Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 września 2022 r., II SA/Bd 565/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 września 2022 r., II SA/Bd 565/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 1. Wnioskiem z dnia [...] września 2021r. A. D. (skarżąca) reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zwróciła się do Burmistrza B. Kujawskiego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką J. P..

3 2. Decyzją z dnia [...] lutego 2022r. Burmistrz B. Kujawskiego po ponownym rozpatrzeniu wniosku (decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2021r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze) odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm.; obecnie tj. Dz. U. z 2022r., poz. 615 – dalej "u.ś.r."), albowiem strona nie wykazała, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia oraz nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem nie zaistniał związek przyczynowo - skutkowy polegający na rezygnacji z pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

4 3. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

5 Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

6 - błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

7 - błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo – skutkowy istnieje;

8 - naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a.") poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

9 4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

10 Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności zgodził się z zarzutem odwołania, że brak jest podstaw prawnych dla dokonywania przez organ wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzącej do sytuacji, w której pomimo uznania niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy przepis ten nadal w niezmienionym kształcie, stanowi materialnoprawną podstawę wydawanych rozstrzygnięć.

11 Dalej organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matka, a rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa. W tym zakresie kolegium wskazało, że z treści oświadczenia skarżącej zawartego we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika, iż zaprzestała ona pracy w gospodarstwie rolnym w dniu [...] września 2021r. W trakcie postępowania ustalono, że umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego została zawarta w dniu [...] maja 2019r., czyli jeszcze przed powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności u matki. Gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione synowi. Zestawienie tych dat w ocenie kolegium wskazuje, że rezygnacja z pracy w tym gospodarstwie miała związek z niezdolnością do pracy małżonka skarżącej, który nabył uprawnienie do renty rolniczej i jak ustalono w trakcie wywiadu środowiskowego również wymaga opieki, którą otrzymuje od skarżącej. Ponadto organ stwierdził, że w świetle ustaleń wynikających z wywiadów środowiskowych czynności wykonywane przez skarżącą stanowią jedynie pomoc w czynnościach życia codziennego, co w konsekwencji stanowi, iż zakres ten nie uzasadnia konieczności rezygnacji z zaprzestania prowadzenia gospodarstwa czy wykonywania w nim pracy.

12 5. W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz w oparciu o przepis art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

13 Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

14 - dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej, celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad podczas oraz zaniechanie wykładni systemowej oraz celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje; skarżąca świadczy opiekę stałą i permanentną w rozumieniu art. 17 u.ś.r.

15 - naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad ojcem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

16 6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 7. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

19 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

20 Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

21 8. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2022r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B. Kujawskiego z dnia [...] lutego 2022r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

22 W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.

23 9. Przechodząc do kwestii spornej, która w przedmiotowej sprawie dotyczy niespełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

24 1) matce albo ojcu,

25 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

26 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

27 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

28 - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

29 Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka i jej zakres ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo - skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Pomoc sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 266/19). Organ musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 435/21). Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności, o ile nie przeprowadzi się przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia, jest decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia i nie ma tu żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 952/21).

30 10. Z powyższego wynika, że w każdej sprawie dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w sposób zindywidualizowany rozważyć jakiej opieki i w jakim rozmiarze ze względu na rodzaj niepełnosprawności i choroby potrzebuje osoba niepełnosprawna, a także w jakim stopniu zaabsorbowanie opiekuna sprawowaniem tej opieki uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

31 Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] października 2021r. oraz oświadczenia skarżącej również z dnia [...] października 2021r. wynika, że J. P. (osoba wymagająca opieki) mieszka w O. w wynajętym mieszkaniu od maja 2021r. Nie jest osoba leżącą. Porusza się za pomocą kuli i czworonoga (sprzęt medyczny). Skarżąca sprawuje opiekę nad matka 7 dni w tygodniu dojeżdżając do niej z R. W.. W razie gdy jest to konieczne nocuje u matki. Opieka nad matką polega na: pomocy w umyciu się, przygotowaniu posiłków, robieniu zakupów, sprzątaniu mieszkania, zmywaniu naczyń (pkt III wywiadu). J. P. ma jeszcze jedną córkę, która nie może się nią opiekować, ponieważ jest schorowana i sama potrzebuje opieki. Natomiast syn pozostaje z matką w konflikcie. Odłączył matce prąd i wodę w domu rodzinnym w wyniku czego zmuszona była wynająć mieszkanie w O. .

