Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 sierpnia 2010 r., I SA/Bk 266/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 sierpnia 2010 r., I SA/Bk 266/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi P. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące świadczeń pieniężnych oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Pana P. Ż. (dalej powoływany również jako Skarżący) na podstawie dwunastu tytułów wykonawczych z [...].11.2009 r. wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.

3 Pismami z dnia 18 grudnia 2009 r. Skarżący, powołując się na art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

4 (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej powoływana w skrócie

5 jako u.p.e.a.), wniósł zarzut w sprawie prowadzonych postępowań egzekucyjnych

6 na podstawie powyższych tytułów podnosząc, iż wystąpiła przesłanka nieistnienia obowiązku, gdyż egzekucja w zakresie odsetek nie może być prowadzona. W ocenie Skarżącego zobowiązanie w zakresie odsetek nie istnieje, albowiem Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego nie traktował Skarżącego jako podatnika, z uwagi na orzeczony sądownie zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Organ podatkowy, w związku z powyższym oświadczył, że nie będzie przyjmował

7 od Skarżącego wpłat należnych podatków. Tym samym, to organ podatkowy doprowadził do powstania zaległości z tytułu odsetek od zobowiązań podatkowych. Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze.

8 Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. uznał zarzuty za bezzasadne. Organ egzekucyjny podkreślił, iż w okresie od 28 lipca 2004 r. do 27 lipca 2007 r. wobec Skarżącego był orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, a mimo to, Skarżący nadal ją prowadził i składał deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7 oraz jako płatnik podatku dochodowego PIT-4. W złożonych przez Skarżącego deklaracjach VAT-7 i PIT-4 wykazywane były kwoty podatku do zapłaty, których Skarżący nie uregulował. Organ egzekucyjny wskazał, że w przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie podatku wynikającego z deklaracji, podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi deklaracja. Natomiast zgodnie z art. 51 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako o.p.) podatek niezapłacony w terminie płatności stanowi zaległość podatkową. Zatem od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku, zgodnie z art. 54 § 1 i § 4 o.p., naliczane są odsetki od zaległości podatkowych.

9 Organ egzekucyjny nie zgodził się również z zarzutem, iż organ

10 nie przyjmował wpłacanych przez Skarżącego kwot wynikających ze złożonych deklaracji. Skarżący nie dokonywał dobrowolnych wpłat na poczet należności wynikających ze składanych deklaracji, zaś pismem z dnia 28 grudnia 2005 r.

11 Nr [...] organ poinformował wyłącznie o wykreśleniu prowadzonej

12 przez Skarżącego działalności z ewidencji działalności gospodarczej, nie poruszając w nim kwestii przyjmowania bądź nie przyjmowania wpłat na poczet dochodzonych należności.

13 Organ nie zgodził się również, aby w sprawie zachodziła opieszałość

14 w wystawieniu tytułów wykonawczych. Odległy czasookres pomiędzy złożeniem przez Skarżącego deklaracji a wystawieniem tytułów wykonawczych wynikał

15 z konieczności wyjaśnienia zaistniałej sytuacji oraz skonfrontowania jej

16 z obowiązującymi regulacjami prawa w związku z wnioskiem z 24 kwietnia 2006 r.

17 w sprawie interpretacji prawa, która to sprawa finalnie została zakończona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

18 w Białymstoku z 11 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 46/09.

19 Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucił,

20 iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa. Skarżący nie zgodził się

21 ze stanowiskiem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., że zobowiązanie odsetkowe powstało i obciąża jego osobę, albowiem z okoliczności sprawy wynika, iż zaległość odsetkowa powstała wyłącznie z przyczyn leżących

22 po stronie wierzyciela.

23 Postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podkreślił, że odsetki za zwłokę nie mieszczą się w pojęciu "obowiązku" podlegającego egzekucji, a są jedynie konsekwencją niezrealizowania tego obowiązku w terminie. Art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wyraźnie rozgranicza treść obowiązku i jego podstawę prawną oraz określenie wysokości należności pieniężnej od odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie. Tym samym zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., w ogóle nie może odnosić się do odsetek za zwłokę, a jedynie - do samego obowiązku podlegającego egzekucji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27.08.2009 r., sygn. akt. I SA/G1 493/09).

24 Organ II instancji stwierdził, że w analizowanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż w okresie, w którym Skarżący wykonywał działalność gospodarczą i miał orzeczony przez sąd zakaz jej prowadzenia, Skarżący był podatnikiem,

25 do którego mają zastosowanie przepisy materialnego prawa podatkowego.

26 W okresie tym, Skarżący składał do urzędu skarbowego deklaracje dla podatku

27 od towarów i usług, deklarując sprzedaż towarów i usług, oraz nabycia towarów

28 i usług. Skarżący składał również deklaracje PIT-4 jako płatnik podatku dochodowego. Bezspornym jest również to, że Skarżący nie uregulował,

29 przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, podatków wynikających

30 ze złożonych deklaracji. W przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwoty wynikającej z deklaracji, podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego, deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

31 Organ przyjął zatem, że zarzut nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek nie może być uznany za zasadny, ponieważ na dzień wystawienia tytułów istniały obowiązki podatkowe, które podlegały zaspokojeniu i których Skarżący

32 nie kwestionuje. Wskutek nieuregulowania należności, wynikających z tych obowiązków, powstały odsetki za zwłokę. Zaznaczył, iż w sprawie nie zachodziły żadne z okoliczności wskazanych w art. 54 § 1 o.p. uzasadniających nienaliczanie odsetek za zwłokę. Tym samym, wierzyciel prawidłowo wskazał w wystawionych tytułach wykonawczych terminy, od których naliczane zostały odsetki za zwłokę

33 z tytułu niezapłaconych należności podatkowych.

