Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2005 r., I SA/Bk 201/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2005 r., I SA/Bk 201/04

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel, Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski (spr.), sędzia NSA Janusz Lewkowicz, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi T. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień, wrzesień i październik 1999 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu W. W. wynagrodzenie w kwocie 2.400,- (słownie: dwa tysiące czterysta) złotych od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) jako pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu za udzieloną pomoc prawną skarżącej T. Ś.

Uzasadnienie

2 Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...].05.2004 r., [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...].02.2004 r., Nr [...], odmawiającą T. Ś. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 1999 r. i należnych odsetek za zwłokę; wydaną na podstawie przepisów: art. 67 § 1 i art. 67 § 1a oraz art. 207 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 24.12.2002 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. Nr 240, poz. 2069 ze zm.).

3 Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne i zaradność zastosowania przepisów prawa dokonane przez ten organ.

4 W uzasadnieniu własnej decyzji wywiódł, iż w postępowaniu o umorzenie należności podatkowych organ ma obowiązek ustalenia czy istnieją przesłanki z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Dopiero ustalenie istnienia tych przesłanek stanowi dla organu możliwość orzekania o ewentualnym umorzeniu należności.

5 Zgodnie z przepisami art. 67 § 1 i art. 67 § 1a ustawy Ordynacja podatkowa organ może na wniosek podatnika umorzyć zaległości podatkowe jeżeli za takim rozstrzygnięciem przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. W sprawie brak jest interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem zaległości. Nie istnieje też ważny interes podatnika, gdyż w przypadku T. Ś. nie zaistniały żadne nadzwyczajne okoliczności.

6 Podatnik po wszczęciu postępowania kontrolnego i podatkowego, a przed wydaniem decyzji "wymiarowej" zbyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wraz

7 z wyposażeniem mieszkania za 64.345 zł. Takie działanie podatnika świadczy o wyzbyciu się majątku dla uniknięcia egzekucji administracyjnej.

8 T. Ś. prowadziła działalność gospodarczą, którą zawiesiła od 8.11.1999 r. Aktualnie otrzymuje alimenty na córkę po 1.000 zł miesięcznie. Nie posiada nieruchomości ani ruchomości. Mieszka w wynajętym mieszkaniu, które uprzednio sprzedała. Miesięczny koszt utrzymania mieszkania wynosi 642 zł. Pomimo trudnej – aktualnie – sytuacji materialnej podatnika brak jest podstaw do umorzenia zaległości podatkowych.

9 Przeprowadzona kontrola wykazała, że podatnik odliczała naliczony podatek VAT zawarty w fakturach nie potwierdzonych ich kopiami u sprzedawcy. Podatnik ponosi odpowiedzialność za swoje działania prawnopodatkowe i nieprawidłowe stosowanie przepisów podatkowych.

10 T. Ś. nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku podatkowego,

11 a następstwem tego są naliczone odsetki. Zaległości powstały wskutek doboru niewłaściwego kontrahenta. Ryzyko prawidłowego doboru kontrahenta obciąża prowadzącego działalność gospodarczą. Podatnik ma w stosunku do kontrahenta roszczenie cywilnoprawne

12 o naprawienie szkody. Zatem przerzucanie ryzyka wyboru kontrahenta na ogół podatników nie może być uznane za zgodne z ważnym interesem publicznym. Niepowodzenia podatnika w prowadzonej działalności gospodarczej nie może skutkować przyznaniem ulg podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Za umorzeniem zaległości nie przemawia także konstytucyjna zasada równości wobec prawa.

13 T. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 67 § 1 i art. 67 § 1a ustawy Ordynacja podatkowa. Podnosząc ten zarzut domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Według skarżącej ważny interes podatnika nie może być odnoszony tylko do nadzwyczajnych zdarzeń losowych. W sprawie niniejszej zobowiązanie podatkowe powstało na skutek braku możliwości sprawdzenia kontrahenta czy prawidłowo zaewidencjonował faktury i odprowadził należny podatek VAT wynikający

14 z tych faktur. W odniesieniu do wystawcy faktur VAT – będących w posiadaniu podatnika – prowadzone jest postępowanie karne. Dopiero kontrola podatkowa prowadzona u kontrahenta w 2002 r. spowodowała, iż skarżącej określono zaległość w podatku VAT. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w B., iż niepowodzenia podatnika w prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą skutkować przeznaczeniem ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Skarżąca uważa za nierealne stanowisko organu, iż prowadzący przez trzy miesiące działalność gospodarczą zobowiązany jest do zapłaty zaległości w kwocie przewyższającej przychód. Skoro skarżąca nie posiada żadnych dochodów, żyje w separacji z mężem i ma na utrzymaniu dziecko, to zastosowanie w sprawie art. 67 Ordynacji podatkowej jest uzasadnione. Zbyte mieszkanie w gruncie rzeczy należało do męża. Mąż z uzyskanych za sprzedane mieszkanie pieniędzy opłaca częściowo zaległe

15 i pokrywa bieżące alimenty.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisu art. 67 § 1 i 67 § 1a ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Wskazane przez skarżącą przepisy prawa stanowią, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (art. 67 § 1 ustawy, a zgodnie z art. 67 § 1a tejże ustawy umarzanie zaległości na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą następuje zgodnie

18 z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców.

