Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2022 r., II SA/Gd 585/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2022 r., II SA/Gd 585/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/2452/22 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 M. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt SKO Gd 2452/22, w którym odmówiono wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r., odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. A.

3 Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Decyzją z 14 marca 2022 r. organ I instancji, po rozpoznaniu wniosku M.A., odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. A. W decyzji zawarto pouczenie o prawie do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Wskazaną decyzję doręczono stronie 22 marca 2022 r.

5 Dnia 23 marca 2022 r. wnioskodawczyni skierowała za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej do Kolegium odwołanie od decyzji organu I instancji. Tą samą drogą w dniu 25 marca 2022 r. Kierownik Biura Kolegium potwierdził skarżącej otrzymanie korespondencji mailowej wraz z kompletem załączników.

6 Pismem z 28 marca 2022 r. Kolegium poinformowało skarżącą o treści art. 63 k.p.a. i wynikających z niniejszego przepisu konsekwencjach. Nadmieniono również, że odwołanie wniesione do organu za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej, Kolegium pozostawiło bez rozpoznania. Niniejsze pismo Kolegium zostało nadane w placówce pocztowej 4 kwietnia 2022 r. i doręczone stronie 6 kwietnia 2022 r.

7 Dnia 7 kwietnia 2022 r. wnioskodawczyni złożyła za pośrednictwem Poczty Polskiej (data stempla pocztowego) odwołanie od decyzji organu I instancji z 14 marca 2022 r.

8 Kolegium pismem doręczonym stronie w dniu 25 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), wyznaczyło termin 30 dni od dnia otrzymania pisma na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r. Nadmieniono przy tym, że wniosek powinien wskazywać na przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej.

9 W odpowiedzi na powyższe wezwanie, 26 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek, w którym zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Niniejszy wniosek nie zawierał uzasadnienia.

10 Kolegium, postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt SKO Gd 2452/22 odmówiło wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 14 marca 2022 r.

11 W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło art. 58 k.p.a., podkreślając, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne wypełnienie czterech przesłanek: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, - wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, - dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co powinno nastąpić w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,- wniesienie odwołania od decyzji. Kolegium wyjaśniło, że strona, zwracając się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r., nie podała i nie wyjaśniła, jakie były przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, polegającej na terminowym złożeniu odwołania. Wniosek strony o przywrócenie terminu nie zawierał uzasadnienia, a zatem strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, co stanowi wymóg art. 58 § 1 k.p.a. Organ II instancji podkreślił przy tym, że w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. strona została poinformowana o konieczności wskazania przyczyn uchybienia terminu. Nadto skarżona decyzja organu I instancji zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Kolegium.

12 Następnie postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. organ II instancji w sprawie o sygn. akt SKO Gd 2103/22 - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

13 M. A. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania.

14 W uzasadnieniu strona nadmieniła, że za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła wniosek do Urzędu Miasta Gdyni w sprawie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, którego stan zdrowia znacznie się pogorszył w okresie pandemii. Dokumentacja uzupełniająca na prośbę urzędnika Urzędu Miasta Gdyni również została przesłana na pośrednictwem poczty elektronicznej z przyczyn trwającej epidemii COVID-19. Dnia 14 marca 2022 r. została wydana decyzja odmowna w sprawie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast po doręczeniu jej listem poleconym w dniu 22 marca 2022 r., dnia następnego skarżąca za pośrednictwem poczty elektronicznej wysłała odwołanie na przedmiotową decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. W związku z powyższym skarżąca otrzymała mailowe potwierdzenie odbioru dokumentów i informację o nadanej sprawie sygnaturze akt 1797/22. Dnia 6 kwietnia 2022 r. strona odebrała pismo nadane listem poleconym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, w treści którego powołano się na to, że odwołanie zostało wniesione za pomocą zwykłej poczty elektronicznej, nie zaś adresu do doręczeń elektronicznych i Kolegium postanawia zostawić sprawę bez rozpatrzenia. Następnego dnia tj. 7 kwietnia 2022 r. skarżąca nadała listem poleconym odwołanie wraz z pełną dokumentacją. Zgodnie z kolejnymi wytycznymi Kolegium skarżąca w odpowiedzi na pismo z 20 kwietnia 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca wskazała, że jej uzasadnienie w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania SKO uznało za niewystarczające, mimo tego, że w ocenie strony dotrzymała ona wszystkich terminów. Zdaniem skarżącej organ II instancji obarczył ją winą za niedotrzymanie terminu, mimo, że odwołanie zostało wysłane jedynie z 2 dniowym opóźnieniem. Nie wzięto również pod uwagę faktu wysłania odwołania przez skarżącą drogą mailową z zachowaniem ustawowego terminu. Zdaniem strony organ wykazał się brakiem ludzkiej życzliwości, dobrych chęci i dobrej woli w pozytywnym załatwieniu i rozstrzygnięciu sprawy poprzez sztywne opieranie się na artykułach k.p.a. przez Urzędników, którzy nie działają w interesie zwykłego obywatela i świadomie grają na zwłokę tylko po to, żeby finalnie wcale sprawy nie rozpatrzyć pozytywnie i świadczenia nie przyznać.

15 W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

17 Skarga jest zasadna.

18 Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt SKO Gd 2452/22, w którym organ odmówił M. A. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

19 Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

20 Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony został w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), tj. w wyznaczonym przez organ 30-dniowym terminie. Przepis art. 15 zzzzzn2 ww. ustawy formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a.

21 Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu podlega on przywróceniu na wniosek zainteresowanej osoby, jeżeli uprawdopodobni ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu złoży w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz ze złożeniem wniosku dopełni czynności, dla której określony był termin. Z treści powołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych w nich przesłanek. Niespełnienie którejkolwiek z nich - nawet przy zaistnieniu pozostałych - czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.

22 Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiane przepisy stanowią bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zaznaczenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12).

23 Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić okoliczności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść (por. wyrok WSA w Opolu z 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 162/13).

24 W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wnioskodawczyni nie uzasadniła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nadto, jak wskazuje Kolegium w skarżonym postanowieniu, w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. strona została poinformowana, że powinna wskazać przyczyny uchybienia terminowi. W ocenie Sądu jednak nie można zgodzić się z Kolegium, że brak uzasadnienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu na gruncie niniejszej sprawy automatycznie powinno prowadzić do odmowy przywrócenia terminu. Organ winien bowiem uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności zaś te, które są mu wiadome z urzędu, a w razie potrzeby – wezwać stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień.

25 W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd przychyla się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1522/21), że skoro organ ocenia podniesione przez stronę okoliczności w kontekście przesłanek przywrócenia terminu, to w razie braku uzasadnienia wniosku, organ nie może go merytorycznie rozpoznać. W rozpoznawanej sprawie, choć wniosek spełnia wymogi formalne (został złożony w terminie, strona dopełniła jednocześnie czynności - złożyła odwołanie), nie zawiera danych, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę, tj. okoliczności potwierdzających, lub nie, uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu.

26 W takiej sytuacji, co do zasady obowiązkiem organu jest wezwanie strony do wskazania na okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. (tj. uprawdopodobnia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy). Wezwanie to należy opatrzyć odpowiednim rygorem, wskazującym na możliwość oddalenia wniosku (odmowy przywrócenia terminu). Tego rodzaju działanie nie byłoby przy tym wyręczaniem skarżącego w wykonywaniu obowiązku, jaki na podstawie przywołanego przepisu na nim spoczywa, czy też wręcz przerzuceniem tego obowiązku na organ, ale wyrazem dążenia organu do realizacji zasad określonych w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Nieuprawnione jest przy tym działanie organu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu nie dysponując informacjami, od których zależy ocena winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1613/18, LEX nr 2 619 731).

27 Za niewystarczające uznać należy w tym kontekście w okolicznościach niniejszej sprawy pouczenie, że wniosek powinien wskazywać przyczyny uchybienia terminu, czy też pouczenie o terminie wniesienia odwołania, zawarte w decyzji organu I instancji, gdyż pouczenia takie nie spełniają opisanych wyżej wymogów, na które wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1522/21).

28 Zauważyć bowiem należy, że rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu, Kolegium nie odniosło się do prowadzonej wcześniej ze skarżącą korespondencji, która w ocenie Sądu dawała organowi obraz okoliczności, związanych z uchybieniem przez nią terminowi do wniesienia odwołania, a przynajmniej – powinna stanowić przedmiot refleksji organu, prowadząc do wezwania strony do sformułowania uzasadnienia wniosku. Wskazać bowiem należy, że 23 marca 2022 r., a zatem dzień po doręczeniu stronie decyzji organu I instancji (22 marca 2022 r.), skarżąca przesłała do Kolegium "zwykłą" pocztą elektroniczną, korespondencję mailową, zawierającą odwołanie. Kolegium potwierdziło - również drogą mailową - otrzymanie tego żądania w dniu 25 marca 2022 r. Jednakże informację o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania i o sposobie składania podań wysłało do skarżącej pismem z 28 marca 2022 r., przesyłką pocztową poleconą, nadaną w placówce dopiero w dniu 4 kwietnia 2022 r. podczas, gdy termin do wniesienia odwołania upływał 5 kwietnia 2022 r.

29 Zdaniem Sądu, okres pomiędzy wpływem korespondencji mailowej zawierającej odwołanie skarżącej w dniu 23 marca 2022 r. do organu, a sporządzeniem przez Kolegium pisma z 28 marca 2022 r. zawierającego stosowne pouczenie, a następnie wysłaniem go dopiero w dniu 4 kwietnia 2022 r. - nie pozostaje bez wpływu na fakt uchybienia przez skarżącą 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.). I w ocenie Sądu, mimo braku uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu przez skarżącą, ze względu na ww. okoliczności, które były znane organowi z urzędu, kierując się wymogiem wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, organ te okoliczności powinien był uwzględnić. Świadczą one bowiem o tym, że działania samego organu, biorąc pod uwagę przytoczoną wyżej sekwencję czynności składających się na poinformowanie strony o przysługujących jej prawach procesowych w związku z wniesionym w nieprawidłowy sposób (bo "zwykłą" pocztą elektroniczną) odwołaniem - mogły przyczynić się do uchybienia terminowi przez skarżącą.

30 Wskazania Sądu co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Kolegium zobowiązane będzie ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uwzględniając wyjaśnienia złożone przez skarżącą, prowadzoną ze stroną korespondencję, a w razie wątpliwości – Kolegium wezwie skarżącą do złożenia stosownych wyjaśnień odnośnie do uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu.

31 Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.