Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2023 r., III SAB/Gd 192/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2023 r., III SAB/Gd 192/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Asesor WSA Adam Osik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w Czarnem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 27 lipca 2023 r. G. K. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w C. o udostępnienie informacji publicznej:

3 1. czy skazanemu przysługuje pomoc postpenitencjarna z Funduszu Sprawiedliwości, jeśli ma on pieniądze na koncie zakładu karnego na "kasie żelaznej"- jeśli tak - to jaka to pomoc - finansowa czy inna?

4 2. dlaczego skazanemu nie udziela się pomocy finansowej z Funduszu Sprawiedliwości - Pomocy Postpenitencjarnej, jeśli skazany posiada środki na "kasie żelaznej" zakładu karnego; należy podać dokładną podstawę prawną, dlaczego taka pomoc nie może być udzielona skazanemu?

5 3. na jakich warunkach skazany może złożyć wniosek do tut. Dyrektora o pomoc postpenitencjarną z Funduszu Sprawiedliwości w formie materialnej oraz finansowej oraz jaką wysokość tej pomocy może otrzymać na dowolny cel?

6 4. na jakich warunkach skazany może się starać o otrzymanie zapomogi od tutejszego Dyrektora na podstawie art. 114 k.k.w. z dokładnym wyszczególnieniem w trakcie pobytu w zakładzie karnym lub po opuszczeniu zakładu karnego?

7 5. jaką pomoc udzielono skazanym z Funduszu Sprawiedliwości - Pomocy Postpenitencjarnej po opuszczeniu zakładu- jaka to była forma pomocy oraz na jaką sumę pieniędzy na jednego osadzonego z dokładnym wyszczególnieniem, tj. chodzi o dane od dnia 9 stycznia 2023r. do dnia 1 sierpnia 2023 r.

8 Pismem z dnia 4 sierpnia 2023 r. Dyrektor Zakładu Karnego w C., odnosząc się do kolejnych punktów pisma wnioskodawcy poinformował, że:

9 1. kwestie dotyczące przydzielania osadzonym pomocy postpenitencjarnej reguluje art. 166 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, 472,1236, 2054, z 2022 r. poz. 22, 655,1855, 2600);

10 2. powyższe zapytanie nie dotyczy spraw, mających charakter informacji publicznej;

11 3. warunki składania wniosków o udzielenie pomocy postpenitencjarnej reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 września 2017r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości; Dyrektor w tym zakresie zacytował treść § 39 i § 40 rozporządzenia;

12 4. kwestie dotyczące przydzielania osadzonym zapomóg są określone w art. 114 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, 472, 1236, 2054, z 2022 r. poz. 22, 655, 1855, 2600); dyrektor jednostki penitencjarnej przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie zapomóg kieruje się wytycznymi zawartymi w ww. przepisie prawa;

13 5. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 1 sierpnia 2023 r. w Zakładzie Karnym w C. udzielono pomocy postpenitencjarnej osobom pozbawionym wolności w następujących formach:

14 -organizowanie i finansowanie szkoleń i kursów podnoszących kwalifikacje zawodowe oraz pokrywanie kosztów egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe;

15 -organizowanie i finansowanie programów podnoszących kompetencje społeczne, mających na celu przeciwdziałanie czynnikom kryminogennym, a zwłaszcza agresji i przemocy, w tym przemocy w rodzinie, oraz problemom uzależnień;

16 -pokrywanie kosztów związanych z uzyskaniem dowodu osobistego oraz innych dokumentów niezbędnych do uzyskania pomocy;

17 -pokrywanie kosztów związanych z organizacją i udzielaniem pomocy rzeczowej w formie: odzieży, bielizny, obuwia, środków czystości i higieny osobistej lub bonów towarowych,

18 -udzielanie świadczeń pieniężnych na cel wskazany przez organ lub podmiot udzielający pomocy.

19 Organ wskazał, że przeciętna kwota na jednego osadzonego w wyniku uzyskanej pomocy z Funduszu Postpenitencjarnego wyniosła 139,40 zł.

20 Pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. G. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

21 Skarżący wyjaśnił, że Dyrektor Zakładu Karnego w C., odpowiadając na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej stwierdził, że informacja, o którą skarżący wnioskuje w punkcie 2 wniosku nie stanowi informacji publicznej. Z kolei odpowiedź dotycząca punktu 4 wniosku jest, zdaniem skarżącego, informacją szczątkową i jej nie rozumie. Wskazane informacje są informacjami publicznymi, a Dyrektor Zakładu Karnego w C. dopuścił się bezczynności. W tej sytuacji skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego w C. do udostępnienia w/w informacji publicznej.

22 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w C. wniósł o oddalenie skargi.

23 Organ wyjaśnił, że w piśmie z dnia 4 sierpnia 2023 r. została udzielona stosowna odpowiedź, przy czym w zakresie punktu 2 skarżący został poinformowany, że informacja ta nie ma charakteru informacji publicznej, co oznacza, że nie może zostać załatwiona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

24 Organ dodał również, że G. K. składa bardzo dużą ilość wniosków o udostępnienie informacji publicznej (w 2022 r. złożył 16 wniosków), a każdy z nich zawiera po kilka, kilkanaście punktów. W ocenie organu, ich treść i liczba również świadczy o próbie wykorzystania prawa do informacji publicznej dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne.

25 W piśmie datowanym na dzień 18 sierpnia 2023 r. skarżący dodatkowo wskazał, że informacja, o którą wnosił w punkcie 2 wniosku z dnia 27 lipca 2023 r. jest informacją publiczną, bowiem dotyczy działalności służby więziennej.

26 Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

27 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

28 W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

29 Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

30 Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

31 W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej.

32 Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej - dalej: u.d.i.p. (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 902). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. , obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W myśl art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

33 Przepisy u.d.i.p. stanowią, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), przy czym udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).

34 Organ administracji publicznej, lub inny podmiot, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co do zasady może: 1. udostępnić żądaną informację bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), 2. powiadomić stronę w ww. terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), 3. udostępnić informację zgodnie z wnioskiem, po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty, związanej z dodatkowymi kosztami spowodowanymi wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia, które to powiadomienie winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 15 u.d.i.p.), 4. odmówić udostępnienia żądanej informacji w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), 5. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż żądana informacja nie ma charakteru publicznego, bądź 6. powiadomić pismem wnioskodawcę, iż nie posiada żądanej informacji.

35 Bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega zatem na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, lub też nie podejmuje innej z ww. czynności. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ "milczy" wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Przez owo milczenie należy rozumieć brak aktywności organu w jednej z przedstawionych wyżej form.

36 W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w C. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia posiadanej informacji publicznej.

37 Dyrektor Zakładu Karnego w C. udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 27 lipca 2023 r. w dniu 4 sierpnia 2023 r., wobec czego termin 14 dni został przez organ – co do zasady - dochowany.

38 Między stronami sporne było natomiast, czy żądane przez skarżącego informacje są informacjami publicznymi, czy też takiego przymiotu nie mają ( punkt 2. wniosku skarżącego) oraz – czy odpowiedź organu w zakresie punktu 4. wniosku skarżącego jest pełna i zrozumiała , a zatem czy organ udzielił informacji publicznej w tym zakresie. Jednocześnie bezsporne było, iż organ udzielił wcześniej skarżącemu odpowiedzi na punkt 1, 3 i 5 wniosku , a skarżący udzielonych informacji nie kwestionował we wniesionej skardze.

39 Pojęcie informacji publicznej unormowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. , który stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych, wykonywana lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1975/18 ). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, zaliczając do nich m.in.: informacje o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcję i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p.); informacje o zasadach funkcjonowania organów władzy publicznej, w tym o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e i f u.d.i.p.), czy też informacje o danych publicznych, w tym o treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.).

40 Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że informacje publiczne to informacje już istniejące w chwili ich udzielania, a nie niezmaterializowane w jakiejkolwiek postaci zamierzenia podmiotu zobowiązanego do podejmowania określonych działań. Informacja publiczna powinna istnieć w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku oraz odnosić się do istniejącego już stanu rzeczy. W świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej wnioskiem może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan pewnych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi, w szczególności w sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskodawca nie może żądać informacji, które nie znajdują się w dyspozycji organu, bądź nie są zmaterializowane w dokumentach. Jednocześnie organ nie jest zobowiązany do tworzenia takich danych na wniosek złożony na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p.

