Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 marca 2010 r., I SA/Bk 354/09
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 marca 2010 r., I SA/Bk 354/09
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2007 – 2008 oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Pismem z dnia 30 września 2008 r. B. P. (dalej powoływana również jako Skarżąca) zwróciła się z prośbą do organu podatkowego
3 o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2007-2008, ponieważ jest od wielu lat osobą niepełnosprawną, nieposiadającą żadnego źródła dochodu, ani też żadnej pomocy socjalnej.
4 Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Prezydent Miasta S. odmówił Skarżącej umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2007-2008
5 w kwocie 43,00 zł. W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi
6 I instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia i uaktualnienia materiału dowodowego w sprawie.
7 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2007-2008 w kwocie 43,00 zł. W ocenie organu w sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, albowiem brak było "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną i zasadą powinno być płacenie podatków, zaś przypadki wymienione w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana jako o.p.) powinny posiadać cechy nadzwyczajności.
8 W ocenie organu sytuacja, w której znalazła się Skarżąca nie spełnia powyższych warunków. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną, korzysta ze wsparcia MOPS, jednakże utrzymuje się ze stałego źródła przychodów w postaci emerytury jej męża. Zaznaczył, iż Skarżąca oświadczyła, że spłaca kredyt zaciągnięty przez współmałżonka, posiada zadłużenie wobec spółdzielni mieszkaniowej, zakładu energetycznego i Telekomunikacji Polskiej, jednakże powyższego Skarżąca nie potwierdziła żadnymi dowodami.
9 Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
10 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w ocenie sytuacji majątkowej
11 i rodzinnej Skarżącej pomocne okazały się dokumenty zgromadzone
12 w postępowaniach dotyczących pomocy społecznej dla Skarżącej, w postaci kserokopii czterech decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej
13 w S. z 2007 roku oraz kserokopii wywiadu rodzinnego przeprowadzonego
14 w dniu 26 marca 2009 r. Z powyższych decyzji MOPS w S. wynika,
15 że Skarżąca w 2007 r. uzyskała pomoc w postaci zasiłku celowego na pokrycie usług szklarskich w kwocie 50,00 złotych, zasiłku okresowego w kwocie 166,95 złotych na okres 3 miesięcy oraz środki pieniężne na zakup żywności w kwocie 180,00 złotych. W okresie złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej Skarżąca nie otrzymywała pomocy społecznej, bowiem kryterium dochodowe jej rodziny było przekroczone. Z aktualnego wywiadu środowiskowego odnoszącego się
16 do Skarżącej wynika, że zamieszkuje sama i nie osiąga dochodów, posiada zadłużenia w kwocie 40.000,00 złotych, posiada zadłużenie od grudnia 2008 r.
17 z tytułu czynszu, energii elektrycznej, wody. Ponadto, jak oświadczyła wydaje na leki kwotę 2.750,00 złotych miesięcznie, za telefon komórkowy 50,00 złotych.
18 Organ podkreślił, że bezspornym jest fakt, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Skarżąca nie osiąga żadnych dochodów, natomiast stałe dochody uzyskuje jej małżonek, który wspólnie z nią zamieszkuje
19 i gospodaruje (wywiad środowiskowy z 26 marca 2009 r. – k. 96-104 akt). Mimo,
20 iż pomiędzy małżonkami została orzeczona rozdzielność majątkowa, w dalszym ciągu wspólnie zamieszkują i prowadzą jedno gospodarstwo domowe. Jednocześnie postulowana przez Skarżącą we wspomnianym wywiadzie kwota wydatków
21 na leczenie i zaleconą dietę, nie może stanowić przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej, albowiem nie są to wydatki faktycznie ponoszone przez Skarżącą.
22 Zdaniem organu, oceniając na podstawie zebranego materiału dowodowego sytuację bytową Skarżącej - należało stwierdzić, że zapłata kwoty zaległości podatkowej w wysokości 43,00 zł nie spowoduje uszczerbku w jej budżecie domowym. Skarżąca posiada stałe źródło utrzymania w postaci emerytury współmałżonka, który wspólnie
23 z nią zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w postaci usług jasnowidztwa i usług detektywistycznych, o czym świadczą załączone do akt wydruki komputerowe
24 z internetu (k. 86-94 akt). Wobec rozbieżnych oświadczeń składanych przez Skarżącą w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości podatkowych
25 i dotyczących pomocy społecznej, organ II instancji podzielił pogląd organu
26 I instancji, że w sprawie brak jest przesłanek ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego, o jakich mowa w art. 67a § 1 o.p. Sytuacja Skarżącej nie jest sytuacją nadzwyczajną, odbiegającą od norm ogólnie istniejących
27 w społeczności lokalnej.
28 Na powyższą decyzję, Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której zarzuciła skarżonemu rozstrzygnięciu niezgodność z prawem i naruszenie prawa procesowego. Zdaniem Skarżącej
29 w sprawie zostało naruszonych kilkanaście przepisów k.p.a. (m.in. art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 i 2, 12 § 1 i 2, 35 § 1 i 2, 50 § 2 i 3, 57, 61, 63, 67 § 1 i 2, 73 § 1 i 2, 74 § 2, 75 § 1) oraz regulacje zawarte w licznych innych aktach prawnych, zarówno krajowych jak
30 i wspólnotowych. Wskazując na powyższe uchybienia, wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto Skarżąca wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków trzech pracowników organów administracji oraz powołanie biegłych lekarzy chirurgii naczyniowej, psychologa i psychiatrę na okoliczność stanu zdrowia Skarżącej.
31 W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca, albowiem jest osobą niepełnosprawną i ciężko chorą, czego nie zauważają urzędnicy organów podatkowych i pomocy społecznej. Zdaniem Skarżącej organy nie podeszły do jej sprawy indywidualnie, lecz standardowo, czego dowodem jest wymaganie od niej udokumentowania sytuacji materialnej, w jakiej się znalazła.