34 Na powyższe postanowienie, Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił,

35 iż zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podtrzymując dotychczasowe stanowisko wskazał, że w okresie od kwietnia do lipca 2005 r. organ podatkowy nie traktował Skarżącego jako podatnika podatku VAT oraz podatku dochodowego, z uwagi na orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Wykreślając Skarżącego z rejestru czynnych podatników podatku VAT, organ stwierdził, że nie będzie przyjmował wpłat z tytułu należnego podatku VAT.

36 Tym samym odsetki za zwłokę powstały z winy organu, ponieważ zwlekał on

37 z podjęciem czynności zmierzających do egzekucji dochodzonych należności.

38 W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowego w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

39 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

40 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

41 Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego I instancji i jednocześnie wierzyciela o uznaniu za bezzasadny zarzutu zgłoszonego na prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 27 listopada 2009 r. nie naruszają prawa.

42 Spór pomiędzy stronami niniejszej sprawy sprowadzał się do oceny zasadności egzekwowania przez organy egzekucyjne odsetek za zwłokę

43 od zaległości podatkowych powstałych w okresie od kwietnia do lipca 2005 r.,

44 czyli za okres, w którym wobec Skarżącego był orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie Skarżącego, w okresie tym, z uwagi, iż organ podatkowy nie uznał Skarżącego za podatnika VAT, nie powinno się naliczać odsetek za zwłokę, albowiem do ich powstania ewidentnie przyczynił się organ podatkowy. Z kolei zdaniem organu odsetki za zwłokę powstają z mocy prawa

45 i okoliczności ich powstania nie mogą wpływać na zasadność ich egzekwowania

46 w postępowaniu egzekucyjnym.

47 Zgodzić się należy z organami obu instancji, że należne odsetki za zwłokę

48 od należności podatkowych, nie mieszczą się w pojęciu "obowiązku" podlegającego egzekucji a są jedynie konsekwencją niezrealizowania tego obowiązku w terminie. Art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wyraźnie rozgranicza treść obowiązku i jego podstawę prawną oraz określenie wysokości należności pieniężnej (jeśli ten obowiązek dotyczy takiej należności) od odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie. Zasadnie zatem można stwierdzić, że zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., w ogóle nie może odnosić się do odsetek za zwłokę, a jedynie -

49 do samego obowiązku podlegającego egzekucji. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący nie kwestionował istnienia samego obowiązku – zaległości podatkowej

50 w VAT wynikających ze złożonych deklaracji VAT – 7, a jedynie istnienie zobowiązania z tytułu odsetek za zwłokę.

51 Odsetki za zwłokę są następstwem powstania zaległości podatkowej. Powstają one w sytuacji, gdy podatnik zobowiązany do świadczenia podatku nie uiści go w terminie płatności – art. 53 o.p. Jednocześnie przyjmuje się, że odsetki

52 od zaległości podatkowej nie są samodzielnym, oderwanym od zaległości podatkowej, świadczeniem. Mają one charakter akcesoryjny w stosunku

53 do należności głównej - zaległości podatkowej. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż stanowią one odrębną należność budżetu państwa o charakterze niepodatkowym. Przyjąć zatem należy, iż wierzyciel wystawiając tytułu wykonawcze z dnia

54 27 listopada 2009 r. prawidłowo wskazał, stosownie do art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., kwotę i okresy od których naliczane powinny być odsetki za zwłokę z tytułu niezapłacenia należności głównej w terminie.

55 Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące powstania zaległości podatkowych a w konsekwencji odsetek za zwłokę, w szczególności początkowe kwestionowanie przez organy podatkowe podmiotowości podatkowej Skarżącego

56 na gruncie podatku VAT wynikającej z orzeczonego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, nie mogły stanowić skutecznego zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Pomijając fakt, iż odsetki za zwłokę nie mieszczą się

57 w pojęciu "obowiązku" z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. wskazać należy, iż powstają one

58 z mocy prawa, w wyniku zaistnienia zaległości podatkowej. Zatem zarówno organ podatkowy jak i sam Skarżący, o ile nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 54 § 1 o.p. powodujące nienaliczanie odsetek za zwłokę, nie mają wpływu na powstanie

59 i wysokość odsetek za zwłokę. Konieczność uregulowania odsetek za zwłokę

60 ma charakter obiektywny – związany jest z powstaniem zaległości podatkowej

61 i okresu, po jakim taka zaległość zostanie uregulowana.

62 Kończąc powyższe rozważania zaznaczyć jedynie należy, iż wskazywane

63 w skardze okoliczności ewentualnego przyczynienia się organów do powstania zaległości podatkowych a w konsekwencji do konieczności uregulowania wyższych odsetek za zwłokę, mogą ewentualnie stanowiąc uzasadnienie wniosku Skarżącego o umorzenie odsetek za zwłokę na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

64 (zob. m.in. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1671/07 i z dnia 21 lipca 2003 r., sygn. akt I SA/Wr 2364//00, oba dostępne w bazie LEX).

65 Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.