Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2024 r., II SA/Gd 96/24

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2024 r., II SA/Gd 96/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2023 r. nr SKO Gd/2876/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania w sprawie zbierania odpadów komunalnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w J. G. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Skarga K. Spółki z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2023 r., nr SKO Gd/2876/23, w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania w sprawie zbierania odpadów komunalnych wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

3 W dniu 24 września 2020 r. skarżąca Spółka złożyła za pośrednictwem systemu Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz Gospodarce Odpadami sprawozdanie podmiotów zbierających odpady komunalne za rok 2019 (dalej jako sprawozdanie za rok 2019).

4 Pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie naliczenia administracyjnej kary pieniężnej oraz o uchybieniu terminu do złożenia sprawozdania za rok 2019, ustalonego na dzień 31 sierpnia 2020 r. Jednocześnie, wskazując na art. 15 zzzzzn² ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poinformowano o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego sprawozdania w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma. Pismo doręczono w dniu 18 stycznia 2023 r.

5 Po rozpatrzeniu złożonego w dniu 17 stycznia 2023 r. przez Spółkę wniosku, Prezydent, postanowieniem z dnia 27 lutego 2023 r., wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 kpa, odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania podmiotów zbierających odpady komunalne za rok 2019. W uzasadnieniu wskazał, że sprawozdanie za rok 2019 zostało złożone w dniu 24 września 2020 r., jednak w ocenie Prezydenta nic nie stało na przeszkodzie, by zostało złożone w wyznaczonym terminie, tj. do dnia 31 sierpnia 2020 r. Prezydent podkreślił, że system Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz Gospodarce Odpadami wymaga jedynie dostępu do Internetu oraz posiadania konta użytkownika a tym samym nie wymaga obecności w biurze osoby składającej sprawozdanie. Nadto, użytkownik główny może dodać kolejnych użytkowników głównych, którzy mogliby złożyć sprawozdanie za rok 2019. Spółka wyjaśniła, że w biurze firmy nieobecna była Prezes Zarządu, która ograniczyła kontakt z osobami trzecimi z uwagi na opiekę sprawowaną nad kilkuletnią córką, zmagającą się z częstymi infekcjami. Także osoba odpowiedzialna za złożenie sprawozdania za rok 2019 była przez dłuższy czas nieobecna. W ocenie Prezydenta jednak w takiej sytuacji Prezes Zarządu powinien przekazać jej obowiązki innej osobie. Nadto, Prezydent uwzględnił, że mimo trwającej pandemii Spółka świadczyła swoje usługi a jej pracownicy wykonywali swoje obowiązki z miejsca zamieszkania. Prezydent wskazał, że na bieżąco prowadzona była ewidencja odpadów polegająca na wystawianiu kart przekazania odpadów oraz uzupełnianiu kart ewidencji odpadów, m.in. w sierpniu i wrześniu 2020 r. Organ podkreślił, że firma aktywnie działała w systemie Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz Gospodarce Odpadami w okresie właściwym dla terminowego złożenia przedmiotowego sprawozdania. Reasumując, organ odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu, gdyż Spółka nie uprawdopodobniła, że złożyła sprawozdanie za rok 2019 po upływie wyznaczonego terminu bez swojej winy.

6 Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia 13 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Spółka bezspornie uchybiła terminowi na złożenie sprawozdania za rok 2019. Kolegium nie podzieliło jednak stanowiska Prezydenta odnośnie możliwości zastosowania art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zdaniem Kolegium, wniosek Spółki o przywrócenie terminu do złożenia sprawozdania za rok 2019 nie mógł być bowiem rozpoznany w oparciu o art. 15 zzzzzn² powołanej ustawy. W ocenie Kolegium, należało zatem ustalić, czy zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 58 kpa. Organ drugiej instancji podkreślił przy tym, że określona w tym przepisie przesłanka wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie później niż w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie terminu jest przesłanką pierwotną w stosunku do pozostałych przesłanek. Zdaniem Kolegium, wskazana przyczyna ustała najpóźniej w dniu 24 września 2020 r., kiedy zostało złożone sprawozdanie za rok 2019. Wtedy bowiem Prezes zarządu Spółki powzięła wiedzę o braku złożenia sprawozdania w ustawowym terminie. Jednakże wniosek o przywrócenie terminu do złożenie sprawozdania za rok 2019 Spółka złożyła dopiero w dniu 17 lutego 2023 r. a zatem po upływie terminu wskazanego w art. 58 § 2 kpa. W rezultacie brak było podstaw do przywrócenia uchybionego terminu.

7 W skardze na tak wydane postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie:

8 1. art. 15 zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 7a w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 9 kpa poprzez jego błędną wykładnię;

9 2. art. 58 § 2 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 7a w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 9 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia sprawozdania, w sytuacji gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na lex specialis w postaci art. 15 zzzzzn² powołanej ustawy, nadto strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w terminie wyznaczonym przez organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 11 stycznia 2023 r.

