Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2012 r., I SA/Bd 283/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2012 r., I SA/Bd 283/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi I. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do akt sprawy lub wydania kopii dokumentów. oddala skargę

Uzasadnienie

2 I SA/Bd 283/12

UZASADNIENIE

3 Pismem z dnia [...] r. I. R., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą P. H.-U. I. R., zwróciła się do Naczelnika Izby Celnej w T. o przekazanie jej kopii lub umożliwienia zapoznania się z treścią dokumentów związanych z przeprowadzoną przez funkcjonariuszy Izby Celnej w T. w 2008 r. kontrolą prowadzonej przez nią działalności. Uzasadniając swój wniosek podała, iż w efekcie czynności wykonanych przez funkcjonariuszy Izby Celnej w T. w 2008 roku w jej komisie została przeprowadzona w 2010 r. przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. kontrola podatkowa, w wyniku której wszczęto wobec niej postępowania podatkowe.

4 Pismem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej w T. poinformował, że dokumenty, o których udostępnienie lub wgląd do nich strona wnosi nie stanowią akt sprawy w toczącym się przed nim postępowaniu, oraz że postępowanie podatkowe

5 w stosunku do P. H.-U. I. R., prowadzone jest przez inny organ, tj. Naczelnika Urzędu Celnego w B. i to właśnie do tego organu przysługuje stronie prawo złożenia wniosku o wgląd w akta sprawy na podstawie art. 178 ustawy Ordynacja podatkowa. W piśmie wskazano również, że kontrola podatkowa przeprowadzona w 2010 r., na podstawie wyników której toczy się przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. postępowanie podatkowe oraz czynności sprawdzające z 2008 r. wykonane przez funkcjonariuszy celnych Izby Celnej w T. nie mają ze sobą związku ze względu na różny zakres objęty sprawdzeniem i kontrolą.

6 Strona wniosła skargę do Ministra Finansów na Dyrektora Izby Celnej w T. Minister Finansów uznał za zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 179 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nie zachowanie wymaganej w takim przypadku formy postanowienia.

7 Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił wglądu w akta sprawy lub wydania kopii dokumentów, wytworzonych w trakcie wykonywania czynności w dniach od [...] do [...] r. przez funkcjonariuszy celnych Izby Celnej w T.

8 Strona złożyła zażalenie na przedmiotowe postanowienie, któremu zarzuciła naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa tj.: art. 123 § 1 poprzez przyjęcie, iż fakty znane z urzędu nie muszą być stronie udostępnione, art. 124 poprzez nie wyjaśnienie przesłanek, w tym podstawy prawnej, którymi kierowano się przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, art. 178 § 1 poprzez przyjęcie, że strona nie ma prawa do wglądu w akta sprawy związanej z czynnościami sprawdzającymi, art. 179 § 1 w związku z art. 217 § 2 poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu faktycznych i prawnych podstaw istnienia przesłanek, które uzasadniają odmowę organu realizacji prawa strony do wglądu w akta. Zdaniem strony, dowody zgromadzone w toku czynności, przeprowadzonych w 2008 roku, mają bezpośredni związek z kontrolą podatkową i późniejszymi postępowaniami podatkowymi, prowadzonymi w stosunku do niej przez Naczelnika Urzędu Celnego w B., a odmowa ich udostępnienia była naruszeniem przepisu art. 123 ustawy Ordynacja podatkowa.

9 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

10 Organ podał, iż kontrola podatkowa przeprowadzona u strony nie była efektem ustaleń, których dokonano w trakcie czynności w komisie prowadzonym przez I. R., przeprowadzonych w 2008 roku przez funkcjonariuszy Izby Celnej. Wskazał również, że pismem z dnia [...] r. poinformował stronę, że czynności, które zostały przeprowadzone w 2008 r., zmierzały do ustalenia, czy w komisie prowadzona jest działalność polegająca na imporcie z krajów trzecich pojazdów samochodowych bez dokonywania wymaganego przepisami prawa zgłoszenia celnego i zabezpieczenia dowodów ewentualnego przestępstwa.

11 Dodatkowo wyjaśnił, że dokumenty tworzone na etapie analizy ryzyka nie powinny być udostępniane podatnikom w ramach prowadzonych postępowań podatkowych, albowiem z założenia zawierają treści przeznaczone dla organów celnych, a udostępnianie tego typu informacji godzi w interes publiczny (postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt l SA/Wr 366/11).