32 W wywiadzie środowiskowym z dnia [...] lutego 2022r. oraz oświadczeniu skarżącej z tej samej daty doprecyzowano z jaką częstotliwością i w jakim rozmiarze wykonywane są poszczególne czynności opiekuńcze i w jakich godzinach. Skarżąca wskazała, że przebywa u matki w godzinach od 8 do 16. Jeśli zachodzi potrzeba zostaje dłużej, albo zostaje na noc. Wskazała, że wykonuje następujące czynności: robi zakupy - co drugi dzień dwie godziny, kupuje leki w aptece - 1 raz w tygodniu 30 minut, sprząta mieszkanie - dwa razy w tygodniu 3 godziny, przygotowuje posiłki - 3 godziny dziennie, pierze i prasuje dwa razy w tygodniu - 2 godziny, pomaga przy umyciu - codziennie 1 godzina, towarzyszy podczas wizyt lekarskich - kilka godzin przy jednej wizycie raz w miesiącu. Ponadto ustalono, że matka nie jest osobą leżącą, porusza się o kulach, wychodzi przed blok. Cierpi na takie schorzenia jak: zwyrodnienie stawów biodrowych i kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, cukrzyca, zaćma.

33 Zdaniem Sądu organ odwoławczy słusznie stwierdził, że z poczynionych ustaleń nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką wymuszał powstrzymywanie się przez skarżącą od podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w tym w gospodarstwie rolnym (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość na tle poczynionych ustaleń wskazujących na częściową samodzielność matki, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Z materiału dowodowego wynika, że matka skarżącej nie jest osobą leżącą. Porusza się przy pomocy kuli lub czworonoga i wychodzi przed blok. Nie wymaga karmienia, pojenia, jest świadoma, samodzielnie spożywa przygotowane posiłki i leki. Jest także samodzielna w zakresie załatwiania potrzeb fizjologicznych. Z twierdzeń skarżącej nie wynika, aby wykonywała w stosunku do matki czynności pielęgnacyjne, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Udzielona pomoc sprowadza się w zasadzie do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, a także jakie są wykonywane przez pracujące dzieci, które choć nie mieszkają z rodzicami, pomagają im w sprawach życia codziennego z powodu starczego wieku i związanych z wiekiem chorób. Nie są to czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej, gdyż stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego i mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym (zrobienie zakupów, pranie, prasowanie, których nie trzeba wykonywać codziennie, gotowanie posiłków na dwa, trzy dni dla wszystkich członków rodziny, sprzątanie raz w tygodniu lub w zależności od potrzeb, wizyty lekarskie i urzędowe, także nie odbywają się codziennie i mogą być planowane), co w konsekwencji stanowi o braku możliwości powiązania braku aktywności zawodowej skarżącej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Sąd nie neguje trudnej sytuacji skarżącej i ma świadomość, że forma zdrowotna jej matki może ulec dalszemu pogorszeniu, co wykluczy sprawowanie opieki jedynie w formie dojazdów na kilka godzin. Aktualna jednak sytuacja, jaka rysuje się na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie jest sytuacją tego rodzaju, że opieka nad matką wyklucza wykonywanie przez skarżącą pracy choćby w niepełnym wymiarze czasu, skoro możliwym jest zabezpieczenie potrzeb matki poprzez sprawowanie opieki co do zasady jedynie przez mniejszą część dnia (od 8:00 do 16:00) i to z uwzględnieniem dojazdów.

34 11. Reasumując wskazać należy, że omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu jest ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, czyli ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Podkreślić należy, że nie zawsze i nie w sposób automatyczny każda osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, także ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Każdą taką sytuację należy bowiem analizować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych, co w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uczynił. W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć.

35 Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.