Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2018 r., I SA/Bd 1001/17
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2018 r., I SA/Bd 1001/17
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
2 Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie w całości należności z tytułu składek. Nieopłacone należności dotyczą składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, tj. zatrudnionych pracowników oraz w części finansowanej przez płatnika składek. Skarżąca oświadczyła, że nie ma możliwości uregulowania zobowiązań. Podniosła,
3 że od 2012r. nie uzyskuje dochodów, w 2014r. zawiesiła działalność gospodarczą,
4 a w 2016r. ją zakończyła. Do kwietnia 2017r. zarejestrowana była jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W 2016r. uczestniczyła w kursie organizowanym przez Powiatowy Urząd Pracy w I., za który otrzymała tzw. stypendium
5 w kwocie [...]zł brutto. Był to jedyny dochód jaki uzyskała w 2016r. i jednocześnie jedyny jaki uzyskała od 2012r. Po tym kursie nie otrzymała żadnej propozycji pracy. Indywidualne poszukiwania pracy nie przynoszą oczekiwanych skutków. Skarżąca podkreśliła, że nie ma możliwości uregulowania zobowiązań. W tym zakresie stwierdziła, że w jej przypadku nie ma mowy o zagrożeniu egzystencji w związku
6 z płatnością ratalną, bowiem egzystencja ta już dawno została zagrożona. Podniosła, że w kwestiach żywieniowych pomaga jej teściowa, która ma 81 lat i utrzymuje się
7 z niewielkiej emerytury. Zaznaczyła, że jej mąż również jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżąca nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego.
8 Wniosek w sprawie umorzenia należności w części finansowanej przez ubezpieczonych został rozpatrzony decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia
9 [...]., którą organ odmówił wszczęcia postępowania. Zakład powołując się na treść art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 1778 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", wskazał, że składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie mogą być umarzane.
10 Pismem z dnia [...]. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
11 Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał
12 w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie stan faktyczny
13 i prawny w zakresie braku możliwości umorzenia należności w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie uległ zmianie. Zatem zasadne jest utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...]. o odmowie wszczęcia postępowania. Organ jednocześnie poinformował, że należności z tytułu składek
14 w części finansowanej przez płatnika wyłączone zostały do odrębnego postępowania.
15 O sposobie rozpoznania tego wniosku Strona została poinformowana decyzją z dnia
16 [...].
17 W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że nie zgadza się z nią w całości. Zdaniem Skarżącej, argumenty podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są chybione. Strona podtrzymała w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
18 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
19 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
20 I. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo
21 o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności
22 z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
23 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
24 II. Przedmiotem sprawy jest kwestia, czy zaskarżona decyzja dotycząca składek na ubezpieczenie w części, w jakich były one finansowane (opłacane) przez ubezpieczonych, tj. zatrudnionych pracowników, nie narusza prawa w stopniu, który nakazywałby wyeliminować ją z obrotu prawnego.
25 W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
26 III. Analiza treści wniosku strony skarżącej, dalszych pism w tym skargi wskazuje, że upatruje ona wystąpienie w jej sprawie niektórych z przywołanych przesłanek umorzenia zaległych składek. Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie
27 z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Powyższe oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek, nie mogą być umarzane.
28 Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jeśli chodzi o możliwości umarzania składek w warunkach, o jakich mowa jest w ust. 3a tej ustawy, to należy wskazać,
29 że przesłanki te zostały określone - zgodnie z delegacją zawartą w art. 28 ust.3b u.s.u.s. - w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia
30 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365), lecz przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, nie mogą zatem być umarzane składki za ubezpieczonych pracowników.
31 W ocenie Sądu, sformułowanie użyte w treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się jedynie do należności z tytułu składek ciążących na stronie, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu.
32 Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie
33 w orzecznictwie, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia
34 3 października 2006r., III UK 84/06, OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008r., sygn. akt II GSK 451/07).
35 Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami, ustawodawca
36 w ogóle nie przewiduje możliwości ich umarzania. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej w tej części. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, zgodnie z wnioskiem złożonym przez Skarżącą. Organ zobligowany był zatem do odmowy wszczęcia postępowania w podanym zakresie (por.: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z 23 marca 2006r. sygn. akt III SA/Wa 3208/05;
37 w Bydgoszczy z 14 lipca 2010r. sygn. akt I SA/Bd 483/10; w Olsztynie z 30 września 2010r. sygn. akt I SA/Ol 118/10 oraz w Poznaniu z 15 listopada 2017r. sygn. akt
39 Powyższy pogląd potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
40 25 października 2012r. sygn. akt II GSK 1520/11 podnosząc, iż wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły tj., że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Podobnie brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Skarżącej na mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
41 w odniesieniu do należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, uzasadniał odmowę wszczęcia postępowania.
42 IV. Na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższy przepis stosuje się w związku z art. 83b. ust. 1 u.s.u.s., zgodnie z którym jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.
43 Stosownie do orzecznictwa sądów administracyjnych odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (np. wyrok NSA z 22 maja 2015r. sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Nadto organ nie może w postanowieniu wydanym na podstawie komentowanego przepisu zawrzeć wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011r. sygn. akt II SA/Ol 893/11, LEX nr 1094438; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 października 2012r. sygn. akt II SA/Go 695/12, LEX nr 1248989).
44 Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że skoro brak jest podstawy prawnej do umorzenia składek, o jakich mowa w zaskarżonej decyzji,
45 to wniosek w tej części nie mógł być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia,
46 co powoduje, że należało odmówić wszczęcia postępowania w tej mierze z "innych uzasadnionych przyczyn". Wydana decyzja w tym zakresie ma jedynie charakter formalny.
47 Na marginesie należy zauważyć, że kwestię umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika wyłączona została do odrębnego postępowania, o wszczęciu i zakończeniu którego Skarżąca została poinformowana. Decyzją z dnia [...]. Zakład odmówił umorzenia należności tytułu składek. Decyzją z dnia [...]. utrzymano w mocy decyzję o odmowie umorzenia.
48 V. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd oddalił skargę.
49 U. Wiśniewska H. Adamczewska-Wasilewicz E. Kruppik-Świetlicka