Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2008 r., I SA/Bd 596/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2008 r., I SA/Bd 596/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2008 r. sprawy ze skargi E. S.- T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej kwotę 740 zł ( siedemset czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 I SA/Bd 596/08

UZSADNIENIE

3 Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B.utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. określającą E. S-Twysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 3.500,00 zł. z tytułu płatnego zbycia w roku 2005 udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz we współwłasności położonego na ww. gruncie - budynku.

4 Organ orzekał w następującym stanie faktycznym :

5 Aktem notarialnym z 17 maja 2005r. Rep. A Nr [...]skarżąca sprzedała udział wynoszący 1/3 części w prawie :

6 1. użytkowania wieczystego gruntu w nieruchomości , wpisanej w KW Nr[...] Sądu Rejonowego w N. – stanowiącej działkę Nr 333/8;

7 2. oraz we własności budynku stanowiącą odrębną nieruchomość, położoną w P. za kwotę 35.000, zł.

8 Przedmiotowe prawa zostały nabyte uprzednio przez skarżącą w dniu 22 czerwca 2001 r. Organ w tej sytuacji stwierdził, że sprzedaż nastąpiła przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jego nabycie.

9 Skarżąca w celu skorzystania z ulgi , o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. ) - w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007r. - rozliczając się z ww. transakcji organowi pierwszej instancji - przedłożyła :

10 1. warunkową umowę sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu tj. niezabudowanej nieruchomości, położonej w P., stanowiącą działkę o pow. 0,0459 ha oznaczoną nr: 333/4 (akt notarialny Rep. A nr: [...]z dnia 10 maja 2007r.) ;

11 2. umowę z dnia 15 maja 2007 r. dot. przeniesienia własności ww. prawa (akt notarialny Rep. A nr:[...] ).

12 W związku z powyższym organ I instancji postanowieniem z dnia [...], nr: [...]- wszczął z urzędu w stosunku do skarżącej, postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005.

13 Organ uznał, iż uzyskane z powyższej transakcji środki finansowe nie zostały wydatkowane na cele określone w ww. przepisie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl, którego przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości jest wolny od podatku w części wydatkowanej m. In. na nabycie na terytorium RP :

14 • gruntu lub udziału w gruncie;

15 • prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie - przeznaczonych pod budowę budynku mieszkalnego,

16 • w tym również gruntu lub udziału w gruncie

17 • albo prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego.

18 W konsekwencji czego, decyzją z dnia [...] nr [...]określił skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005 w kwocie 3.500 zł. od dokonanego w 2005r. odpłatnego zbycia udziału wynoszącego 1/3 części w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz we własności budynku znajdującego się na tej nieruchomości.

19 W odwołaniu z dnia [...] 2008r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony, organ podatkowy przy wyjaśnianiu istoty sprawy, winien kierować się nie tylko zasadami dowodowymi, określonymi w ustawie Ordynacja podatkowa, ale również uwzględniać realia odnoszące się do rzeczywistości. Brać pod uwagę oczywiste zamiary strony, które w jej opinii są zgodne są z warunkami, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

20 Strona nie zgodziła się nadto z twierdzeniem organu, iż ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności ww. art. 21 ust. l pkt 32 lit a), nie odnosi się do przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Podniosła, że cel wydatków, o których mowa w cyt. przepisie nie musi być spełniony w dacie ich poniesienia.

21 Podatniczka wskazała, że przy zakupie przedmiotowej działki kierowała się wyłącznie celem mieszkaniowym. Nadmieniła również, iż plany zagospodarowania przestrzennego są od wielu lat nieaktualne i w zasadzie nieobowiązujące. Dodała, iż już w chwili transakcji starała się w Powiatowym Biurze Geodezji w N. o stosowne zaświadczenie, potwierdzające możliwość wykorzystania nabytego terenu na cele budowlane.

22 W jej ocenie, prowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie nie dowiodło, że uzyskane ze sprzedaży środki finansowe nie zostały wydatkowane na cele mieszkaniowe.

23 Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] 2008r. zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w N. przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.