10 Wskazane naruszenia spowodowały, zdaniem skarżącej, załatwienie sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem strony, a także w sposób rażący godzący w zasadę budowania zaufania uczestników postępowania dla władzy publicznej, gdyż sposób załatwienia sprawy stoi w sprzeczności ze skutkami, jakie dla Spółki spowodowało wyznaczenie jej przez Prezydenta terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. a nadto rozstrzyga wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony.

11 Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpoznania.

12 Skarżąca wskazała, że cel art. 15 zzzzzn² powołanej ustawy, którym jest umożliwienie stronom wnoszenia o przywrócenie terminu by zredukować ujemne skutki pandemii COVID-19 w sferze terminowości wykonania obowiązków wynikających z przepisów postępowania administracyjnego, uzasadnia w jej ocenie wykładnię tego przepisu w sposób umożliwiający jego zastosowanie do stanów faktycznych z całego okresu pandemii COVID-19, w tym sprzed 16 grudnia 2020 r.

13 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

14 Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

15 Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 13 listopada 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 27 lutego 2023 r., jest zgodne z prawem.

16 Zgodnie z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1327) w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

17 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

18 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

19 3) przedawnienia,

20 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

21 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

22 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

23 - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

24 W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID).

25 Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony w dniu 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do dnia 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r., poz. 1027).

26 Nie ulega wątpliwości, że art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wprowadzający tryb szczególny przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu. Intencją ustawodawczy było bowiem objęcie zakresem tego przepisu wszystkich przepisów, w tym także przepisów prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków. W przepisie tym też wprost mówi się o terminie zawitym z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony - art. 15zzzzzn2 ust.1 pkt 5 ustawy o COVID.

27 Niewątpliwie przy tym przepis art. 15zzzzzn2 wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r. Stąd też w orzecznictwie prezentowane są różne poglądy w kwestii dotyczącej jego zastosowania.

28 Sad podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że sama treść przytoczonego przepisu prawa zakreśla ramy czasowe jego obowiązywania. Skoro z treści wskazanego wyżej przepisu prawa wynika, że obejmuje on swym zakresem zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii, to tym samym odnosi się także do zdarzeń, które powstały przed datą wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. W tym stanie rzeczy w sytuacji, gdy zdarzenie objętą hipotezą art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID wystąpiło przed 16 grudnia 2020 r., to brak jest podstaw do uznania, że wyrażone w tym przepisie zasady nie znajdują zastosowania do sytuacji będących przedmiotem niniejszego postępowania. Z tych też względów stanowisko dopuszczające zastosowanie omawianego przepisu w tym okresie zasługuje na aprobatę (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21; w Szczecinie z 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 593/21, w Poznaniu z 8 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 160/21 i sygn. akt III SA/Po 162/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1332/21 – wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

29 W konsekwencji, w ocenie Sądu, choć powołany przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r., a więc po upływie terminu na złożenie przez skarżącą sprawozdania, to niewątpliwie obejmuje on zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Jak wskazano wyżej, stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. Za zdarzenia "które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19" niewątpliwie należy uznać upływ terminu do złożenia sprawozdania za rok 2019 w dniu 31 sierpnia 2020 r. Podkreślić zatem należy, że choć w dacie wydania zaskarżonej decyzji na obszarze RP nie obowiązywał już stan epidemii, to jednak organy powinny uwzględnić art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID, ponieważ do uchybienia terminu przez skarżącą bezspornie doszło w trakcie obowiązywania stanu epidemii. Odwołanie stanu epidemii nie oznacza, że do stanów faktycznych powstałych w stanie epidemii przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie mogą być stosowane po dniu 16 maja 2022 r. Przywołana regulacja wyznacza bowiem kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu.

30 Skoro zatem powołany przepis ustawy o COVID-19 obejmuje zdarzenia w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, organy powinny były rozważyć jego zastosowanie w niniejszej sprawie, tym bardziej, że przesądziły, że faktycznie doszło do uchybienia przez skarżącą zawitego terminu do złożenia sprawozdania, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ustawy o COVID-19. I tak też postąpił organ I instancji. Skarżąca zaś w zakreślonym przez ten organ terminie złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Organ odwoławczy powinien był zatem rozpatrując zażalenie od wydanego przez Prezydenta postanowienia rozpoznać je merytorycznie, a więc rozstrzygnąć czy zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu. Tymczasem organ odwoławczy rozpoznał wniosek na podstawie art. 58 kpa, który to nie ma wprost zastosowania do terminu prawa materialnego, i stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku.

31 Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

32 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania, na które składają się koszty zastępstwa procesowego.

33 Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni wskazania zawarte w niniejszym wyroku, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.