Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2016 r., III SA/Gd 769/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2016 r., III SA/Gd 769/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Wojewody z dnia 24 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu na pobyt stały 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 8 czerwca 2015 r. nr[...], 2) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. T. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Z przedstawionych sądowi akt administracyjnych wynika, co następuje:

3 w dniu 24 lutego 2015 r. P. T. został zameldowany na pobyt stały przy ul. [...] 12 w S.. Zameldowania dokonano na podstawie przedstawionego przez P. T. wniosku, odpisu zwykłego księgi wieczystej n r[...], prowadzonej w VII Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S. z dn. 23 lutego 2015 r. i informacji z rejestru gruntów z dn. 24 lutego 2015 r. (nr jedn. Rej.[...]), z treści których wynikało, że wnioskodawca jest współwłaścicielem ww. nieruchomości (wspólnie z żoną – K. T.) (k-45,46,47 akt adm.).

4 W dniu 18 marca Spółka A. Sp. z o.o. w S. wystąpiła do Prezydenta Miasta S. z wnioskiem o uchylenie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu P. T. przy ul. [...] 12 w S..

5 Decyzją z dnia 8 czerwca 2015 r. Prezydent Miasta S. działając na postawie art. 31 ust. 1 oraz art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2015, poz. 388) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2013, poz. 594) orzekł o usunięciu zapisu o zameldowaniu P. T. na pobyt stały przy ul. [...] 12 w S..

6 Z uzasadnienia decyzji wynika, że w toku postępowania przed organem ustalono, iż aktem notarialnym z dnia 13 lutego 2015 r. K. T., działając w imieniu własnym oraz męża – P. T., przeniosła własność przedmiotowej nieruchomości na spółkę A. Sp. z o.o. w S..

7 Organ wskazał, że w postępowaniu administracyjnym o usunięcie zapisu o zameldowaniu organ ustala wyłącznie to, czy w dacie zameldowania spełnione były wymagania określone w art. 28 ustawy o ewidencji ludności, tzn., czy w momencie dokonywania zameldowania osoba meldująca się przedstawiła potwierdzenie pobytu w lokalu na formularzu meldunkowym "zgłoszenie pobytu stałego" dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz czy okazała do wglądu tytuł prawny do lokalu.

8 W ocenie organu ww. przesłanki w tym przypadku nie zostały spełnione, ponieważ P. T. ( który na formularzu zgłoszenie pobytu stałego nr 4 potwierdził fakt przebywania w lokalu), w momencie dokonywania czynności meldunkowej nie przysługiwało już prawo własności do budynku przy ul. [...] 12 w S..

9 W końcowej części uzasadnienia organ poinformował, że jeżeli osoba przebywa pod wskazanym adresem, a dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, to o zameldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej.

10 W odwołaniu od decyzji P. T. podniósł, że wnioskował o zawieszenie postępowania w sprawie, powołując się na prowadzenie przez Prokuraturę Rejonową w S. postępowania wyjaśniającego w przedmiocie popełnienia przez K. T. przestępstwa przywłaszczenia mienia i wskazywał, że ww., dokonując wniesienia spornej nieruchomości jako aportu do spółki A. Sp. z o.o. w S., działała z przekroczeniem pełnomocnictwa udzielonego jej przez skarżącego. Nadto - Sąd Rejonowy odmówił dokonania rejestracji zmiany danych Spółki. Efektem powyższego jest stan, w którym P. T. nie tylko nie posiada prawa własności nieruchomości, lecz także - nie otrzymał świadczenia ekwiwalentnego w postaci udziałów w Spółce. Co więcej, wskazany powyżej Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że K. T. przenosząc własność nieruchomości działała z przekroczeniem udzielonego jej pełnomocnictwa. Okoliczność prowadzenia, nie tylko przez sąd rejestrowy, ale także przez prokuraturę, postępowań związanych z ustalaniem prawa własności spornej nieruchomości, w ocenie odwołującego się, w dostateczny sposób uzasadniała konieczność zawieszenia postpowania do czasu wyjaśnienia, czy K. T. miała prawo w imieniu P. T. rozporządzić prawem własności nieruchomości.

11 Ponadto w toku postępowania P. T. wystąpił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność, że dom przy ul. [...] 12 w S. stanowi jego centrum życiowe, czego organ nie uczynił. W ocenie odwołującego się, organ w istotny sposób naruszył art. 7 Kpa, ponieważ okoliczności sprawy nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Postępowanie wyjaśniające ograniczyło się bowiem jedynie do ustalenia, czy w chwili zameldowania P. T. był właścicielem nieruchomości.

12 W odwołaniu podniesiono także zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 oraz art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności. Organ pominął bowiem podnoszone przez P. T. zarzuty, że przeniesienie prawa własności nieruchomości na Spółkę A. nastąpiło bez jego zgody, a dom przy ul. [...] 12 w S. stanowi centrum życiowe odwołującego się. Wydanie decyzji było zatem przedwczesne. Organ nie wziął także pod uwagę, że uprawnienie do lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o zameldowanie i wymeldowanie. Przy zameldowaniu liczy się tylko to, czy dana osoba rzeczywiście zamieszkuje w danym lokalu.

