Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2012 r., III SA/Gd 502/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2012 r., III SA/Gd 502/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 25 lipca 2011 r. Prezydent Miasta, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego A. A. S. z budynku przy ul. [...] w S.

3 W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o wymeldowanie wymienionej złożyła J. W. (poprzednio S.) - właścicielka budynku. Wnioskodawczyni podała, że córka A. nie zamieszkuje pod adresem zameldowania od 2006 r. W toku postępowania A. S. zeznała, że od 2008 r. zamieszkuje wspólnie z bratem K. w lokalu [...] przy ul. [...] w S., który stanowi własność jej ojca. Po rozstaniu rodziców mieszkała wspólnie z matką, a ojciec wyprowadził się z domu kilka lat wcześniej. Ze względu na charakter lokalu, który jest użytkowy nie może się w nim zameldować. J. W. zeznała, że córka wyprowadziła się z domu w kwietniu 2006 r. zabierając wszystkie swoje rzeczy. Zamieszkuje wspólnie z ojcem przy ul. [...] w S. w lokalu, który obecnie jest zaadaptowany na mieszkanie. Ponadto w wyroku rozwodowym z 2007 r. ustalono miejsce przebywania córki A. w miejscu zamieszkania ojca – L. S.

4 Oceniając zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, że strona nie zamieszkuje pod adresem zameldowania. Sama opuściła budynek przy ul. [...] w S., a miejsce jej pobytu jest znane. Została zatem spełniona przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

5 A. S. odwołała się od tej decyzji, powołując się na art. 25 i art. 26 Kodeksu cywilnego. Jej zdaniem, to matka swoim zachowaniem doprowadziła od jej ucieczki do ojca w 2006 r. Przebywanie w/w lokalu przy ul. [...] w S. wynika z powodów rodzinnych i ma charakter czasowy. Nie mogła się tam zameldować na pobyt czasowy, gdyż jest to lokal użytkowy. Obecnie złożyła kolejny wniosek w tej sprawie.

6 Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 22 września 2011 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

7 Organ odwoławczy stwierdził, że o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można orzec, gdy opuszczenie danego lokalu ma charakter dobrowolny i trwały. Posiadanie pobytu stałego oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych, a więc osoba stale tam przebywa, nocuje, spożywa posiłki, odbiera korespondencję, z którego wychodzi do pracy.

8 Z wyjaśnień skarżącej nie wynika, aby w sposób stały zamieszkiwała w spornym lokalu. Skarżąca sama utrzymywała, że zamieszkuje u ojca. Z wyjaśnień składanych podczas postępowania nie wynikało, że zamierza powrócić do tego lokalu i zamieszkiwać w sposób stały. Od 1,5 roku nie przebywa w miejscu zameldowania, co świadczy o tym, że zerwała swój związek z przedmiotowym lokalem. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji zastosował art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych,

9 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, zarzucając naruszenie - "art. 77 par. kpa". Wniosła także o przesłuchanie swojego ojca dla dokładnego wyjaśnienia powodów opuszczenia przeze nią miejsca zameldowania oraz zamiaru powrotu do stałego miejsca zamieszkania.

10 Jej zdaniem organ odwoławczy swobodnie zinterpretował większość dowodów zgromadzonych w sprawie. Podkreśliła, że wcześniej wyrażała zamiar stałego przebywania w budynku przy ul. [...] w S. Potwierdzone zostało również, że dobrowolnie nie opuściła miejsca pobytu stałego. W sprawie nie jest istotne czasowe przebywanie w lokalu użytkowym ojca, gdyż pobyt tam bardzo negatywnie wpływa na jej zdrowie. Lokal ten nie spełnia warunków do prawidłowego rozwoju i codziennego funkcjonowania, zwłaszcza po zamieszkaniu w nim niepełnoletniego brata skarżącej.

11 W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

12 J. W. złożyła odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie i podtrzymanie decyzji organu odwoławczego. Zaznaczyła, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącą było dobrowolne. Potwierdza to m.in. opinia biegłych sporządzona na zlecenie Sądu Okręgowego w G. Dodała, że lokal użytkowy o powierzchni prawie 50 m2 przy ul. [...] w S. został zaadoptowany na cele mieszkalne.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

15 W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

16 Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

17 W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 22 września 2011 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 25 lipca 2011 r. o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w S.

18 Na wstępie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U, z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach.

19 Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia dniu 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) ukształtował się pogląd, że zameldowanie osoby pod danym adresem ma odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy w tym zakresie. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W szczególności nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu.

20 Należy podkreślić, że obecne brzmienie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie budzi wątpliwości, co do ewidencyjnego charakteru zameldowania. Aktualnie utrwalone jest stanowisko, że instytucja meldunku ma charakter ściśle ewidencyjny, to znaczy, że ma odzwierciedlać stan faktyczny w tym zakresie. Samo zameldowanie lub jego brak nie ma wpływu na prawo (uprawnienia) do zamieszkiwania w danym lokalu.

21 Przechodząc dalej, to podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

22 W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego przepisu ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to należy zaakceptować.

23 We wniesionej skardze skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania - art. 77 k.p.a. i swobodną interpretację dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ odwoławczy. Ponadto skarżąca wskazała na zamiar stałego zamieszkania przy ul. [...] oraz podniosła, że nie opuściła dobrowolnie domu.

24 Stanowisko skarżącej nie może zasługiwać na uwzględnienie z przyczyn wskazanych poniżej.

25 Bezspornym w sprawie było, że w dniu 7 listopada 2007 r. małżeństwo J. S. (obecnie W.) i L. S. zostało rozwiązane, bez orzekania o winie stron, prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. zapadłym w sprawie sygn. akt II C 1550/06.

26 Na mocy tego wyroku miejsce pobytu skarżącej, która w dacie orzekania miała ukończone 15 lat, ustalono w miejscu zamieszkania ojca (zaś jej brata i siostry w miejscu zamieszkania matki), a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi powierzono obojgu rodzicom (vide: wyrok - k. 5 - 5v. akt administracyjnych).

27 Jeszcze przed orzeczeniem rozwodu w dniu 31 marca 2006 r. rodzice skarżącej dokonali podziału majątku wspólnego (vide: umowa - k. 12-11 akt administracyjnych). Matka została właścicielką dwukondygnacyjnego domu w zabudowie bliźniaczej położonego przy ul. [...] w S., zaś ojciec lokalu użytkowego położonego przy ul. [...] w S.

28 Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skarżąca zamieszkuje od co najmniej 2008 r. wraz z ojcem L. S. Okoliczność wspólnego zamieszkiwania z ojcem pozostawała poza sporem i nie była kwestionowana przez skarżącą w toku postępowania. Skarżąca w zeznaniach złożonych w dniu 30 maja 2011 r. podniosła, że "Mieszkam w lokalu nr [...] przy ul. [...] razem z moim tatą L. S. i bratem K. S. od około 2008 r." oraz że "od mniej więcej 1,5 roku nie przebywałam pod adresem zamieszkania" (vide: protokół przesłuchania - k. 10 - 10v. akt administracyjnych).

29 Fakt zamieszkiwania z ojcem oraz okres przez jaki skarżąca nie przebywa w lokalu upoważnia do przyjęcia, że jego opuszczenie ma charakter trwały. W tej sytuacji, organ zasadnie wskazał, że pozostawienie meldunku skarżącej, która od ponad półtora roku nie mieszka w przedmiotowym lokalu, stanowiłoby fikcję meldunkową.

30 Nie może ulegać również wątpliwości, że centrum życiowe skarżącej znajduje się przy ul. [...] w S., w miejscu zamieszkania ojca. W przywołanych powyżej zeznaniach skarżąca jednoznacznie wskazała, że przeprowadziła się do ojca i nie przebywa pod adresem zameldowania. Także w pozwie o alimenty z dnia 8 października 2010 r. skierowanym przeciwko matce, skarżąca jako swój adres zamieszkania podała adres ojca, a w uzasadnieniu podniosła, że "po rozwodzie rodziców zdecydowała się zamieszkać wraz z ojcem – L. S." (vide: pozew o alimenty - k. 4 - 3 akt administracyjnych). Okoliczności te znajdują potwierdzenie w zeznaniach złożonych przez matkę, która powoływała się na fakt wyprowadzenia się córki do ojca (vide: protokół przesłuchania - k.13 - 13v. akt administracyjnych).