12 Mając na uwadze powyższe, organ wskazał, że nie można uznać, iż dokumenty wytworzone w trakcie czynności sprawdzających przez funkcjonariuszy Izby Celnej w T. w 2008 roku w komisie w S. K., mają związek z kontrolą podatkową i późniejszymi postępowaniami podatkowymi, które prowadzi w stosunku do I. R. Naczelnik Urzędu Celnego w B. Podkreślił, że materiały z czynności przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Izby Celnej w T. w 2008 r. nie zostały wykorzystane, ani też włączone do analiz stanowiących podstawę do wytypowania P. H. U. I. R. do kontroli podatkowej przeprowadzonej w 2010 r.

13 Wskazano ponadto, że to Naczelnik Urzędu Celnego w B. jest organem podatkowym, który dysponuje wszystkimi dokumentami zgromadzonymi w aktach postępowania kontrolnego, jak i podatkowego i to do tego organu należy zwrócić się w trybie art. 178 ustawy Ordynacja podatkowa o wgląd w akta przedmiotowych spraw. Organ podniósł także, że w trakcie postępowania, toczącego się przed Dyrektorem Izby Celnej w T., strona nie skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 178 i nie wniosła o wgląd w akta niniejszej sprawy. Złożyła natomiast wniosek o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków: R. R., A. K., S. D., oraz siebie w charakterze strony na okoliczność dokonanych ustaleń w trakcie czynności sprawdzających w dniach od [...] do [...] roku w P. H.-U. I. R. przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Izby Celnej w T., na skutek czego postanowieniem z dnia [...]r., Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, wskazując, że jego przeprowadzenie nie ma związku z niniejszą sprawą, a przedmiotowe dowody nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.

14 Za chybiony uznano zarzut naruszenia art. 123 i 178 ustawy Ordynacja podatkowa.

15 Pismem z dnia [...] r. strona zaskarżyła przedmiotowe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, podnosząc argumenty tożsame z tymi , które zawarła w zażaleniu. Zarzuciła naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa: art. 123 § 1 poprzez przyjęcie, iż fakty znane z urzędu nie muszą być stronie udostępnione, art. 124 poprzez nie wyjaśnienie przesłanek, w tym podstawy prawnej, którymi kierowano się przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, art. 178 § 1 poprzez przyjęcie, że strona nie ma prawa do wglądu w akta sprawy związanej

16 z czynnościami sprawdzającymi, art. 179 § 1 w związku z art. 217 § 2 poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu faktycznych i prawnych podstaw istnienia przesłanek, które uzasadniają odmowę organu realizacji prawa strony do wglądu w akta, a także wobec braku wyłączenia z akt sprawy dokumentów lub treści, które nie powinny być ujawnione stronie ze względu na interes publiczny i tym samym wydania odmowy wglądu do całości akt sprawy, art. 180 § 1, 181, 187, 191 wobec odmowy dopuszczenia dowodu z zeznań świadków i strony obecnych podczas czynności z 2008 roku, które miały wykazać związek pomiędzy czynnościami sprawdzającymi z tego roku, a postępowaniami podatkowymi wszczętymi w 2010 r. Końcowo strona wskazał, ze uzyskanie dostępu do dokumentów ma jej służyć celem obrony własnych interesów

17 w obecnie prowadzonym postępowaniu podatkowym.

18 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

20 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych

21 (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

22 W wyniku takiej kontroli orzeczenie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby

23 w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1

24 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2003r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: p.p.s.a.).

25 W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

26 Podstawę prawną żądania zawartego we wniosku skarżącej z dnia [...]. stanowi art. 178 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.). Zgodnie z tym przepisem strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W doktrynie podkreśla się, że regulacje zawarte w art. 178 O.p. są bezpośrednio związane

27 z dwiema zasadami postępowania podatkowego: zasadą względnej jawności postępowania oraz z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu. Zasady te stanowią gwarancję nieskrępowanego udziału strony w każdym stadium postępowania podatkowego, poprzez udostępnianie jej akt postępowania. Nie budzi zatem wątpliwości, iż dla skorzystania przez stronę z uprawnienia przyznanego na mocy art. 178 O.p. musi przed wszystkim być prowadzone w danej sprawie postępowanie podatkowe. Strona może wtedy z uprawnienia tego korzystać na każdym etapie postępowania, począwszy od jego wszczęcia, ale również po jego zakończeniu. Należy również pamiętać , że za sprawą art. 280 i 292 o.p., przepisy o udostępnianiu akt mają zastosowanie również do kontroli podatkowej i czynności sprawdzających.

28 W komentarzach podkreśla się również, że pojęcie akt sprawy należy traktować szeroko. Obejmuje ono nie tylko pisma strony, adnotacje i protokoły sporządzone przez organy podatkowe, lecz także całość ewidencji i dokumentacji znajdującej się

29 w posiadaniu organu . Uprawnienie określone w analizowanym przepisie dotyczy jednak tylko akt sprawy. Donos, który wpłynął do urzędu kontroli skarbowej przed wszczęciem z urzędu postępowania kontrolnego, może nie stanowić elementu akt sprawy tego postępowania, a zatem strona nie jest wówczas uprawniona do zapoznania się z jego treścią (por. Komentarz do art. 178 – Ordynacja podatkowa, Piotr Pietrasz, LEX 2011).

30 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy

31 w pierwszej kolejności na niesporne okoliczności stanu faktycznego. W dniach od

32 [...] do [...]. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w T., w związku z anonimowym doniesieniem odnośnie importu z krajów trzecich pojazdów samochodowych bez dokonywania wymaganych prawem formalności, podjęli czynności procesowe celem zabezpieczenia dowodów ewentualnego przestępstwa lub wykroczenia. Zgodnie z przedłożonymi przez skarżącą dokumentami oraz złożonym oświadczeniem funkcjonariusze celni ustalili, iż pojazdy samochodowe były nabywane wewnątrzwspólnotowo (k-12 akt administracyjnych). Wskazane czynności przeprowadzone zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 lipca 1999r. (obowiązującej od dnia 31.10.2009r. tekst jedn. Dz. U.

33 z 2004r. Nr 156, poz. 1641) o Służbie Celnej która w art. 1 ust. 2a stanowiła czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 1 ust. 2 wykonuje się, podejmując czynności kontrolne i prowadząc postępowanie przygotowawcze zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu karnego skarbowego. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia wydanego w pierwszej instancji czynności kontrolne nie były dokonane w trybie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W sprawie tej nie ma więc akt postępowania podatkowego (kontrolnego czy czynności sprawdzających) w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, których udostępnienia na mocy art. 178 O.p. może domagać się strona. Dopiero w 2010 r. Urząd Celny w B. przeprowadził kontrolę podatkową w zakresie rozliczenia z budżetem państwa z tytułu podatku akcyzowego, której ustalenia stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania podatkowego. Zasadny jest zatem dodatkowy argument podniesiony przez organ, iż wykonane czynności sprawdzające w 2008r. oraz kontrola podatkowa przeprowadzona w 2010r. nie mają ze sobą związku ze względu na różny zakres. Anonimowe doniesienie

34 o popełnieniu przestępstwa dotyczyło importu towarów zaś kontrola podatkowa dotyczyła rozliczenia z tytułu podatku akcyzowego.

35 Wobec powyższego za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 178,

36 art. 179 § 1 w zw. z art. 217 § 2 O.p. Jako nietrafny Sąd ocenił także zarzut naruszenia art. 123 § 1 i art. 124 O.p. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jak

37 i postanowienia wydanego w pierwszej instancji w sposób szczegółowy, wyczerpujący

38 i jasny wyjaśnia przesłanki, którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie.

39 W tym miejscu Sąd chciałby odnieść się do okoliczności podniesionych

40 w skardze a podkreślonych przez Skarżącą na rozprawie. Strona oświadczyła, że żądanie wglądu w dokumenty uzyskane przez organ w toku czynności sprawdzających przeprowadzonych w 2008r. ma służyć celom dowodowym w prowadzonym obecnie wobec strony postępowaniu podatkowym. Wyjaśniła, że dotyczy to stanu technicznego samochodów nabytych wewnątrzwspólnotowo. Nie mniej strona potwierdziła, iż przedłożono funkcjonariuszom jedynie dokumenty, które były

41 w posiadaniu strony natomiast na pytanie czy w trakcie kontroli w 2008 była sporządzona dokumentacja fotograficzna skarżąca zaprzeczyła a następnie sprostowała , że nie pamięta tej okoliczności. Odnosząc się do tej argumentacji wskazać należy, co zresztą już podkreślono wyżej, że czynności przeprowadzone

42 w 2008 miały inny zakres przedmiotowy niż prowadzone obecnie wobec strony postępowanie podatkowe. Organ nie mógł zatem poczynić jakichkolwiek ustaleń

43 w zakresie podatku akcyzowego. Jak zresztą wskazano w uzasadnieniu postanowienia pierwszej instancji poczynione w 2008r. czynności nie zakończyły się wszczęciem postępowania karnego skarbowego dlatego strona nie otrzymała stosownych postanowień.

44 Jeżeli natomiast , zdaniem strony, funkcjonariusze celni przeprowadzający czynności w 2008r. mają jakąkolwiek wiedzę odnośnie okoliczności faktycznych mających znacznie dla obecnie prowadzonego postępowania podatkowego to strona ma prawo złożyć wniosek o przesłuchanie ich jako świadków.

45 Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

46 H. Adamczewska – Wasilewicz E. Kruppik – Świetlicka U. Wiśniewska