Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 maja 2010 r., I SA/Bd 363/10
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 maja 2010 r., I SA/Bd 363/10
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 maja 2010r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej A. L. kwotę 340,00 zł (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
2 Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Pana W. L. celem wyegzekwowania należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. objętej tytułem wykonawczym m SM [...] z dnia [...]r. oraz należności z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2009r. objętych tytułami egzekucyjnymi m SM [...] z dnia [...]r. i nr SM [...] z dnia [...]r. Łączna kwota dochodzonych należności wynosi 56.436,60 zł.
3 Tytuły wykonawcze zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu 28 lipca 2009r.
4 W dniu 29 lipca 2009 r. przy udziale żony Zobowiązanego A. L. dokonano zajęcia ruchomości pozostających we wspólności majątkowej małżeńskiej W. i A. L. tj.: samochodu ciężarowego RENAULT MIDLUM, przyczepy ciężarowej TRAMP TRAIL, ciągnika samochodowego VOLVO FH, naczepy uniwersalnej KRON E SDP, naczepy ciężarowej BODEX, ciągnika samochodowego VOLVO, ciągnika siodłowego VOLVOFH12T.
5 Pismem z dnia 5 sierpnia 2009r. Pani A. L. wniosła o zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości. Wskazała, iż tytuły wykonawcze zostały wystawione
6 z naruszeniem art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co skutkuje niedopuszczalnością prowadzonego postępowania.
7 W dniu [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił wyłączenia spod egzekucji ruchomości zajętych w dniu 29 lipca 2009r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż postępowanie prowadzone jest do majątku wspólnego małżonków, co wyłącza zastosowanie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zakres odpowiedzialności małżonków za zaległości podatkowe wyznacza bowiem art. 29 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zaś przepis art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozostaje w sprzeczności z tym uregulowaniem.
8 Pismem z dnia 20 września 2009r. Pani A. L. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6, 7,8 i 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie wskazała, iż w przypadku prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków niezbędne jest wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków, zaś odmienne rozwiązanie stanowi naruszenie art. 27 § 1 oraz art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto Pani A. L. zarzuciła bezpodstawne rozpoznanie sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. w trybie art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
9 Pismem z dnia [...]r. nr [...] organ odwoławczy wezwał Panią A. L. do uzupełnienia zażalenia poprzez wskazanie z jakiego środka prawnego korzysta wraz z podaniem podstawy prawnej, w oparciu o którą winno w jej ocenie nastąpić rozstrzygnięcie w sprawie.
10 Pismem z dnia 27 października 2009r. Pani A. L. uzupełniła złożone zażalenie wskazując, iż w rozpatrywanej sprawie wykorzystała instytucję zarzutu wynikającą z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
11 w związku z niewystawieniem tytułu wykonawczego na oboje małżonków.
12 Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
13 Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. odmówił uznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej z majątku Pana W. L. z uwagi na brak legitymacji do złożenia wniosku przez wnioskodawcę. W uzasadnieniu wskazano, iż legitymowanym do wniesienia zarzutów jest wyłącznie zobowiązany, tj. zgodnie z definicją zawartą w art. 1 a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
14 w administracji - osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku
15 o charakterze pieniężnym. Odpowiedzialność Pani A. L. za zobowiązania podatkowe Pana W. L. wynika z art. 29 Ordynacji podatkowej i ograniczona jest wyłącznie do majątku wspólnego małżonków, a zatem nie posiada ona statusu zobowiązanego i wynikających z tego praw.
16 Pismem z dnia 4 stycznia 2010r. Pani A. L. złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...]r. nr [...] Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 27 § 1, art. 27c i art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez odmowę ich zastosowania, art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez odmowę uznania prawa do wniesienia zarzutu przez współmałżonka zobowiązanego, art.6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez podejmowanie działań niezgodnie z przepisami, w tym podanie niewłaściwej podstawy prawnej w sentencji postanowienia oraz art. 6 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie postanowienia przez upływem terminu na wniesienia przez stronę skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...]r., jak również zignorowanie wskazanych przez stronę orzeczeń sądowych, co nie budzi zaufania do organu administracji.
17 Ponadto Pani A. L. wskazała, iż w dniu 22 października 2009r. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w B. rozwiązujący małżeństwo Pani A. L. i Pana W. L.
18 Postanowieniem z dnia[...]r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w .I z dnia [...] r., nr [...] odmawiające uznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej
19 z majątku W. L. z uwagi na brak legitymacji do złożenia wniosku przez wnioskodawcę. Organ podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia
20 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ), prawo do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Wynika to
21 z brzmienia art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy. Organ wskazał kogo zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 20 ustawy należy rozumieć pod pojęciem zobowiązanego.
22 W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczy zaległości podatkowych W. L. wynikających z tytułu podatku dochodowego za 2008r. oraz podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2009r. Wobec tego w ocenie organu status zobowiązanego przysługiwał tylko W. L. i jego żona A. L. nie była uprawniona do wniesienia zarzutów.
23 Ponadto organ wskazał na szczególny charakter odpowiedzialności współmałżonka za zobowiązania podatkowe podatnika wyznaczony treścią art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa.
24 Odnosząc się do zarzutu, iż Naczelnik Urzędu "Skarbowego w I. wydając w dniu [...]r. postanowienie nr [...] w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, pozbawił stronę prawa do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r.", organ odwoławczy stwierdził, iż ponowne rozpoznanie sprawy przez organ egzekucyjny w czasie kiedy dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu nie pozbawia strony prawa do wniesienia tego środka zaskarżenia.
25 Pismem z dnia 15 marca 2010r. A. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę. Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenie art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej upea) w zw. z art.78 Konstytucji poprzez odmowę uznania prawa do wniesienia zarzutu przez współmałżonka zobowiązanego, art.27 § 1 pkt 9 w zw. z art.1a pkt 20 upea poprzez ich błędną wykładnię oraz art.27c upea poprzez pominięcie w sprawie. Ponadto w skardze podniesiono zarzut naruszenia art.6, 7, 8, 75 § 1 i 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie zgłoszonych w toku postępowania faktów mogących mieć istotne znaczenie dla sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i utrzymanie w mocy postanowienia pomimo, iż zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co w ocenie strony nie mogło wzbudzać zaufania do organów administracji publicznej.
26 W ocenie skarżącej ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako środki zaskarżenia podejmowanych przez organy egzekucyjne działań, oprócz zażalenia przewiduje zarzuty, żądanie wyłączenia spod egzekucji oraz skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora i skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W skardze podniesiono, że skoro w momencie składania wniosku skarżąca pozostawała w związku małżeńskim z zobowiązanym i zajęte ruchomości stanowiły majątek wspólny małżonków, to poza skargą na czynności egzekucyjne, jedynym środkiem zaskarżenia, z którego mogła skorzystać był zarzut. Dodatkowo wyjaśniono, że w przedmiotowej sprawie nie mogło być mowy o złożeniu skargi na czynności egzekucyjne, gdyż organy egzekucyjne prowadziły postępowanie wobec prawidłowego majątku. Wobec tego w opinii strony nieuznanie przez organy prawa do wniesienia zarzutu zgodnie z art.33 upea pozbawiło skarżącą jakiejkolwiek ochrony, w tym prawa do sądu. Skarżąca powołała się na wyrok WSA w Bydgoszczy
27 z dnia 2 czerwca 2008 r. (I SA/Bd 743/07) oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia
28 2 września 2008 r. (I SA/Kr 696/08), z którego wynika, iż warunkiem koniecznym do prowadzenia egzekucji z majątku pozostającego w ustawowej wspólności małżonków jest wystawienie tytułu wykonawczego wobec obojga małżonków. W ocenie strony obowiązek taki wynika również z treści art.27c upea. Wynikające z długu małżonka (aktualnie byłego małżonka) zobowiązanie skarżącej było ograniczone do odpowiedzialności z majątku wspólnego. W związku z tym zaniechanie wystawienia tytułu wykonawczego również wobec skarżącej stanowiło rażące naruszenie art.27 § 1 upea. W uzasadnieniu skargi odwołano się także do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2008 r. (I SA/Bd 101/08).
29 Skarżąca podkreśliła także, że organ odwoławczy pominął wiele faktów podnoszonych przez nią w toku postępowania. Chodzi tutaj m.in. o fakt uprawomocnienia się z dniem [...] r. wyroku rozwodowego w sprawie między skarżącą a W. L. Wobec tego wszystkie zajęte w postępowaniu pojazdy stanowiły odtąd przedmiot współwłasności w częściach ułamkowych. Z dniem [...] r. skarżąca stała się osobą trzecią w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Jednak z chwilą składania wniosku pozostawała jeszcze w związku małżeńskim z zobowiązanym i miała prawo do wniesienia zarzutów.