13 Decyzją z dnia 24 lipca 2015 r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, stwierdzając, że odwołanie P. T. nie zasługuje na uwzględnienie.

14 Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że dokonane w dniu 24 lutego 2015 r. zameldowanie P. T. było niezgodne z ustawą o ewidencji ludności. Podkreślono, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy, jeżeli ujawnione zostaną jakiekolwiek wątpliwości co do prawidłowości zameldowania, organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania stosownego rozstrzygnięcia w sprawie błędnego zameldowania. Postępowania administracyjne w sprawie usunięcia zapisu o zameldowaniu dotyczy momentu zameldowania. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu 24 lutego 2015 r.(dzień zameldowania) P. T. nie miał już tytułu prawnego do lokalu, w związku z czym nie miał prawa do potwierdzenia na druku meldunkowym swojego pobytu w tym lokalu. Brak potwierdzenia pobytu osoby dokonującej zameldowania przez właściciela lokalu/domu oznacza, że zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 28 ust. 2 cyt. ustawy. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami naruszenia art. 7 kpa przy wydaniu decyzji przez organ I instancji. Pomimo podjętych przez P. T. działań w celu wykazania, że nieruchomość została bez jego wiedzy przywłaszczona przez Spółkę, to na dzień zameldowania tytuł prawny do spornego lokalu, potwierdzony wypisem z KRS i odpisem księgi wieczystej posiadała Spółka A. i zgodnie z przepisami meldunkowymi, tylko jej przedstawiciel mógł potwierdzić - na druku meldunkowym - pobyt skarżącego w domu przy ul.[...]12 w S..

15 Organ stanął na stanowisku, że zainicjowane przez P. T. sprawy sądowe nie stanowiły przesłanki warunkującej zawieszenie postępowania, ich zakończenie nie stanowiło bowiem zagadnienia wstępnego w sprawie o usunięcie zapisu o zameldowaniu.

16 Zdaniem organu, nie było także potrzeby prowadzenia wskazanych przez P. T. czynności wyjaśniających na temat, czy zamieszkuje on w spornym lokalu. Postępowanie w sprawie usunięcia zapisu o zameldowaniu ogranicza się bowiem jedynie do oceny prawidłowości złożonego wniosku pod względem formalnym. Ponieważ zgłoszenie pobytu stałego odwołującego się nastąpiło z naruszeniem prawa, nie było konieczności badania okoliczności zamieszkiwania P. T. w spornym lokalu. W tym zakresie organ wyjaśnił, że osobie, która przebywa w danym lokalu, a nie przedłożyła druku meldunkowego zwierającego potwierdzenie jej pobytu przez właściciela, przysługuje prawo złożenia wniosku o dokonanie zameldowania w drodze decyzji administracyjnej. P. T. takiego wniosku jednak nie złożył.

17 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. T. wystąpił o uchylenie decyzji Wojewody [...]ego oraz – ewentualnie decyzji organu I instancji, podtrzymując zarzuty przedstawione uprzednio w odwołaniu.

18 Skarżący zwrócił uwagę, że w przypadku, w którym dane zgłoszone do zameldowania, na podstawie których zameldowania dokonano, budzą wątpliwości, organ uprawniony jest do ich powtórnego zweryfikowania i ich rozstrzygnięcia w formie decyzji wydanej na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący powołał się na uchwałę składu 7 sędziów SN z dnia 31 października 1991 r. III AZP 6/91, w której udzielono pozytywnej odpowiedzi na pytanie, czy zastosowanie regulacji takiej, jak zamieszczona aktualnie w art. 31 ust. 1 cyt. ustawy, może mieć zastosowanie również po uprzednim dokonaniu czynności zameldowania, (co pierwotnie budziło wątpliwości). Udzielając pozytywnej odpowiedzi, SN wyraźnie wskazał, że rozstrzyganie powstałych wątpliwości powinno w każdym przypadku (tj. niezależnie czy badanie takie prowadzone jest na etapie poprzedzającym dokonanie czynności zameldowania, czy też post factum ) zamierzać do ustalenia, czy zapis o zameldowaniu odpowiada lub będzie odpowiadać zasadniczej funkcji instytucji meldunku, jaką jest "rejestracja prawdziwych danych o ludności i jej ruchu naturalnym".

19 W przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom organów, należało ustalić nie to, czy zgłoszenie meldunkowe zostało złożone zgodnie z prawem, ale - czy w sprawie zaistniały materialnoprawne przesłanki do zameldowania skarżącego na pobyt stały.

20 Wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

21 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

23 Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2014 r., poz. 1647 ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje (orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem.

24 Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie są brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012, poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

25 Skarga jest zasadna.

26 Na wstępie zauważyć należy, że w podstawie prawnej (sentencji) decyzji organów obu instancji powołano się na różne podstawy prawne ich wydania, zatem organ odwoławczy winien wyjaśnić w uzasadnieniu rzeczywistą treść przepisów stosowanego prawa.

