Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2023 r., II SA/Gd 215/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2023 r., II SA/Gd 215/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. w Gdańsku w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. i D. D. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2022 r., nr WOP.7722.121.2022.KK w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki oddala skargę.

Uzasadnienie

2 A. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 30 grudnia 2022 r., nr WOP.7722.121.2022.KK w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego, która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 215/23.

3 Skargę na wskazane postanowienie wniosła także D. D., przy czym sprawa z jej skargi została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Gd 216/23.

4 Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Gdańsku połączył ww. sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, postanawiając prowadzić je pod sygnaturą akt II SA/Gd 215/23.

5 Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

6 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie decyzją z 12 kwietnia 2012 r. nakazał D. i A.D. rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [..], położonej w Z., obręb Wdzydze Kiszewskie, gmina Kościerzyna:

7 1. obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, nietrwale związanego z gruntem, częściowo parterowego z poddaszem użytkowym oraz parterowego z dachem dwuspadowym krytym blacho dachówką wraz z urządzeniami budowlanymi z nim związanymi, o wymiarach obiektu w rzucie: 7,05 m na 8,10 m (w tym taras zadaszony o wymiarach 7,05 m na 3,0 m), plus 1,20 m na 2,60 m i 5,05 m na 4,10 m,

8 2. urządzeń budowlanych związanych z obiektem pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej: zbiornika dwukomorowego na ścieki sanitarne z kręgów betonowych z pokrywą nastudzienną i obudowy studni głębinowej z kręgów betonowych z pokrywą nastudzienną.

9 Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ww. decyzję utrzymał w mocy decyzją z 2 lipca 2012 r.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym postanowieniem z 13 września 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 492/12 odrzucił skargę A. D. i D.D. na decyzję WINB z 2 lipca 2012 r. Powyższe decyzje rozbiórkowe tym samym zyskały przymiot ostateczności i prawomocności.

11 Z uwagi na fakt, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany, pismem z 4 marca 2016 r. PINB skierował do A. D. i D.D. upomnienie. Pismo zostało doręczone 10 marca 2016 r. Następnie PINB wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji, wystawiając na A. D. tytuł wykonawczy nr PINB.Eg.T.7141.97.2010.AS z 7 kwietnia 2017 r. Tytuł wykonawczy został doręczony 11 kwietnia 2017 r.

12 Postanowieniem z 26 maja 2017 r. PINB oddalił zarzut zgłoszony przez A. D. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli: A. D. i D.D.

13 Zażalenie A.D. na ww. postanowienie WINB uczynił przedmiotem odrębnego postępowania zażaleniowego, natomiast w odniesieniu do zażalenia D.D. - postanowieniem z 21 lipca 2017 r. WINB umorzył postępowanie zażaleniowe.

14 Po rozpoznaniu wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 643/17 oddalił skargę A. D. i D.D. na postanowienie WINB z 21 lipca 2017 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stroną postępowania egzekucyjnego, uruchomionego tytułem wykonawczym nr PINB.Eg.T.7141.97.201 O.AS z 7 kwietnia 2017 r. wystawionym wobec zobowiązanego A. D., jest tylko on sam. Zatem i postanowienie z 26 maja 2017 r. oddalające zarzut zgłoszony przez zobowiązanego jest wydane w tymże postępowaniu egzekucyjnym. Adresatem tego postanowienia jest wyłącznie zobowiązany A. D.. D. D. nie jest stroną tego postępowania egzekucyjnego, gdyż w stosunku do niej może zostać wszczęte odrębne postępowanie egzekucyjne po wystawieniu tytułu wykonawczego na nią. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2076/18, oddalił skargę kasacyjną A. D. i D.D. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

15 Pismem z 21 października 2021 r. A. D. i D.D. wystąpili do PINB z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku ze wznowieniem przez tutejszy organ postępowania zakończonego decyzją z 2 lipca 2012 r. (postanowienie nr WOP.771.3.31.2020.KK z 7 października 2021 r.).

16 Postanowieniem z 14 czerwca 2022 r. PINB odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na A. D. w związku z uchylaniem się od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 12 kwietnia 2012 r. nakazującej rozbiórkę obiektów budowlanych.

17 W uzasadnieniu PINB wskazał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), uzasadniających zawieszenie postępowania. PINB wskazał, że art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wymienia jako jedną z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wstrzymanie wykonania obowiązku w całości lub w części. Na gruncie niniejszej sprawy zostało wydane postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki, jednak nie wydano postanowienia o wstrzymaniu wykonania tej decyzji, co oznacza, że przesłanka z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie zachodzi.

18 Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z 30 grudnia 2022 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu WINB wskazał, że organ egzekucyjny jest zobowiązany z urzędu rozpatrzyć przesłanki wynikające z art. 56 § 1 u.p.e.a., ponieważ przepisy nie przewidują zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. W związku z tym zobowiązany, wnioskując o zawieszenie postępowania egzekucyjnego musi wykazać zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 ww. ustawy i tylko jeżeli zajdzie którakolwiek z nich - organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia prowadzonego przez siebie postępowania. Ewentualny wniosek zobowiązanego należy traktować jedynie jako oświadczenie wiedzy o istnieniu podstaw do zawieszenia postępowania.