24 W efekcie przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji dodatkowego postępowania, zleconego przez Dyrektora Izby Skarbowej działającego w trybie art. 229 ustawy Ordynacji podatkowa (postanowienie z dnia [...] nr [...[) otrzymano z Urzędu Miasta i Gminy w N. pismo z dnia [...] nr [...] (k. nr 39), w treści którego wskazano, iż działka nr: 333/4 położona jest na terenie, na którym brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem nie można traktować tej nieruchomości jako działki budowlanej, w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie natomiast z ustaleniami obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy N. dla tej działki określono: "tereny zainwestowane - inne".

25 Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2008r. strona wystąpiła do organu drugiej instancji o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu - ustalenia sposobu korzystania z zakupionej działki, tj. do momentu zgromadzenia całej dokumentacji, określającej charakter tejże nieruchomości, jej przeznaczenie i sposób korzystania, czyli do momentu odnalezienia umowy (oddającej grunt w użytkowanie wieczyste oraz do chwili uzyskania odpowiedzi od Burmistrza n. i od Starosty N. w sprawie charakteru zakupionej działki.

26 Postanowieniem z dnia [...] 2008r., Dyrektor Izby Skarbowej odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie uznając, iż oczekiwanie na informację od Burmistrza Nakła i Starosty Nakielskiego o przewidywanym przeznaczeniu gruntu oraz sposobie jego wykorzystania nie jest zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, które mogłoby stanowić podstawę zawieszenia postępowania odwoławczego.

27 Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uznając, iż podniesione w odwołaniu okoliczności nie uzasadniają jego uchylenia.

28 W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o :

29 1. uchylenie decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego,

30 lub

31 2. uchylenie decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji oraz przekazanie jej do

32 ponownego rozpoznania,

33 3. zasądzenie zwrotu kosztów procesowych wg norm przypisanych.

34 Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w szczególności :

35 • art. 21 ust. l pkt 32 lit. a) | lub e)

36 • art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 2a

37 W uzasadnieniu skargi przyznała, iż ustawodawca istotnie jednoznacznie zastrzegł cel wydatków wskazując, iż musi to być cel mieszkaniowy. W opinii strony organy organów obu instancji dokonały nadinterpretacji tychże przepisów poprzez uznanie, że cel ten musi być spełniony w momencie zakupu działki.

38 W opinii skarżącej bezspornie wykazała zamiar przeznaczenia zakupionego gruntu na cele budowlane, podejmując starania w Powiatowym Biurze Geodezji w N. o uzyskanie stosownego zaświadczenia potwierdzającego, że jest to teren mogący być wykorzystany na cele budowlane.

39 W jej ocenie, to organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji obarczyły ją wszelkimi brakami w realizacji ustawowych uprawnień organów samorządowych za niesporządzenie gminnego planu zagospodarowania przestrzennego oraz za nieprecyzyjne zapisy w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Strona uznała, że organ drugiej instancji, ze względu na lakoniczność regulacji art. 21 ust. l pkt 32 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przyjął wygodny dla swego procesu myślowego system wykładni tego przepisu. Zarzuciła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkowano się do argumentów zawartych w piśmie z dnia 2 czerwca 2008r., w treści którego starała się wyjaśnić istotę celu użytkowania wieczystego i jego koniecznych uwarunkowań.

40 W podsumowaniu, w opinii strony organ odwoławczy wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, nie uwzględniając przy tym wszystkich istotnych i koniecznych do wyjaśnienia faktów i argumentów.

41 Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie , podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko w sprawie.

42 Organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. l pkt 8 lit. a) i c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w roku 2005) - źródłem przychodu jest odpłatne zbycie m.in. nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomościach, prawa wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.

43 Zdaniem organu skarżąca nie wydatkowała uzyskanych ze sprzedaży środków na cele mieszkaniowe, o czym świadczą dokumenty, znajdujące się w materiale dowodowym, w postaci wypisu z rejestru gruntów, wg stanu na dzień 16 maja 2007r. (k. nr 3) z którego wynika, iż działka nr: 333/4 położona jest na gruncie oznaczonym jako "RV- Grunty orne" oraz z odpisu z księgi wieczystej nr [...](k. nr 4), który wskazuje, iż w dziale 1/5 "sposób korzystania" wpisano "zurbanizowane tereny niezabudowane".

44 W tej sytuacji, w opinii organu zastosowanie ma przepis art. 28 ust. 2 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego podatek od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, określonych w art. 10 ust. l pkt.8 lit. a)-c) ustawy, ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10% uzyskanego przychodu.