19 Za sformułowania przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w sposób jednoznaczny wynika, że decyzja o umorzeniu zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że aby w ogóle mogła być wydana decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej (odsetek, opłaty prolongacyjnej) musi wystąpić co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w ustawie, a to ważny interes podatnika bądź interes publiczny. Gdy

20 w sprawie nie wystąpi którakolwiek z tych przesłanek, organ podatkowy w ogóle nie może wydać decyzji o umorzeniu zaległości. Może natomiast – lecz nie musi – orzec o umorzeniu zaległości podatkowej wówczas, kiedy stwierdzi, iż w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek.

21 Taka interpretacja przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa została utrwalona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dla potwierdzenia powyższego należy wskazać przykładowo kilka z wielu orzeczeń tych sądów (wyroki NSA: z 11.06.2003 r.,

22 sygn. akt I SA/Łd 638/02 – POP 2004/4/78; z 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01 – ONSA 2003/3/105, z 7.03.2002 r. sygn. akt SA/Sz 2283/00 – Lex nr 83699, z 16.01.2002 r. sygn. akt III SA 2302/00 – Lex nr 53606, z 7.12.2000 r. sygn. akt I SA/Kr 1977/98 – POP 2002/3/80).

23 Ustalenie wystąpienia jednej z przesłanek dających możliwość wydania decyzji

24 o umorzeniu zaległości podatkowej skutkuje obowiązkiem rozważenia, czy w konkretnej sprawie należy zastosować ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej.

25 W sprawie niniejszej organy podatkowe przeprowadziły obszerne postępowanie podatkowe mające na celu wszechstronne wyjaśnienie sytuacji materialnej, majątkowej

26 i rodzinnej skarżącej. Organy podatkowe uwzględniły stan majątkowy skarżącej oraz stan rodzinny (zeznania strony, formularz informacji o pomocy publicznej..., informacja

27 o zaległości składek do KRUS, faktura VAT za telefony) i doszły do wniosku, że ani aktualny stan majątkowy i rodzinny skarżącej, ani istniejące zobowiązania pieniężne nie uzasadniają przyznania T. Ś. ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku VAT i naliczanych od zaległości podatkowej odsetek.

28 Stanowisko organów podatkowych uznać należało za trafne. Aczkolwiek okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej mają znaczenie drugorzędne w postępowaniu o umorzenie zaległości, to nie mogą być obojętne dla wyniku konkretnej sprawy. Otóż

29 w sprawie niniejszej z akt administracyjnych wynika, że zaległość podatkowa w podatku VAT powstała na skutek odliczenia przez T. Ś. podatku VAT zawartego w pustych fakturach – nie dokumentujących faktycznego nabycia towaru (akta administracyjne –

30 k. 15 – 17). Nadto już w czasie trwania postępowania kontrolnego i podatkowego T. Ś. i jej mąż zbyli własnościowy lokal mieszkalny za kwotę 64.345 zł (wyrok Sądu Rejonowego w S. z 4.08.2003, sygn. [...]). Zestawienie tych faktur pozwala na stwierdzenie, iż T. Ś. wiedząc o istnieniu zobowiązania majątkowego wyzbyła się własności mieszkania. Mieszkanie własnościowe zostało zbyte przez małżonków za 64.345 zł. Zaległość podatkowa w podatku VAT (bez odsetek) wyniosło 33.904 zł.

31 W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 67 § 1 i art. 67 § 1a ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.

32 Nr 137, poz. 926 ze zm.). W tej konkretnej sprawie nie można mówić o tym, iż istnieje uzasadniony ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej i należnych od niej odsetek. Organy podatkowe działały zgodnie

33 z przepisami art. art. 120, 122, 123 § 1, 187 § 1 i 191 powołanej wyżej ustawy. Zaskarżona decyzja spełnia też wymogi z art. 210 § 1 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Zawiera bowiem omówienie ustaleń faktycznych i wyjaśnia podstawę prawną.

34 Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), oddalił skargę.