27 Powołany w decyzjach organów obu instancji przepis art. 31 ust. 1 ustawy stanowi, że: - jeżeli dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, o zameldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej, a art. 28 – że obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt - w tym przypadku - stały w formie pisemnej na formularzu we właściwym organie gminy, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport oraz – potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego, oraz do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu.

28 Z przedstawionych sądowi akt sprawy wynika, że P. T., zgłaszając w dniu 24 lutego 2015 r. w UM w S., swój pobyt stały w domu przy ul. [...] 12 w S., w/w, konieczne dokumenty, przedłożył.(k-46, 46a,47 akt adm.)

29 Wśród tych dokumentów znajduje się odpis zwykły KW nr [...] Sądu Rejonowego VII Wydziału Ksiąg Wieczystych w S. z dn.16.02.2015 r., z którego wynika, że P. T. wraz z żoną K., są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] 12 w S.; taki stan własności wynikał również z przedłożonego dokumentu – informacji z rejestru gruntów z dn. 24 lutego 2015 r.

30 W opisanej sytuacji zgłoszenie stałego pobytu w domu objętym ustawową wspólnością małżeńską zostało prawidłowo przyjęte.

31 Z dokumentów przedłożonych przy wniosku z dn. 19.03.2015 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania P. T. na pobyt stały w w/w domu, a w szczególności – z wypisu z KW dotyczącej spornej nieruchomości wynika, że zmianę właściciela ( Spółkę A.) wpisano w KW w dniu 27 lutego 2015 r.

32 W trakcie toczącego się postępowania w przedmiocie usunięcia zapisu o zameldowaniu P. T. w domu przy ul. [...] 12 w S. skarżący, działając przez pełnomocnika, ustnie i pisemnie wyjaśniał, że toczy się postępowanie odnoście bezprawnego przeniesienia własności części spornej nieruchomości na Spółkę A. przez K. T., żonę skarżącego. W dniu 7 kwietnia 2015 r. skarżący złożył wnioski o zawieszenie postępowania w sprawie i o wyznaczenie terminu do wskazania i przesłuchania świadków na wyżej opisane okoliczności. Żądanie przesłuchania świadków pełnomocnik skarżącego ponowił w dniu 11 maja 2015 r.

33 W opisanej sytuacji, mimo formalnej odmowy dopuszczenia dowodu w postaci przesłuchania świadków i zawieszenia postępowania, wydanie w dniu 8 czerwca 2015 r. decyzji o usunięciu z ewidencji zapisu o zameldowaniu w przedmiotowym domu P. T. było co najmniej przedwczesne. Decyzje wydano bowiem nie tylko bez zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego sprawy, lecz również – w świetle już dostępnych organowi dowodów – z istotnym naruszeniem przepisów art. 28 ust. 2 i 4 ustawy.

34 Z przepisów tych wynika bowiem, jakie dokumenty należy przedłożyć przy dokonywaniu zameldowania. Dokumenty wymienione w przepisie, w tym – wypis z KW ( o czym była już mowa powyżej),skarżący przedłożył, a ich wiarygodność nie została skutecznie zakwestionowana.

35 Zatem – skoro zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała, późniejsze (tj. 18 marca 2015 r.) złożenie wniosku o usunięcie zapisu o zameldowaniu oparte o kwestionowanie prawa własności P. T. do nieruchomości nie mogło być – w opisywanych okolicznościach - podstawą do podjęcia prawidłowej decyzji o usunięciu tego zapisu.

36 Błędną decyzję organu I instancji zaaprobował organ odwoławczy, twierdząc w uzasadnieniu, wbrew stanowi faktycznemu sprawy wynikającemu z dowodów zgromadzonych przed organem I instancji, a co więcej – wbrew dołączonemu do odwołania postanowieniu (co prawda – w odpisie i bez potwierdzenia zgodności), że "sprawa była oczywista", zatem – nie było potrzeby przeprowadzania w toku postępowania dalszych dowodów.

37 Skoro, zdaniem organu odwoławczego, "w postępowaniu wyjaśniającym w sprawie usunięcia zapisu o zameldowaniu należało ograniczyć się jedynie do prawidłowości złożenia wniosku meldunkowego pod względem formalnym", a P. T. w dniu 24 lutego 2015 r. – co wynika z akt – dopełnił wszystkich, wymaganych przepisami ustawy formalności, to na jakiej podstawie orzeczono o usunięciu zapisu o jego zameldowaniu w domu przy ul. [...] 12 w S.?

38 Być może sporne między stronami postępowania kwestie, czy i kiedy przeszła na Spółkę A. własność nieruchomości przy ul. [...] 12 w S. zostały lub zostaną w najbliższym czasie rozstrzygnięte, a jeśli będzie to ostatecznie ustalona data sprzed 24 lutego 2015 r., organ I instancji będzie musiał uwzględnić to przy ponownym rozpoznawaniu wniosku Spółki A. o usunięcie wpisu o zameldowaniu P.T., przy czym rozważy wówczas, czy i jakie miało to znaczenie w świetle przedłożonego przez skarżącego wypisu z KW, obejmującego dzień zgłoszenia pobytu stałego w lokalu.

39 Wskazania co do dalszego postepowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań Sądu.

40 Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na mocy art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i b cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 tego aktu.