30 W ocenie skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej pominął także informację
31 o wydanym w dniu [...] r. wyroku Sądu Rejonowego w I.
32 o ustanowieniu rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącą a W. L. z dniem [...]r. Wobec tego postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu wyegzekwowania należności od W. L. z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2009 r., w świetle ww. wyroku, może nie dotyczyć już skarżącej na podstawie art.29 § 1 i § 2 pkt ustawy Ordynacja podatkowa.
33 Końcowo skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu pominięcie wniesionego przez nią zarzutu przywołania przez organ I instancji w sentencji postanowienia błędnych informacji co do przepisów jego wydania. Sformułowana w ten sposób sentencja postanowienia nie wskazywała jasno podstawy prawnej jego wydania i kazała się tej podstawy domyślać.
34 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko.
35 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
36 Skarga jest zasadna choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.
37 W rozpatrywanym stanie faktycznym spór dotyczył uprawnienia małżonki zobowiązanego do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do majątku wspólnego małżonków na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wyłącznie na męża - zobowiązanego W. L.
38 Najistotniejszym w sprawie staje się zatem określenie statusu skarżącej
39 w prowadzonym postępowaniu. Analizując obowiązujące w tym zakresie przepisy należy wskazać, że zgodnie z 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
40 w administracji (dalej u.p.e.a.) organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Dalej w świetle art. 27 pkt. 2 i 3 cyt. ustawy tytuł wykonawczy winien zawierać wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego, treść podlegającego egzekucji obowiązku, a także jego podstawę prawną. Wreszcie w myśl art. 1 a) u.p.e.a. pkt 20 przez "zobowiązanego" rozumie się m.in. osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Art. 1 a) powołanej ustawy zawiera ustawowy słowniczek pojęć użytych w tym akcie prawnym. Zawarte w tym przepisie objaśnienia stanowią definicje legalne. Ustawodawca , zamieszczając je w tekście ustawy tym samym nakazał przy dokonywaniu wykładni (zwłaszcza w procesie stosowania prawa) nadawanie odpowiedniego, wskazanego przez niego znaczenia zdefiniowanym wyrazom czy wyrażeniom użytym w tym akcie prawnym i aktach wykonawczych do niego ( por. M.Zieliński - Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki- Wyd. Prawnicze LexisNexis Warszawa 2002, s. 189-192 i 203). Nie jest w związku z tym dopuszczalne nadawanie tym samym wyrazom czy wyrażeniom w obrębie danego aktu prawnego znaczeń odmiennych niż wynikające z definicji legalnej.
41 Ustawodawca dla celów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zdefiniował w art. 1 a ) pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanego jako osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku
42 o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Jeżeli zatem w jakimkolwiek przepisie u.p.e.a. bądź aktów wykonawczych do niej użyto wyrazu "zobowiązany", to dokonując interpretacji tego przepisu, interpretator musi nadać mu znaczenie nadane wyżej wymienioną definicją legalną.
43 Egzekucja, w ramach której złożone zostały zarzuty przez skarżącą, zmierzała do przymusowej realizacji zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń
44 i luty 2009r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r., które ciążyły ( co pozostaje poza sporem) wyłącznie na małżonku skarżącej –W. L. On zatem, co podkreślił też Dyrektor Izby Skarbowej , był zobowiązanym w rozumieniu art. 1a) pkt 20 u.p.e.a. W..L. co również pozostaje poza sporem, w momencie powstania zobowiązania i doręczenia mu tytułu wykonawczego pozostawał w związku małżeńskim ze skarżącą (tytułu zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 28 lipca 2009r. ; wyrok rozwiązujący małżeństwo zainteresowanej uprawomocnił się w dniu 22 października 2009r.) . Stosownie do art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2007r. Ordynacja podatkowa, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania , o której mowa w art. 26 Ordynacji, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Z mocy prawa powstaje zatem odpowiedzialność małżonka podatnika za dług podatnika , ograniczona jednak do majątku wspólnego małżonków. Małżonek ten, co nie budzi wątpliwości, nie staje się jednak z mocy tego przepisu odpowiedzialnym za zobowiązanie podatkowe ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 146/05, opubl. w Lex pod nr 201455). Nie jest on więc zobowiązanym w rozumieniu art. 1a) pkt 20 u.p.e.a. Ze wskazanych powyżej względów za niezasadny uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 33 , art. 27 par. 1 pkt 9 w zw. Z art. 1a pkt 20 u.p.e.a.
45 Nie mniej skarga została uwzględniona z uwagi na naruszenie art. 27c ustawy
46 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślić należy, iż za ugruntowany
47 w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (choćby w powołanym wyżej wyroku z dnia 18 stycznia 2006 r. czy w wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt
48 II GSK 335/07, opubl. w Lex pod nr 471050) i Sądu Najwyższego ( w uchwałach z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt III CZP 3/05, opubl. w OSNC 2006 r., nr 2,poz. 27 i z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt III CZP 49/02, opubl. w OSNC z 2003 r., nr 9,
49 poz. 115) uznać należy pogląd, iż w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, tytuł wykonawczy wystawiony winien być na oboje małżonków, stosownie do art. 27c) u.p.e.a. Dokonując wykładni tego przepisu nie można, jak wywiódł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały z 18 września 2002 r. (a Sąd orzekający w tej sprawie w pełni pogląd ten i wspierającą go argumentację podziela), ograniczyć się do wykładni językowej. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w przepisie tym mowa jest o zobowiązanym i jego małżonku. Zgodnie z art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z art. 26 Ordynacji podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki, natomiast według art. 29 § 1 tej ustawy , w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność,
50 o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. W razie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a. pozostaje zatem wyłącznie podatnik, a jego małżonek takiego statusu nigdy nie ma. Odpowiednio do tego, odpowiedzialność zobowiązanego (podatnika) obejmuje jedynie jego majątek odrębny
51 i majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Jeśli zatem u.p.e.a. w art. 27c) wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego
52 z małżonków jako zobowiązanego, wówczas - przynajmniej w zakresie egzekucji należności stanowiących zobowiązania podatkowe - musi to oznaczać, że wymieniony przepis ma zastosowanie właśnie wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy, a drugi takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka. Tylko przy takim założeniu art. 27c) u.p.e.a. może w ogóle mieć praktyczne znaczenie. Jeżeli zobowiązanym jest tylko jeden z małżonków, to odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne rozciąga się jedynie na jego majątek odrębny oraz majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, a nie obejmuje majątku odrębnego małżonka zobowiązanego. O odpowiedzialności za zobowiązanie publicznoprawne obojga małżonków zarówno ich majątkiem wspólnym, jak i ich majątkami odrębnymi, można natomiast- według Sądu Najwyższego- mówić tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie mają jednocześnie status zobowiązanych. Gdyby przyjąć, że jedynie
53 w tym wypadku ma zastosowanie art. 27c) u.p.e.a., wówczas przepis ten byłby zbędny, ponieważ w sytuacji, w której oboje małżonkowie mieliby status zobowiązanego
54 w rozumieniu art. 1a) pkt 20 u.p.e.a., przeciwko każdemu z nich i tak można byłoby wystawić administracyjny tytuł wykonawczy na zasadach ogólnych, tj. zgodnie z art. 26
55 i 27 u.p.e.a. Jeśli nawet przepis art. 27c) u.p.e.a., w części dotyczącej określenia zakresu prowadzonej egzekucji (zarówno majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, jak i ich majątki odrębne), może skłaniać do odmiennego wniosku, to jednak w części odnoszącej się do określenia podmiotów, które przepis ten obejmuje (wyraźne zróżnicowanie zobowiązanego i jego małżonka, nie będącego zobowiązanym), jego brzmienie może być podstawą do przyjęcia zapatrywania, że ma on zastosowanie właśnie wtedy, gdy egzekucja obejmuje jedynie majątek odrębny zobowiązanego oraz majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, z pominięciem majątku odrębnego małżonka zobowiązanego.
56 Obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków w przypadku kierowania egzekucji obowiązków ciążących na jednym z nich do majątku wspólnego nie oznacza jednak, iż małżonek niebędący zobowiązanym, przy wyraźnym odróżnieniu jego statusu od statusu zobowiązanego przez ustawodawcę (co wywiedziono wyżej) ma takie same uprawnienia w postępowaniu egzekucyjnym jak małżonek, będący zobowiązanym. Przepisy u.p.e.a. nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, iż ustawa ta posługuje się pojęciem zobowiązanego w dwóch różnych znaczeniach - materialnym
57 i formalnym ( wynikającym z faktu wskazania konkretnego podmiotu w tytule wykonawczym). Jak wskazano wyżej, zakres pojęcia zobowiązany został określony
58 w definicji legalnej, zamieszczonej w słowniczku zawartym w art. 1 a) pkt 20 u.p.e.a.
