Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2010 r., II SA/Gd 605/09

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 marca 2010 r., II SA/Gd 605/09

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. i L. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia 1. odrzucić skargę kasacyjną T. B. i L. B., 2. odrzucić wniosek T. B. i L. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 3. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej i wniesionej przez pełnomocnika T. B. i L. B. ustanowionego z urzędu.

Uzasadnienie

2 Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II w WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2009 r., doręczonym T. i L. B. w dniu 9 października 2009r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 11,) wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w wysokości 100 zł.

3 Postanowieniem z dnia 18 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę T. B. i L. B., na podstawie art. 220 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej p.p.s.a., z uwagi na nieopłacenie, mimo wezwania, wpisu sądowego od skargi.

4 Odpis postanowienia wraz z pouczeniem co do sposobu zaskarżenia skargą kasacyjną doręczono skarżącym w dniu 23 listopada 2009 r. (vide: potwierdzenie odbioru k. 21).

5 W dniu 17 grudnia 2009 r. skarżący złożyli pismo procesowe osobiście podpisane, nazwane "skargą kasacyjną" od wskazanego powyżej postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego (vide: pismo k. 22) wskazując, iż z uwagi na chorobę T. B., jej mąż L. B. przeoczył termin do uiszczenia wpisu. W tym samym dniu złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy.

6 Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2010 r. przyznano skarżącym prawo pomocy przez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem nadanym w dniu 22 stycznia 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w G. zawiadomiła Sąd, że pełnomocnikiem z urzędu wyznaczono adwokata A. T. W dniu 8 lutego 2010 r. złożono do Sądu pełnomocnictwo udzielone przez skarżących wyznaczonemu adwokatowi, który w dniu 11 lutego 2010 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. We wniosku powołał się pełnomocnik na okoliczność, iż podjął działania z chwilą uzyskania pisemnego pełnomocnictwa, które zostało do niego przesłane listem poleconym odebranym w dniu 5 lutego 2010 r. (vide: pisma k. 44, 47-48).

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

8 W pierwszej kolejności, rozpatrując wnioski złożone osobiście przez skarżących wskazać należy, iż zarówno skarga kasacyjna jak i wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi należało odrzucić.

9 Zgodnie z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a. uprawnionymi do sporządzenia skargi kasacyjnej są wyłącznie podmioty w tym przepisie wymienione, a mianowicie: adwokaci lub radcy prawni we wszystkich sprawach, natomiast w sprawach obowiązków podatkowych również doradcy podatkowi, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznicy patentowi. Wyjątki od przymusu adwokackiego reguluje § 3 powołanego wyżej przepisu i dotyczy on sędziów, prokuratorów, notariuszy, profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych, występujących w charakterze stron postępowania lub ich pełnomocników, a także wnoszących skargę kasacyjną prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich.

10 Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, iż skarga kasacyjna w niniejszej sprawie powinna być sporządzona, co oznacza napisana i podpisana, przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Nie jest dopuszczalne sporządzenie skargi przez samą stronę, która nie odpowiada określonym w ustawie wyjątkom od przymusu adwokackiego (radcowskiego). Okoliczności niniejszej sprawy wskazują zaś, że skarżący skargę kasacyjną sporządzili i podpisali osobiście, aczkolwiek zostali prawidłowo pouczeni o sposobie wniesienia takiej skargi.

11 Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

12 Z opisanych wyżej przyczyn uznając skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez T. i L. B. za niedopuszczalną, Sąd na podstawie art. 178 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.

13 Przechodząc następnie do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, wskazać trzeba na przepis art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

14 Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie z treści żądania przywrócenia terminu, zawartego w "skardze kasacyjnej" sporządzonej osobiście przez skarżących, należy wyprowadzić wniosek, że przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą otrzymania postanowienia z dnia 18 listopada 2009 r., a więc w dniu 23 listopada 2009 r., wówczas bowiem skarżący dowiedzieli się, że uchybili terminowi do wniesienia opłaty. Przyjmuje się zarówno w nauce prawa jak i w orzecznictwie sądowym, że termin ten nie rozpoczyna biegu, dopóki nie zostanie prawomocnie rozstrzygnięta kwestia, czy doszło do jego uchybienia, co oznacza, że w sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi na skutek uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu wyznaczać będzie data prawomocnego orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie postanowienia o odrzuceniu skargi. Przyjąć bowiem trzeba, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia sądu o odrzuceniu pisma procesowego (z powodu uchybienia terminu) wyłączają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy od postanowienia o odrzuceniu pisma procesowego. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie.

15 Powyższe stanowisko zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w Kodeksie postępowania cywilnego oraz w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 r., sygn. akt 2CZ 123/57, NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 r., sygn. akt IV CZ 163/84, Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt III CKN 874/98, Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 r., sygn. akt I CZ 116/01, Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt I CZ 120/02, Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 338).

16 Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynikać może z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania odmiennych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Ponadto wniesienie środka odwoławczego oparte jest na twierdzeniu, że termin został zachowany, natomiast wniosek o przywrócenie terminu na przeciwnym, że do uchybienia terminu doszło.

17 W okolicznościach niniejszej sprawy skardze kasacyjnej sporządzonej osobiście przez skarżących nie można nadać biegu jako niedopuszczalnej. Jednakże, na skutek przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniesionej i sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu strony skarżącej (punkt trzeci postanowienia), o czym niżej, kwestia badania zasadności odrzucenia skargi pozostaje otwarta. Tym samym, za przedwczesny, a zatem niedopuszczalny, należy uznać wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego złożony przed prawomocnym rozstrzygnięciem w przedmiocie uchybienia terminu do uiszczenia wpisu (podobnie: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r. w sprawie sygn. akt I OZ 33/10 – niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302, a także z dnia 7 lutego 2000 r. CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30).

18 W tej sytuacji uznając wniosek skarżących o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu za przedwczesny, Sąd w oparciu o art. 88 p.p.s.a orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.

19 Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony przez pełnomocnika z urzędu Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy jest on uzasadniony. W istocie, jak zauważa pełnomocnik skarżących i o czym była mowa wyżej, wniesienie skargi kasacyjnej podlega przymusowi adwokackiemu (art. 178 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji zatem, gdy strona po otrzymaniu postanowienia o odrzuceniu skargi, w terminie otwartym dla skargi kasacyjnej, składa wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, oczekiwanie na rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie stanowić może o usprawiedliwionych okolicznościach uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu. Istotne będzie przy tym, czy wniosek o przywrócenie terminu zostanie następnie złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 3 p.p.s.a, a zatem w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd ocenia, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik podejmował niezwłocznie działania mające na celu skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej, a po otrzymaniu podpisanego przez stronę skarżącą pełnomocnictwa w terminie 7 dni złożył wniosek o przywrócenie terminu. Należy zauważyć, że w aktach sprawy (k. 47) znajduje się pełnomocnictwo udzielone adwokatowi A. T. złożone w Sądzie osobiście w dniu 8 lutego 2010 r. Sąd uznając zatem, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany ocenia również, że okoliczności braku winy w uchybieniu terminu (dotyczące zarówno strony jak i pełnomocnika) zostały należycie usprawiedliwione, co wypełnia z kolei obowiązek określony w art. 87 § 3 p.p.s.a. Z tych przyczyn, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a orzeczono jak w punkcie trzecim postanowienia.

20 Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie wymienionych wyżej przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.