Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 października 2010 r., III SA/Gd 239/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 października 2010 r., III SA/Gd 239/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę.

Uzasadnienie

2 W. R., zamieszkały w miejscowości W., posiadający prawo jazdy kategorii B+E, B (nr [...]) otrzymał łącznie 26 punktów karnych za trzykrotne (w dniu 9 sierpnia 2008 r., w dniu 1 września 2008 r. i w dniu 10 grudnia 2008 r.) naruszenie przepisów ruchu drogowego.

3 W dniu 29 października 2009 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień.

4 W związku z tym, decyzją z dnia 24 listopada 2009 r. Starosta działając na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) skierował W.R., na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami – egzamin teoretyczny i praktyczny, w związku z przekroczeniem przez w/w 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

5 Jednocześnie Starosta wskazał, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dnia 24 stycznia 2010 r. spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.

6 W odwołaniu od w/w decyzji W. R. wskazał, że zakwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej albowiem w nieprawidłowy sposób nastąpiło zaliczenie poszczególnych punktów karnych.

7 Co równie istotne, odwołujący nigdy nie został pouczony przez funkcjonariuszy Policji, że za popełnienie wykroczenia drogowego oprócz kary orzekanej przez sąd naliczane są również w trybie administracyjnym punkty karne. Nadto złożył on stosowny wniosek do Komendanta Wojewódzkiego Policji o umorzenie punktów karnych. Rozstrzygnięcie tego wniosku ma zaś z oczywistych względów zasadnicze znaczenie dla sprawy w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny.

8 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 kwietnia 2010 r. (sygn. akt 5251/09) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 114 ust. 1 lit. b i art. 130 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, § 2 i § 4, § 6 i 7, § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu poddania się sprawdzeniu kwalifikacji i w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

9 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy na tle przepisów regulujących postępowanie z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego oraz przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazał, że odwołujący się zakwestionował przyznanie mu 6 punktów karnych za spowodowanie kolizji drogowej oraz 10 punktów karnych przyznanych za wykroczenie z dnia 1 września 2008 r. Organ podkreślił, że starosta nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego ukierunkowanego na zweryfikowanie w oparciu o odpowiednie dokumenty źródłowe danych zawartych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, będących podstawą przypisania kierowcy odpowiedniej liczby punktów. Z tego wynika, że starostwa winien w zasadzie skoncentrować się na ustaleniu czy wniosek komendanta wojewódzkiego Policji odpowiada określonym wymogom formalnym. Wypis z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego stanowi w rozumieniu art. 75 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego środek dowodowy i jako dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności ze stanem rzeczywistym. Starosta nie jest zaś uprawniony do uzyskania dokumentów źródłowych stanowiących podstawę dla dokonania wpisów.

10 W ocenie organu odwoławczego wniosek komendanta znajdujący się w aktach rozpatrywanej sprawy sporządzony został w odpowiedniej formie i wyłącznie na podstawie tzw. wpisów ostatecznych w ewidencji (6 pkt za kolizję oraz po 10 za przekroczenia prędkości z dnia 1 września i 10 grudnia 2008 r.). Wniosek taki obligował zaś starostę do wydania stosownej decyzji administracyjnej.

11 Z kolei kwestia prawidłowości dokonywania wpisów do ewidencji kierowców naruszających zasady ruchu drogowego nie pozostaje poza jakąkolwiek kontrolą. Niemniej jednak w tej materii stosowne postępowanie regulowane jest § 9 w/w rozporządzenia oraz art. 217 – 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, które inicjuje dany kierowca. Zbadanie czy miało miejsce naruszenie przepisów ruchu drogowego za które przypisano odpowiednią liczbę punktów nie może następować w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

12 W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego obowiązkiem odwołującego się jako kierowcy było posiadanie elementarnych wiadomości na temat zasad ruchu drogowego. Odwołujący miał bowiem możliwość zapoznania się z w/w rozporządzeniem jako aktem prawnym powszechnie obowiązującym. Mógł nadto otrzymać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadającym dokonanym przez siebie naruszeniom. Ewentualne niedoinformowanie strony o naliczeniu stosownych punktów nie stanowi zaś wady niniejszego postępowania. Nie stanowi również podstawy do przyjęcia bezzasadności kwestionowanej decyzji.

13 Kolegium wskazało także, że wniosek o którym w odwołaniu wspomina odwołujący nie został przekazany Komendantowi Wojewódzkiemu Policji przez Starostę z uwagi na fakt, iż wniosek ten nie zawierał danych stanowiących podstawę do jego przekazania.

14 W tym stanie należało uznać decyzję organu I instancji za prawidłową . Wada w postaci określenia terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji została przez organ odwoławczy zweryfikowana w toku postępowania odwoławczego, gdyż obowiązujące przepisy nie dają staroście podstawy do określenia takiego terminu.

15 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W.R. wniósł o uchylenie w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i umorzenie postępowania.

16 W uzasadnieniu skargi ponownie wskazano, że punkty zostały naliczone nieprawidłowo a skarżący nie został pouczony o nakładanych punktach karnych. Na organach prowadzących postępowanie spoczywa zaś obowiązek informowania i wyjaśniania stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych związanych z daną sprawą.