59 i w każdym przypadku użycia tego wyrazu w przepisach tej ustawy i w przepisach wykonawczych do niej należy pojęcie to rozumieć jednakowo. Jeżeli zatem małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym nie można mu przyznać uprawnień wynikających z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a. do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym , skoro uprawnienia te, jak wynika wprost z art. 27 § 1 pkt 8 u.p.e.a., przysługują - z mocy ustawodawcy- wyłącznie zobowiązanemu. Sytuacja prawna małżonka zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji odbiega tym samym od sytuacji małżonka dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, uregulowanym w k.p.c. Nie można jednak nie zauważyć, iż odmienność uregulowań prawnych we wskazanych wyżej postępowaniach egzekucyjnych usprawiedliwiona jest odmiennością charakteru egzekwowanych przymusowo roszczeń. W pierwszym przypadku, o tym czy i w jakim zakresie roszczenie wierzyciela może być skierowane do majątku wspólnego małżonków decyduje wyrażenia zgody bądź nie przez drugiego małżonka na ich zaciągnięcie ( art. 41 § 1 i § 2 k.r.i.o. w brzmieniu obowiązującym od 20 stycznia 2005r.). Natomiast zobowiązanie podatkowe wobec pozostającego w związku małżeńskim podatnika powstaje w sposób określony w Ordynacji podatkowej , a zakres odpowiedzialności z tego tytułu w odniesieniu do majątku wspólnego co do zasady nie zależy od zachowania drugiego z małżonków i wynika z mocy prawa, czyli z samego faktu pozostawania w związku małżeńskim i istnienia majątkowej wspólności małżeńskiej. Tym samym nie można się zgodzić z poglądem wyrażonym przez A.Cudaka ( [w:] Podmioty legitymowane do wniesienia zarzutów w spawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - opubl. w Zeszytach Naukowych Sądownictwa Administracyjnego- z 2009 r.,nr 4,s. 26) , iż konieczność zachowania równowagi
60 w uprawnieniach małżonka w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i postępowaniu cywilnym wymaga przyznania małżonkowi zobowiązanego uprawnienia do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Trudno też podzielić pogląd, wyrażony w skardze, iż przyznanie takich uprawnień wywieść należy
61 z art. 78 Konstytucji RP. Wystawienie tytułu wykonawczego przez wierzyciela czy też nawet wszczęcie na jego podstawie egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny nie może być bowiem uznane za równoznaczne z wydaniem decyzji czy orzeczenia przez organ I instancji. Ponadto w kognicji sądów administracyjnych nie leży usuwanie następstw powstałych niespójności uregulowań prawnych w sposób wykraczający poza granice poprawnej metodologicznie wykładni. Sąd wkraczałby wówczas w uprawnienia ustawodawcy, zaś jego orzeczenia miałyby charakter prawotwórczy i wykraczałyby poza zakres przyznanej mu władzy sądowniczej ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FK 1953/07, opul. W POP z 2009 r., nr 4,poz. 360).
62 Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Organ ponownie rozpatrując sprawę uwzględni również powołaną przez stronę okoliczność wydania przez Sąd Rejonowy w Inowrocławiu wyroku w przedmiocie ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącą a W.L.
63 Wobec powyższego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia
64 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt1 sentencji . Na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 art. 205 par. 4 cyt. ustawy.
65 U. Wiśniewska L. Kleczkowski M. Łent
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 6
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 8
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 75
- Ordynacja podatkowa, art. 29
Cytowane w
Cytowane w 9 orzeczeniach.
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2020 r., III SA/Łd 174/20
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lipca 2019 r., I SA/Sz 892/18
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2017 r., I SA/Kr 1020/17
- Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 21 lutego 2017 r., VI U 71/16
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 sierpnia 2014 r., I SA/Po 1065/13
- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17 października 2013 r., III AUa 312/13
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2012 r., III SA/Wa 339/12
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2012 r., I SA/Kr 1161/12
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 października 2011 r., I SA/Bd 615/11