32 W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie.
33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje.
34 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
35 Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
36 o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego
37 z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.
38 W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych naruszeń prawa przez organy podatkowe, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonej decyzji.
39 Na wstępie należy podkreślić, iż postawione w skardze zarzuty naruszenia konkretnych przepisów k.p.a. i innych aktów prawnych nie mogły wywrzeć oczekiwanych przez Skarżącą rezultatów, albowiem w sprawie nie miały miejsce zastosowania jakiekolwiek przepisy k.p.a. Zasady umarzania zaległości podatkowych są w całości uregulowane w o.p. i ewentualne jedynie naruszenia tychże przepisów mogły dopuścić się organy podatkowe w niniejszej sprawie.
40 Również zgłoszone w skardze wnioski o przesłuchanie świadków i powołanie biegłych wykraczają poza uprawnienia i kompetencje sądu administracyjnego. Sąd administracyjny co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego (wyjątek art. 106 § 3 p.p.s.a.), dlatego też powyższe wnioski należało uznać
41 za niedopuszczalne.
42 Podstawą prawną do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis zawarty w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Stosownie do tej regulacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przyznana tym unormowaniem swoboda nie oznacza oczywiście dowodowości działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest zobowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone
43 w powyższym artykule przesłanki. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet jeśli organ stwierdzi zaistnienie sytuacji wskazującej na ważny interes podatnika, czy interes publiczny – w rozumieniu powyższego unormowania – to organ może, ale nie musi, przyznać podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 20 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 771/00, niepubl.).
44 Decyzja organów podatkowych w tych sprawach opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór podatku powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie
45 do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. wyrok NSA
46 z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opublikowany w: Lex Nr 33404). Podobnie w orzeczeniu z 5 listopada 1998 r. NSA zauważył, iż decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego. Tak więc, o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawuje
47 w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, opublikowany w: Lex Nr 44 771). Wyrazistym podkreśleniem roli NSA
48 w orzecznictwie w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku z 7 lutego 2001 r. NSA stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji
49 o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA
50 z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, opublikowany w: Lex Nr 46473). Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on trzecią instancją postępowania administracyjnego (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117).
51 W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji rozważały argumenty Skarżącej w odniesieniu do przesłanek "uzasadnionego ważnego interesu podatnika", jak też brały pod uwagę ewentualne zaistnienie przesłanki "interesu publicznego". Wskazuje na to zarówno sposób, jak też charakter prowadzenia postępowania wyjaśniającego w danej sprawie. Ocena argumentów Skarżącej pod kątem przywołanych wyżej ustawowych przesłanek z art. 67a § 1 o.p., znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
52 W ocenie Sądu, zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S., że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał
53 na całościową ocenę sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej. Błędne jest stanowisko Skarżącej, jakoby organy podatkowe nie rozważyły jej sytuacji majątkowej i rodzinnej, w aspekcie ciążących na niej zaległości podatkowych. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, organ I ale przede wszystkim organ II instancji poddał szczegółowej analizie sytuację rodzinną i majątkową Skarżącej, czego dowodem jest szczegółowe uzasadnienie decyzji organu II instancji. Wskazać przy tym należy,
54 iż z uwagi na brak współpracy Skarżącej z organami podatkowymi, niezbędnym było w tym zakresie sięgnięcie do dokumentów zgromadzonych w postępowaniach dotyczących pomocy społecznej, co pozwoliło na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej, w jakiej znajduje się Skarżąca.
55 Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż Skarżąca jest osobą niepełnosprawną, korzystającą okazjonalnie z pomocy społecznej, zamieszkującą we własnościowym mieszkaniu wspólnie z mężem, który uzyskuje stałą emeryturę w kwocie około 1400 zł miesięcznie. Mimo, iż orzeczono rozdzielność majątkową pomiędzy Skarżącą i jej małżonkiem, wspólnie zamieszkują
56 i prowadzą gospodarstwo domowe, czego dowodem jest regulowanie ze środków pochodzących z emerytury należności ciążących również na Skarżącej. Dodatkowo podkreślić należy na rozbieżności w zeznaniach Skarżącej dotyczące jej sytuacji majątkowej. Z jednej strony Skarżąca twierdzi, iż nie uzyskuje żadnych dochodów
57 i nie otrzymuje pomocy od osób trzecich, z drugiej jednak ponosi koszty czynszu w wysokości 180 zł miesięcznie, opłaca rachunki za wodę, energię elektryczną, telefony i internet. Jednocześnie organy ustaliły, iż Skarżąca świadczy usługi jasnowidztwa i usługi detektywistyczne, co z pewnością może stanowić źródło utrzymania się Skarżącej i jej rodziny.
58 Mając na uwadze powyższe okoliczności, zgodzić się należy
59 z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, iż sytuacja majątkowa i rodzinna,
60 w jakiej znajduje się Skarżąca nie uzasadnia umorzenia ciążącej na niej zaległości podatkowej w kwocie 43,00 zł. Uregulowanie powyższej kwoty, zważywszy
61 na charakter wydatków Skarżącej (np. telefon komórkowy, internet) z pewnością mieści się w możliwościach finansowych Skarżącej i nie stanowi zagrożenia dla jej egzystencji. Oczywistym jest, że także wysokość zaległości podatkowej powinna być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu zasadności wniosku o jej umorzenie.
62 W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzuty Skarżącej podniesione w skardze. Również dokonując kontroli skarżonej decyzji w zakresie wskazanym w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu uzasadniających wyeliminowanie tejże decyzji
63 z obrotu prawnego.
64 Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 powołanej ustawy - Prawo
65 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu.