 późn. zm.), niewykonanie prawomocnych wyroków NSA OZ w Gdańsku z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1476/96, z dnia 18 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 456/99 oraz I SA/Gd 2767/00 poprzez ponowne wadliwe zakwalifikowanie budynku mieszkalnego w Z. jako domku letniskowego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ pierwszoinstancyjny w sprawie niniejszej postępuje tak samo jak w latach 1996, 1998 i 2000 ustalając dla wspomnianej nieruchomości podatek w niewłaściwej wysokości, nie przyjmując do określenia wysokości stawki podatku danych zgodnie z wykazem nieruchomości z dnia 13 marca 1998 r. ani nie uwzględnia wniosku z dnia 23 stycznia 2001 r. o przekwalifikowaniu domu i z pełna, świadomością przyjmuje nieprawdziwe dane dotyczących tejże nieruchomości. Skarżący podkreśla, że jego dom jest murowany, trwale złączony z gruntem, skanalizowany, podpiwniczony i spełnia z punktu prawa budowlanego funkcje mieszkalne. Działka nr [...] nie jest działką letniskową co bezspornie wynika z aktu notarialnego z dnia 19 czerwca 1978 r. Repetytorium "A" nr [...]. Nadto zarzuca organom nieznajomość przepisów prawa budowlanego, a także działanie dyskryminacyjne polegające na nieuznawaniu bezspornych faktów co do nieruchomości w Z. oraz na lekceważeniu wyroków NSA wydanych kilkakrotnie w tej sprawie, co stanowi rażące naruszenie art. 2, 8, 32, 37 i 184 Konstytucji RP. Dodatkowo wskazuje, że Kolegium nie wykonało wyroku NSA OZ w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 456/99 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w kwocie 14,20 zł.

19 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę uznało skargę W. C. i wniosło o jej uwzględnienie poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy z dnia 8 czerwca 2000 r. wskazując jednakże, iż nie może skorzystać z trybu przewidzianego w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), bowiem nawet uznając skargę za zasadną, Kolegium nie może uchylić swojej decyzji i podjąć innego rozstrzygnięcia niż w zaskarżonej decyzji, albowiem związane jest uchwałą Rady Gminy.

20 Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Skargę należało uwzględnić, albowiem podjęte w sprawie decyzje nie odpowiadają prawu.

23 Należy podnieść, iż kwestia opodatkowania podatkiem od nieruchomości (a w istocie kwestia wysokości stawki tego podatku), od położonej w Z. nieruchomości należącej do skarżącego, była przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokami z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1476/96, i z dnia 18 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 456/99 i sygn. akt I SA/Gd 2767/00 uchylił decyzje ustalające wymiar podatku od tej nieruchomości na lata 1996, 1998 i 2000.

24 W rozważanej sprawie stan faktyczny i prawny jest tożsamy z przedmiotem spraw wymienionych powyżej. Różnica dotyczy wyłącznie wysokości zastosowanej stawki tego podatku przy ustalaniu wymiaru na ten rok podatkowy.

25 Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w powołanych powyżej orzeczeniach, iż przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie domu letniskowego z zakresu "dom mieszkalny". Tak więc wyodrębnienie przez radę gminy do osobnej kategorii podatkowej budynków letniskowych ze stawką wyższą niż dla budynków mieszkalnych nie znajdowało podstawy prawnej, o ile budynek ten może spełniać z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego funkcje mieszkalne.

26 Rada gminy – zgodnie z powołanym art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – może w swej uchwale wykonawczej powołać inną kategorię budynków w stosunku do budynków mieszkalnych określając je rekreacyjnymi. Wyróżnikiem jednak takich budynków w stosunku do budynków mieszkalnych nie może być ani ich usytuowanie, ani okresowe ich wykorzystywanie przez podatników, a jedynie kryteria mieszczące się w przepisach prawa budowlanego (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r. III RN 207/99 OSNIAPUS z 2001 r. Nr 4, poz. 102).

27 Akceptując zatem powyższe rozważania dla rozstrzygnięcia badanej sprawy, Sąd uznał, że uchwała Rady Gminy Nr [...] z dnia 29 grudnia 1998 r. ustalająca wysokość stawek podatków i opłat lokalnych na rok 1999 w części obejmującej § 1 pkt 4, w której od budynków letniskowych oraz innych budynków wybudowanych na działkach letniskowych ustalono stawkę maksymalną "od pozostałych budynków lub ich części" (w kwocie 4,49 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej – art. 5 ust. 1 pkt 4 cyt. wyżej ustawy) wydana została z naruszeniem upoważnienia ustawowego i jako taka zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) nie wiąże Sądu.

28 Z tych też względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.