Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2022 r., II SA/Bd 256/22
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2022 r., II SA/Bd 256/22
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.V. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: poinformować Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o istotnym naruszeniu prawa w zakresie stosowania przepisów postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznawał sprawę ze skargi A. V. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...].01.2022 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...].11.2021 r. nr [...] o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
3 Stosownie do art. 155 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.), w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach.
4 W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do uchylenia wskazanego rozstrzygnięcia i co zostało wyjaśnione w motywach uzasadnienia wyroku z dnia 18.05.2022 r.
5 Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, przede wszystkim zaś art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a, a istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi, mającemu ustalone prawo do emerytury, może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 cyt. ustawy, pomimo, że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej powstała w wieku późniejszym niż wskazany w ust. 1b. Ponadto, w sprawie wystąpiły wątpliwości co do obowiązku alimentacyjnego między małżonkami oraz, czy świadczenie pielęgnacyjne można przyznać osobie pobierającej świadczenie emerytalne.
6 Kolegium zwróciło uwagę na to, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (por. wyrok NSA z 10.08.2020 r. I OSK 487/20). Powyższy wybór można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować. W niniejszej sprawie organ I instancji pierwotnie zaniechał poinformowania Skarżącej o przysługującej jej, zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią przepisów prawa, możliwości wyboru świadczenia. Należy podkreślić, że Skarżąca została poinformowana o możliwości zawieszenia prawa do emerytury we wcześniejszej decyzji Kolegium z [...].10.2021 r. znak: [...]. Ponadto, [...].10.2021 r. GOPS wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku i przedłożenia decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury, zatem poinformowano stronę o przysługującym jej prawie.
7 Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, jednak zawiesiła wypłatę tego świadczenia od 1.12.2021 r. Następnie 3.12.2021 r. złożyła wniosek o odwieszenie i wypłatę świadczenia emerytalnego. Zdaniem Kolegium takie działanie oznacza, że mając świadomość, iż pobieranie emerytury stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i niepodjęcie kroków do jej wyeliminowania, powoduje, że wniosek nie może być rozpatrzony pozytywnie. Powyższe oznacza, że na dzień wydania niniejszej decyzji Skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 uśr, bowiem zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która pobiera emeryturę.
8 W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że Sąd w pełni podzielił stanowisko SKO wyrażone w decyzji z dnia [...].01.2022 r., nr [...], dotyczące konieczności stosowania art. 17 ust. 1 lit. b uśr z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r., sygn. K 38/13, co skutkuje tym, że w odniesieniu do osób, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności. Słusznie również argumentuje Kolegium, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Powyższe jest w sprawie zatem bezsporne. Zatem zarzuty skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego były niezasadne, ponieważ SKO de facto podzielało argumentację zawartą w skardze.
9 Rozpoznając sprawę organ odwoławczy naruszył jednak przepisy postępowania. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na karygodne i nie mogące znaleźć jakiekolwiek uzasadnienia naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji. Mianowicie pouczył on Skarżącą w piśmie z [...].10.2021 r., że warunkiem przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia jest uprzednie zawieszenie prawa do emerytury. Dostosowując się do treści tegoż pouczenia, Skarżąca przedłożyła decyzję ZUS z [...].11.2021 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury począwszy od 1.12.2021 r. Pomimo tego Wójt wydał decyzję o odmowie przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia. Następnie spotkało to się z akceptacją SKO. Działanie to narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Niestety, naruszenie to nie zostało dostrzeżone przez SKO, i to pomimo treści pisma pełnomocnika Skarżącej z [...] .12.2021 r., w którym poinformował on, że Skarżąca złożyła wniosek o odwieszenie emerytury, aby nie pozostać bez środków do życia. Równocześnie jednak w piśmie tym wskazano, że Skarżąca ponownie złoży wniosek o zawieszenie emerytury po otrzymaniu jednoznacznej informacji, że jest to jedyna negatywna przesłanka do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem SKO w żaden sposób nie ustosunkowało się do treści ww. pisma, a z treści uzasadnienia jego decyzji wynika, że pobieranie przez Skarżącą emerytury stanowiło jedyny powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
10 Reasumując, na skutek sprzecznego z przepisami k.p.a. działania organu I instancji, następnie potwierdzonego decyzją SKO, doszło do tego, że Skarżąca została na pewien okres czasu pozbawiona przysługującego jej prawa do emerytury, i tym samym środków do życia. Sytuacja ta wymaga szczególnego napiętnowania jako podważająca podstawowe zasady państwa prawa. Poprzez wydanie niniejszego postanowienia Sąd pragnie podkreślić, iż takie procedowanie w sprawie przez organy administracji świadczy o lekceważeniu przez nie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Mając więc na względzie charakter naruszeń, jakich dopuściły się organy administracji publicznej, celowym było wydanie niniejszego orzeczenia. Wskazując na powyższe uchybienia, Sąd oczekuje w terminie 30 dni od doręczenia niniejszego postanowienia z uzasadnieniem pisma z zajętym stanowiskiem w sprawie oraz podjętych działaniach celem wyeliminowania w przyszłości powyższych uchybień i to w myśl art.155 § 2 ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
11 Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.