41 Przypomnieć w tym miejscu należy, że skarżący w punkcie 2. wniosku pytał, dlaczego skazanemu nie udziela się pomocy finansowej z Funduszu Sprawiedliwości - Pomocy Postpenitencjarnej, jeśli skazany posiada środki na "kasie żelaznej" zakładu karnego; należy podać dokładną podstawę prawną, dlaczego taka pomoc nie może być udzielona skazanemu? W punkcie 4. wniosku pytał natomiast o to, na jakich warunkach skazany może się starać o otrzymanie zapomogi od tutejszego Dyrektora na podstawie art. 114 k.k.w. z dokładnym wyszczególnieniem w trakcie pobytu w zakładzie karnym lub po opuszczeniu zakładu karnego?

42 W pierwszym przypadku organ stwierdził, że nie jest to informacja publiczna, w drugim udzielił odpowiedzi, że kwestie dotyczące przydzielania osadzonym zapomóg są określone w art. 114 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, 472, 1236, 2054, z 2022 r. poz. 22, 655, 1855, 2600); dyrektor jednostki penitencjarnej przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie zapomóg kieruje się wytycznymi zawartymi w ww. przepisie prawa.

43 Mając na uwadze powyższe rozważania dotyczące istoty pojęcia "informacja publiczna" nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że informacja, o którą wnosił w punkcie 2 wniosku z dnia 27 lipca 2023 r., jest informacją publiczną, bo dotyczy działalności służby więziennej. Pytanie skarżącego jest pytaniem zakładającym, że w jakimś przypadku nie udziela się pomocy finansowej skazanemu, a skarżący chce ustalić, na jakiej podstawie prawnej oraz z jakich przyczyn. Postawione przez skarżącego pytanie dotyczy ewentualnych sytuacji indywidualnych , nie zaś kwestii ogólnych, związanych z funkcjonowaniem zakładu karnego czy działalności służby więziennej.

44 Zauważyć ponadto należy, że z praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych wynika jednoznacznie, iż domaganie się informacji o obowiązującym prawie nie nosi znamion informacji publicznej i nie znajduje do niej zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1380/12 oraz z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1963/12). Także z utrwalonych poglądów judykatury wynika, że wykładnia przepisów prawa, jak też ocena czy sposób ich zastosowania nie stanowią informacji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 8/11). W literaturze prawa wskazuje się analogicznie, że w kategorii informacji publicznej nie mieści się ubieganie się o poradę prawną, wyjaśnienie charakteru i istoty przepisów prawnych, domaganie się instruktażu (wykładni), jak należy rozumieć i stosować w praktyce określone przepisy prawa (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wydanie 3, Warszawa 2016, komentarz do art. 6, publ: WK 2016).

45 Zasadnie zatem organ uznał, że nie jest zobowiązany do merytorycznej odpowiedzi na punkt 2. wniosku skarżącego, bowiem nie dotyczy on informacji publicznej.

46 W ocenie Sądu zapytanie o to, na jakich warunkach skazany może starać się o otrzymanie zapomogi od dyrektora zakładu karnego na podstawie art. 114 k.k.w. nie stanowi pytania o fakty, lecz jest wnioskiem o wskazanie i omówienie wynikających z regulacji prawnych przesłanek w tym zakresie. Wyjaśnienie charakteru czy istoty obowiązujących unormowań, jak też warunków, które muszą być spełnione przez osobę osadzoną, nie spełniają kryteriów stawianych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej.

47 Choć organ udzielił skarżącemu odpowiedzi , którą skarżący uznał za niezrozumiałą i niepełną, z powyższego wynika, że organ nie miał podstaw do merytorycznego odnoszenia się do punktu 4. wniosku skarżącego, bowiem skarżący domagał się udzielenia informacji nie będącej informacją publiczną.

48 W tej sytuacji wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarzucana organowi przez skarżącego bezczynność nie miała miejsca.

49 Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

50 Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).