31 Już w świetle powyższych okoliczności, twierdzenia skarżącej o zamiarze stałego przebywania na ul. [...], jak i o braku dobrowolnego charakteru opuszczenia domu (z uwagi na zachowanie się matki), nasuwają uzasadnione wątpliwości i nie są przekonywujące. Ponadto z opinii psychologicznej Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno - Konsultacyjnego w S. z dnia 24 stycznia 2007 r., której kopia została załączona do odpowiedzi na skargę, jednoznacznie wynika, że skarżąca samodzielnie i dobrowolnie podjęła decyzję o zamieszkaniu z ojcem. Skarżąca chciała pozostać przy ojcu i jej stanowisko znalazło "odzwierciedlenie" w wyroku rozwodowym, który ustalił miejsce zamieszkania skarżącej przy nim. Można jedynie dodać, że z opinii tej wynika, że "Od kwietnia 2006 r. małoletnia przeszła dobrowolnie pod całkowitą opiekę ojca", od tego czasu jest "przebywa pod bezpośrednią opieką ojca i na całkowitym utrzymaniu ojca".

32 Jednak niezależnie od tych okoliczności, to skarżąca jako osoba pełnoletnia nie podjęła jakichkolwiek czynności zmierzających do faktycznego zamieszkania z matką. Podnoszony przez nią zamiar stałego zamieszkania na ul. [...] nie został przez nią w żaden sposób uzewnętrzniony. Sama li tylko deklaracja istnienia takiego zamiaru, nie poparta jakimikolwiek działaniami skarżącej, jest niewiarygodna. Ponadto pozostaje w oczywistej sprzeczności chociażby z treścią i uzasadnieniem przywołanego powyżej pozwu o alimenty z dnia 8 października 2010 r. wniesionego przez skarżącą przeciwko matce.

33 W zaistniałej sytuacji, bliżej niesprecyzowany zamiar skarżącej zamieszkania wraz z matką nie jest wystarczający, aby stanowić przeszkodę do jej wymeldowania z pobytu stałego. Jak wskazano na początku rozważań, ewidencja ludności odzwierciedla stan faktyczny w zakresie zameldowania, i nie można uzależniać zapisów tej ewidencji od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 922/10, baza Lex nr 1081952, że zamiar powrotu do lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy o wymeldowanie. Należy dodać, że przepisy ewidencji ludności, nie pozwalają na powiązanie sprawy o wymeldowanie z kwestiami zdrowotnymi czy możliwością zameldowania w innym miejscu (co także podnosiła skarżąca).

34 Sąd nie dopatrzył się uchybień procesowych, które mogłyby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym naruszenia przepisu art. 77 k.p.a. Niewątpliwie w toku postępowania administracyjnego skarżąca miała zapewniony czynny udział i zapoznała się z dowodami zawartymi w aktach sprawy.

35 Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ odwoławczy nie nasuwa wątpliwości. Organ ten przywołał i odniósł się do okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał m.in. że ze złożonych przez skarżącą wyjaśnień nie wynikało, iż zamierza ona powrócić do spornego lokalu i zamieszkiwać w nim w sposób stały.

36 Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej. Prawidłowe były ustalenia organu odwoławczego, że skarżąca od 1,5 roku nie przebywa w przedmiotowym lokalu, co świadczy że zerwała swój związek z tym lokalem i jego mieszkańcami.

37 Należy też zauważyć, że nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylnie decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynika sprawy.

38 W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (nie mogą to być hipotetyczne twierdzenia strony). Skarżąca istnienia takiego wpływu nie wykazała.

39 W ocenie Sądu, również materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń w przedmiotowej sprawie. Nie można uznać, aby przywołane przez stronę uchybienie, w świetle poczynionych rozważań, mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

40 Na zakończenie należy wyjaśnić, że postępowanie sądowoadminstracyjne jest regulowane zasadniczo przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Specyfika tego postępowania polega m.in. na tym, że Sąd nie prowadzi zwykłego postępowania dowodowego. W toku tego postępowania dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów - art. 106 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego Sąd nie mógł przeprowadzić wnioskowanego we wniesionej skardze dowodu z przesłuchania ojca skarżącej i wniosek ten na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. został oddalony.

41 Należy również dodać, że niniejszy wyrok nie przesądza o niemożności zamieszkania skarżącej wspólnie z matką i zameldowania w przedmiotowym budynku.

42 Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.

43 Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w orzekł jak w sentencji wyroku.