45 W dniu 17 wpłynął fax od radcy prawnego W.B. z N. - stanowiący pismo procesowe strony, w którym po raz kolejny precyzuje zarzuty skargi a mianowicie zarzuca organom, że wykorzystały fakt, że w wypisie z rejestru gruntów dla przedmiotowej działki figuruje oznaczenie – grunty orne. Zarzuca organom, że nie zawiesiły postępowania do czasu wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, pomimo, że kopie wystąpienia do Burmistrza Miasta i Gminy N. oraz do Starosty N. dołączono do akt sprawy w piśmie z dnia 2.06.08r. Jednocześnie pełnomocnik strony poinformował, że Starosta N. wszczął (postanowieniem z dnia [...] 2008r.) postępowanie w sprawie uzgodnień w zakresie ochrony gruntów rolnych w ramach decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia skarżącej, gdzie w uzasadnieniu organ stwierdził, że ze względu na klasę V grunt ten nie wymaga zmiany przeznaczenia na cele nierolnicze.

46 W podsumowaniu pełnomocnik zarzucił organom, że niedostatecznie wyjaśniły sprawę a decyzje zostały wydane pochopnie i nierozważnie. Po raz kolejny podniósł kwestię istoty realizacji prawa użytkowania wieczystego.

47 Na rozprawie w dniu 18 listopada 2008r. pełnomocnik skarżącej okazał :

48 • Postanowienie Starosty N. z dnia 24 października 2008r. w którym postanowiono uzgodnić w zakresie ochrony gruntów rolnych projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z jednoczesnym uzasadnieniem, ze w świetle art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych teren ten nie wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze;

49 • decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia 13 listopada 2008r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedsięwzięcia skarżącej polegającym na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce ewidencyjnej nr 333/4.

50 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

51 Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

52 W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

53 Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania. Dlatego też zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

54 Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącej zwolnienia podatkowego, określonego w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

55 Jak wynika z akt sprawy skarżąca aktem notarialnym z dnia 17 maja 2005r., Rep. A nr: [...] dokonała sprzedaży udziału wynoszącego 1/3 części w prawie użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości, położonej w P., przy ul. W., stanowiącej działkę nr: 333/8 oraz we własności znajdującego się nań budynku stanowiącego odrębną nieruchomość, za kwotę 35.000 zł. Z treści ww. aktu wynika, że powyższe prawo wraz z własnością budynku zostało nabyte w dniu 22 czerwca 2001 r., co oznacza, że strona zbyła przedmiotowe prawo przed upływem 5 lat od daty nabycia. W takiej sytuacji, aby skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w cyt. ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a lub b należy w terminie 2 lat od daty sprzedaży otrzymane ze sprzedaży środki przeznaczyć na cele mieszkaniowe.

56 Na rozprawie pełnomocnik strony przedstawił :

57 • postanowienie Starosty N. z dnia 24 października 2008r. w którym postanowiono uzgodnić w zakresie ochrony gruntów rolnych projekt decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

58 W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w świetle art. 7 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych teren ten nie wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.

59 • oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia 13 listopada 2008r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedsięwzięcia skarżącej polegającym na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce ewidencyjnej nr 333/4.

60 Należy zauważyć, że istotnie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu została wydana po upływie dwuletniego terminu od dnia sprzedaży poprzedniej nieruchomości.

61 Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa działka nie wymagała zmiany przeznaczenia ( uzasadnienie postanowienia starosty) z uwagi na V klasę ziemi.

62 W ocenie Sądu organ z własnej inicjatywy winien wystąpić do organów z pytaniem, czy zakupiony grunt może zostać uznany za grunt przeznaczony pod zabudowę i być wykorzystany na cele mieszkaniowe. Organ winien zgodnie z art. 121 Op. ( zaufania do organów państwa) oraz zgodnie z art. 122 Op. ( zasada prawdy obiektywnej ) podejmować wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

63 Ta okoliczność istotna dla sprawy istniała w dacie wydawania decyzji a organ o niej nie wiedział mimo, że powinien, gdyż w zakresie jego kompetencji ta kwestia winna być wyjaśniona. Ta okoliczność jest przesłanką wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa.

64 Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien wziąć pod uwagę powyższe.

65 Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zaskarżoną decyzję uchylił. O wykonalności postanowił w oparciu o art. 152 , o kosztach na podstawie art. 200 tejże ustawy.