19 Zdaniem WINB fakt wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, nakładającą egzekwowany obowiązek, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie jest to przyczyna wymieniona w zamkniętym katalogu ww. przesłanek. Co więcej, w związku ze wznowieniem postępowania zakończonego decyzją z 2 lipca 2012 r. (wznowienie nastąpiło postanowieniem nr WOP.771.3.31. 2020.KK z 7 października 2021 r.) wykonanie egzekwowanego obowiązku rozbiórki przedmiotowych: obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej i urządzeń budowlanych nie zostało wstrzymane, jak również nie został odroczony termin wykonania tego obowiązku (art. 56 § 1 pkt 1 ww. ustawy). Nie wystąpiły również inne okoliczności, określone w przepisach art. 56 § 1 pkt 2-5 u.p.e.a.

20 Dodatkowo WINB zauważył, że wznowione postępowanie zostało zakończone decyzją tutejszego organu z 22 czerwca 2022 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji nr WOP.7721.174.2012.AZ z 2 lipca 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję nr INB.7141.97.2010.AC z 12 kwietnia 2012 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 27 października 2022 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez A. D. i D.D. od decyzji nr z 22 czerwca 2022 r. Tym samym, zarówno decyzja organu odwoławczego z 22 czerwca 2022 r., jak i decyzja organu I instancji z 2 lipca 2012 r., orzekające obowiązek rozbiórki, pozostają w obiegu prawnym. W ocenie organu fakt wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na postanowienie nr GINB z 27 października 2022 r. pozostaje bez wpływu na ocenę sprawy w trybie przepisów art. 56 u.p.e.a.

21 W skardze na tak wydaną decyzję A. D. wskazał, że nastąpiła zmiana stanu prawnego powstałego w wyniku wejścia w życie nowego planu miejscowego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Kościerzyna z dnia 20 września 2019 r. dla działki nr [..] położonej w Z., obręb geodezyjny Wdzydze dla terenu 10.R, gdzie dla tej działki dopuszczono zabudowę budynkiem gospodarczym do 35 m2, a w rozdziale 2 w § 8 pkt 2 i 3 planu - dopuszczono istniejącą zabudowę i adaptację istniejących budynków. Zdaniem skarżącego, powyższe stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wstrzymania wykonania obowiązku rozbiórkowego wobec strony postępowania, czyli właściciela budynku. Zmiana stanu prawnego w wyniku wejścia w życie nowego planu miejscowego, wznowienie postępowania, które zawarte jest w postanowieniu WINB z 7 października 2021 r., otwierające drogę do wstrzymania rozbiórki oraz słuszny interes strony w pełni uzasadniają wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymania wykonania obowiązku rozbiórkowego.

22 Skargę o analogicznej treści wniosła także D. D. (sygn. akt II SA/Gd 216/23).

23 W odpowiedziach na obie skargi WINB wniósł o ich oddalenie.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

25 Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a zatem skargi nie zasługują na uwzględnienie.

26 Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 56 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2023, poz. 2505, w dalszym ciągu jako u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

27 Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota sprowadza się do przerwania na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały już w toku egzekucji, gdyż w przeciwnym przypadku nie należało w ogóle wszczynać postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Zarazem wymienia on przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania, nie pozostawiając tym samym do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku należy zawiesić postępowanie (por. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji pod. red. prof. R. Hausera i prof. A. Skoczylasa; Warszawa 2012, str. 275-276). Użycie przez ustawodawcę określenia "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" oznacza, że rozstrzygnięcie dotyczące zawieszenia egzekucji ma charakter związany - jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1 – 5 ustawy egzekucyjnej, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. A contrario, brak którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu z chwili rozpatrywania wniosku przez organ egzekucyjny.

28 Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew stanowisku skarżących w sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Żadna z przesłanek, wymienionych w ww. przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a nie wystąpiła, co wynika bezspornie z akt sprawy i uzasadnień postanowień organów obu instancji. Nie jest jednocześnie taką przesłanką zmiana stanu prawnego związana z uchwaleniem "nowego" planu miejscowego, nawet jeśli – jak to utrzymują skarżący – z jego przepisów wynikałaby zgodność obiektu objętego rozbiórką z jego przeznaczeniem przewidzianym w tym planie.

29 Co więcej, podkreślenia wymaga, że zawieszenie postępowania może nastąpić z urzędu albo na wniosek wierzyciela, natomiast żaden przepis u.p.e.a. nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego lub dłużnika (por. wyrok WSA w Olsztynie z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 942/21, wyrok WSA w Białymstoku z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 181/21, wyrok NSA z 26 kwietnia 2023 r., I FGSK 2216/19, CBOSA). Oznacza to, skarżący A. D. nie był uprawniony do żądania zawieszenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, gdyż w postępowaniu tym nie jest wierzycielem tylko dłużnikiem. Tym bardziej zaś, takiego uprawnienia nie może mieć skarżąca, która wprawdzie jest adresatem obowiązku rozbiórki, wynikającego z decyzji organu odwoławczego z 22 czerwca 2022 r., jak i decyzji organu I instancji z 2 lipca 2012 r., natomiast - w ogóle nie jest stroną postępowania egzekucyjnego, gdyż nie został wystawiony przeciwko niej tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym.

30 Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, skargi jako bezzasadne, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1364), podlegały oddaleniu.

31 Sąd rozpoznał skargi na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, do czego uprawniał go art. 119 pkt 3 ww. ustawy, gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.