Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2018 r., I SA/Gd 1774/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2018 r., I SA/Gd 1774/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego H. G. – L. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1774/17 o przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu w sprawie ze skargi J. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ulgi postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 11 września 2018 r.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym. Okręgowa Izba Radców Prawnych w G. wyznaczyła na pełnomocnika skarżących z urzędu radcę prawnego H. G.-L.

3 Wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

4 w Gdańsku oddalił skargę. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 29 czerwca 2018 r. (potwierdzenie odbioru,

5 t. II, k. 242). Postanowieniem z dnia 25 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie

6 za prowadzenie sprawy w pierwszej instancji.

7 Pismem z dnia 11 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżących złożyła opinię

8 o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w której zawarła wniosek

9 o przyznanie kosztów z tego tytułu, oświadczając jednocześnie, że nie zostały

10 one zapłacone w całości ani w części. Pełnomocnik oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej (zawód radcy prawnego wykonuje w ramach stosunku pracy, co wynika z oświadczenia z dnia 13 kwietnia 2018 r., t. I, k. 172).

11 Starszy referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 11 września 2018 r., przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnikowi skarżących kwotę 147,60 zł za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

12 W sprzeciwie wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżących wniosła o jego zmianę w części przyznającej kwotę 27,60 zł stanowiącą kwotę podatku od towarów i usług i przyznanie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwoty 120 zł za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie pełnomocnika w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do podwyższenia opłat za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu o podatek VAT, z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług a zawód radcy prawnego wykonuje

13 w ramach stosunku o pracę.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

15 Zgodnie z art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U.

16 z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej określanej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw

17 od postanowienia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu

18 od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu

19 i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.

20 Konsekwencją wynikającą z przepisu art. 260 p.p.s.a. jest to, że orzeczenie Sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego

21 przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania

22 i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia.

23 Stosownie do treści art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony pełnomocnik (radca prawny), otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych

24 w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków.

25 Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w niniejszej sprawie uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715; dalej określanym jako "rozporządzenie").

26 W myśl § 2 wskazanego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego.

27 Za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczonemu radcy prawnemu, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, przysługuje 50% opłaty określonej w punkcie 1, nie mniej niż 120 zł (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia). Opłatę tę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności

28 na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).

29 W przedmiotowej sprawie do wysokości należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia zastosowanie będzie miała opłata określona w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, która wynosi 240 zł. Tym samym wynagrodzenie pełnomocnika

30 za dokonaną czynność wynosić będzie 147,60 zł (w tym kwota 27,60 zł tytułem VAT).

31 W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie orzekł w postanowieniu

32 z dnia 11 września 2018 r. o przyznaniu od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnikowi skarżących kwotę 147,60 zł

33 za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

34 Starszy referendarz sądowy trafnie wskazał, że forma prawna

35 w jakiej pełnomocnik skarżących wykonuje zawód radcy prawnego ma znaczenie wyłącznie dla prawidłowego określenia płatnika zaliczki na podatek dochodowy

36 od osób fizycznych od dochodu osiągniętego z tytułu przyznanego

37 przez referendarza sądowego (Sąd) wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. W sytuacji bowiem, gdy ustanowiony

38 z urzędu pełnomocnik świadczy pomoc prawną w ramach działalności gospodarczej

39 w rozumieniu art. 5a pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, dalej jako "u.p.d.o.f.") (kancelarii radcy prawnego), to wynagrodzenie przyznane z tytułu udzielonej stronie nieopłaconej pomocy prawnej jest kwalifikowane do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10

40 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. a zaliczkę na podatek dochodowy od przyznanego mu wynagrodzenia zobowiązany jest odprowadzić samodzielnie. Natomiast w sytuacji, gdy w roli pełnomocnika z urzędu wystąpił radca prawny, wykonujący swój zawód

41 w ramach innych form, w tym będąc zatrudnionym na etacie (co zachodzi

42 w niniejszej sprawie), to w takim przypadku wynagrodzenie należy kwalifikować

43 do źródła przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa

44 w art. 10 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f. a płatnikiem zaliczki na podatek dochodowy jest sąd.

45 Forma prawna prowadzenia działalności zawodowej przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu pozostaje jednak bez wpływu

46 na obowiązek podwyższenia przyznanej opłaty za czynności z tytułu zastępstwa prawnego o kwotę VAT przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach

47 o podatku od towarów i usług. Obowiązek ten wynika bowiem wprost z przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej jako "u.p.t.u."), które stanowią, że usługi prawnicze, niezależnie od formy prawnej, w jakiej są świadczone, nie korzystają ze zwolnienia,

48 o którym mowa w art. 113 u.p.t.u. i kwalifikowane są jako czynności podlegające opodatkowaniu VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.p.t.u. a pełnomocnik (radca prawny, adwokat czy doradca podatkowy) jest podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 wskazanej ustawy. Powyższy obowiązek znalazł odzwierciedlenie w § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.

49 Podsumowując, stwierdzić należy, że świadczenie usług w zakresie zastępstwa procesowego z urzędu stanowi działalność wykonywaną osobiście

50 i z tytułu wykonywania tej działalności radca prawny jest podatnikiem podatku

51 od towarów i usług. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że wykonując czynności

52 w ramach pomocy prawnej z urzędu radca prawny jest jednocześnie zatrudniony

53 na umowę o pracę. Wynagrodzenie przyznawane jest bowiem od Skarbu Państwa

54 w związku z ustanowieniem przez referendarza sądowego (Sąd) dla strony pełnomocnika z urzędu w ramach prawa pomocy. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie zarówno w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III CZP 90/15, jak i interpretacjach indywidualnych organów podatkowych (np. Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 18 lipca 2012 r., znak: IPTPP4/443-260/12-4/OS; Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 16 czerwca 2016 r., znak: IPPP1/4512-339/16-2/BS) oraz w opinii Ośrodka Badań Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 12 lutego 2018 r. w zakresie obowiązku podwyższania opłaty przewidzianej rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. o kwotę podatku od towarów i usług.

55 Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał

56 w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.