17 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację w sprawie.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

19 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

20 Kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego dokonana w oparciu o w/w kryterium prowadzi, do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

21 Należy bowiem zauważyć, że skarżący zgodnie z informacjami znajdującymi się w aktach sprawy w dniach 9 sierpnia 2008 r., 1 września 2008 r. i 10 grudnia 2008 r. dokonał trzech naruszeń przepisów ruchu drogowego, tj. odpowiednio - spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego (kolizja drogowa) – 6 pkt, oraz dwukrotnie przekroczył dozwoloną prędkość powyżej 50 km/ h – za każde wykroczenie otrzymując po 10 punktów karnych.

22 W myśl art. 114 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych zgodnie z art. 130 ust. 1.

23 Zgodnie zaś z art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią ilość punktów w skali od 1 do 10.

24 Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

25 Wniosek sporządza się zaś na podstawie wpisów ostatecznych stosując formularz, którego treść została normatywnie określona (załącznik nr 6 do rozporządzenia).

26 Co istotne, zgodnie z § 4 ust. 1 powyżej wskazywanego rozporządzenia wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym.

27 Mając na uwadze argumentację skarżącego zawartą w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji Sąd zaznacza, że należy odróżnić postępowania w sprawie nałożenia mandatu karnego oraz wpisania punktów do ewidencji od postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.

28 To pierwsze postępowanie odbywa się w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.), to drugie w oparciu o przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Zgodnie z art. 98 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, mandat kredytowany staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Ukarany ma prawo nie podpisać mandatu karnego, a także może wystąpić o uchylenie prawomocnego mandatu karnego w ciągu 7 dni, jeżeli grzywnę nałożono za czyn nie będący czynem zabronionym jako wykroczenie (vide: art. 99 i art. 101 tej ustawy).

29 Z kolei postępowanie o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji odbywa się w trybie art. 114 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Co istotne, postępowanie to jest uwarunkowane uzyskaniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

30 Przesłanką do wszczęcia przedmiotowego postępowania jest wystąpienie komendanta wojewódzkiego Policji ze stosownym wnioskiem. W tym sensie rozstrzygnięcie starosty ma charakter decyzji związanej – starosta zobligowany jest bowiem wydać stosowne rozstrzygnięcie z uwagi na domniemanie prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym - sformalizowanej informacji pochodzącej od komendanta wojewódzkiego Policji.

31 Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie zatem wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ orzekający w tej sprawie koncentruje się jedynie na ustaleniu czy wniosek komendanta odpowiada wymogom formalnym określonym w rozporządzeniu. Organ, jakim jest starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma bowiem uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały określonemu kierowcy punkty karne.

32 Co oczywiste, takich uprawnień nie ma również Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy od decyzji wydawanych w tych sprawach przez starostę.

33 Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 33/2010 (vide: Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.nsa.gov.pl).

34 W uzasadnieniu w/w wyroku stwierdzono bowiem, że skoro ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone, to starosta (prezydent miasta, burmistrz) kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego.

35 Zestawiając powyższe rozważania z realiami rozpatrywanej sprawy należy zarzuty skarżącego uznać za chybione.

36 Skarżący wskazywał bowiem konsekwentnie w toku postępowania, że nie został pouczony o obowiązujących przepisach dotyczących nakładania punktów karnych jak i wynikających z tych przepisów skutkach, zwłaszcza na tle zdarzenia z dnia 9 sierpnia 2008 r., za które został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. i otrzymał 6 punktów karnych (vide pismo skarżącego w aktach administracyjnych – k. 5). Można więc uznać, że w istocie skarżący podważa prawidłowość czynności podjętych w postępowaniu poprzedzającym postępowanie dotyczące skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.

37 Podważanie liczby otrzymanych punktów karnych z powodu braku stosownej wiedzy w zakresie przepisów dotyczących przyznawania punktów karnych nie może jednak rzutować w żaden sposób na prawidłowość rozstrzygnięć wydanych przez Starostę oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

38 Organ administracji publicznej w świetle zasady legalizmu (art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) obowiązany jest działać zgodnie z prawem i w sytuacji przekroczenia 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym zobligowany był - w następstwie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji - skierować skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji.

39 Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia Starosty prawidłowo zweryfikowało decyzję organu I instancji uchylając ją w części dotyczącej terminu poddania się sprawdzeniu kwalifikacji i utrzymując w pozostałym zakresie.

40 Brzmienie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym upoważnia bowiem organ orzekający jedynie do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

41 W jego dyspozycji nie przewidziano natomiast uprawnienia do określenia terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Oznacza to, że bez wyraźnego umocowania ustawowego organ nie może decydować o terminie wykonania nałożonego przez siebie obowiązku.

42 Reasumpcja powyższych rozważań prowadzi do wskazania, że organy orzekające w sprawie, której przedmiotem było sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami nie naruszyły prawa.

43 W związku z tym należało oddalić wniesioną skargę, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami.